07.07.2008:

Dokumentowanie zarobków do ustalenia podstawy wymiaru emerytury

Interpelacja nr 2476 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie naliczania świadczeń emerytalnych przez ZUS

Szanowna Pani Minister! Osoby ubiegające się o emerytury mają problemy z potwierdzeniem wysokości osiąganego dochodu przed rokiem 1980. Wynika to z tego, że pracodawcy nie byli wówczas zobowiązani do przechowywania dokumentacji płacowej przez okres pięćdziesięciu lat, tak jak ma to miejsce teraz. W wielu przypadkach powstają więc luki w dokumentacji przedkładanej do ZUS. W takich sytuacjach, kiedy jest potwierdzone zatrudnienie, ale brak dokumentacji płacowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podstawę wyliczeń przyjmuje kwotę 0 zł. Taka sytuacja jest niewątpliwie niekorzystna dla osób ubiegających się o emerytury.

W związku z powyższym pytam Panią Minister, czy taka praktyka jest właściwa, czy też należałoby jako podstawę przyjąć płacę minimalną obowiązującą w danym okresie.

Poseł Mariusz Grad

Warszawa, dnia 8 kwietnia 2008 r.

Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej na interpelację nr 2476 w sprawie naliczania świadczeń emerytalnych przez ZUS

Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy wystąpieniu Pana Marszałka z dnia 15 kwietnia 2008 r. (znak SPS-023-2476/08) interpelacją pana posła Mariana Grada w sprawie naliczania świadczeń emerytalnych przez ZUS uprzejmie wyjaśniam, że każdy wniosek o emeryturę podlega rozpatrzeniu według stanu prawnego obowiązującego, jeżeli chodzi o datę jego złożenia. Reforma emerytalna wprowadzona przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) nie objęła osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. oraz niektórych ubezpieczonych urodzonych w latach 1949–1968, jeżeli warunki uprawniające do emerytury w myśl dotychczasowych przepisów spełnią do dnia 31 grudnia 2008 r.

Wysokość świadczenia dla tych osób, a więc również obecnych emerytów i rencistów, nadal jest obliczana według zasad wymiaru stosowanych przed 1 stycznia 1999 r., zgodnie z art. 53 ww. ustawy, a podstawę wymiaru świadczeń stanowi – ustalona w sposób określony w art. 15 tej ustawy – przeciętna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie, z którego jest ona ustalana.

Wybór okresu należy do osób zainteresowanych, jednakże ustawa określa w sposób wiążący pewne ramy czasowe, w obrębie których należy dokonać wyboru. Możliwe jest zatem:

– wybranie kolejnych (następujących bezpośrednio po sobie, bez względu na ewentualne przerwy w ubezpieczeniu) 10 lat kalendarzowych z dwudziestolecia bezpośrednio poprzedzającego rok złożenia wniosku emerytalnego/rentowego (art. 15 ust. 1); oznacza to, że złożenie wniosku w roku 2008 obliguje do poruszania się w obrębie lat 1988–2007, złożenie wniosku w roku 2009 – odpowiednio lat: 1989–2008 itd.;
– wybranie z całego okresu aktywności zawodowej dowolnych 20 lat kalendarzowych, przypadających przed rokiem zgłoszenia stosownego wniosku (art. 15 ust. 6). Nie muszą to być lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie.

Każda osoba ubiegająca się o emeryturę może więc wskazać do obliczenia podstawy wymiaru tego świadczenia taki okres swojej aktywności zawodowej, w którym osiągała najkorzystniejsze zarobki, bądź w którym przerwy w ubezpieczeniu były najkrótsze, a ponadto może przedstawić dokumenty stwierdzające wysokość wynagrodzeń osiąganych w poszczególnych latach.

Przepis § 20 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. Nr 10, poz. 49, z późn. zm.) stanowi, że środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury/renty jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę na druku według wzoru określonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (aktualnie druk Rp 7) lub legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy o okresach zatrudnienia i wysokości osiąganego w tych okresach wynagrodzenia.

Począwszy od 1959 r., zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 października 1959 r. w sprawie legitymacji ubezpieczeniowych (Dz. U. Nr 56, poz. 338) wydanego na podstawie art. 70 ust. 2 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97, z późn. zm.), legitymacja ubezpieczeniowa była podstawowym dowodem objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym. Obowiązek przedstawienia tej legitymacji zakładowi pracy w celu dokonania w niej odpowiednich wpisów spoczywał na pracowniku, o czym jednoznacznie stanowił § 6 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 października 1959 r.

Trudności z uzyskaniem danych o zarobkach wynikają więc najczęściej jedynie z braku indywidualnej aktywności i przezorności samych zainteresowanych.

Należy podkreślić, że obowiązujące do końca 1990 r. przepisy o archiwizacji zobowiązywały zakłady pracy do przechowywania dokumentacji płacowej pracowników przez okres 12 lat, natomiast akt osobowych przez okres 50 lat od zwolnienia pracownika. Dlatego też w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyjęto zasadę, że do podstawy wymiaru tych świadczeń przyjmuje się zarobki z okresu przypadającego po roku 1979. Począwszy od dnia 1 stycznia 1991 r., a więc od daty wejścia w życie przepisów rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (Dz. U. Nr 10, poz. 35), archiwa państwowe nie wydają zezwolenia na likwidowanie dokumentacji płacowej przed upływem 50-letniego okresu jej przechowywania.

Jeżeli jednak zakład pracy zlikwidował dokumentację płacową po 12-letnim okresie jej przechowywania, zaświadczenie o wysokości osiągniętych wynagrodzeń może być wydane na podstawie zachowanych akt osobowych pracownika, w oparciu o dane zawarte np. w umowie o pracę, angażach, pismach o powołaniu, mianowaniu oraz w innych pismach określających wynagrodzenie danej osoby.

W razie trudności w udokumentowaniu zarobków, z uwagi na brak w zakładzie pracy dokumentacji płacowej, dopuszczalne jest zatem ustalenie wysokości wynagrodzenia na podstawie akt osobowych, jednak pod warunkiem, że wysokość poszczególnych składników wynagrodzenia została w tych dokumentach określona kwotowo, a wykazane składniki podlegały składce na ubezpieczenie społeczne. Przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z dokumentacji zastępczej obowiązuje bowiem ścisła zasada uwzględniania tylko takich składników wynagrodzenia określonego w aktach osobowych, które przysługiwały bezwarunkowo w czasie trwania zatrudnienia jako stałe składniki w określonej wysokości, np. wynagrodzenie zasadnicze, stałe dodatki określone kwotowo itp. Inne składniki wynagrodzenia, podlegające obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (np. premie, nagrody, czy dodatki) mogą być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli zachowana dokumentacja wskazuje niewątpliwie na ich faktyczną wypłatę w określonej wysokości.

Uważam, że dopuszczenie możliwości dokumentowania zarobków na podstawie wiarygodnej dokumentacji zastępczej stanowi optymalne rozwiązanie problemu osób, które nie są w stanie przedłożyć zaświadczenia wystawionego na podstawie dokumentacji płacowej.

Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że prawomocne decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących świadczeń z ubezpieczenia społecznego należą na mocy art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) - do kompetencji jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest instytucją zobowiązaną do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości przy ścisłym i precyzyjnym stosowaniu obowiązujących przepisów. W przypadku stwierdzenia braku odpowiednich dokumentów czy też złożenia dokumentacji zawierającej nieścisłości albo budzącej jakiekolwiek wątpliwości ZUS ma prawo wydać decyzję odmowną, a osoby zainteresowane mogą dochodzić swoich praw w sądowym postępowaniu odwoławczym (w myśl art. 118 ust. 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według zasad określonych w art. 4779–47714a ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.).

W postępowaniu sądowym dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności mających wpływ na wysokość świadczenia – i to zarówno wtedy, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionuje treść wystawionego przez pracodawcę zaświadczenia zawierającego stosowne wpisy o okresach zatrudnienia i wysokości osiąganego w tych okresach wynagrodzenia, jak i wówczas, gdy dokument taki z różnych przyczyn nie może być sporządzony.

Stosownie do art. 365 § 1 K.p.c. prawomocny wyrok sądu, niezależnie od uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, w tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Minister

Jolanta Fedak

Warszawa, dnia 6 maja 2008 r.

Hasła tematyczne: dokumentowanie zarobków, zakład ubezpieczeń społecznych (zus), ministerstwo pracy i polityki społecznej, emerytury i renty, Świadczenia na rzecz emerytów

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (3)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...