30.08.2022: Składki ZUS: ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP

MPiPS: Składki ZUS od wszystkich umów zleceń? Na razie trwa analiza

 

Temat oskładkowania umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia, jest dyskutowany już od wielu lat i był ujęty w różnych dokumentach, między innymi w Przeglądzie systemu emerytalnego - Informacji Rady Ministrów dla Sejmu RP o skutkach obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wraz z propozycjami zmian. Temat ten wielokrotnie też był poruszany na forum Rady Dialogu Społecznego, zaś obecnie trwają prace analityczne w tym zakresie - poinformowało Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.

 

Interpelacja nr 35048 do prezesa Rady Ministrów w sprawie przewidzianego w Krajowym Planie Odbudowy pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych

Szanowny Panie Premierze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1799), niniejszym kieruję do Pana interpelację poselską w sprawie przewidzianego w Krajowym Planie Odbudowy pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych.

1 czerwca 2022 roku Komisja Europejska zaakceptowała polski Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), a 17 czerwca 2022 roku został on zaakceptowany przez Radę Unii Europejskiej. Polski KPO jest programem składającym się z 54 inwestycji oraz 48 reform, mających w zamierzeniu wzmocnić polską gospodarkę i pomóc jej otrząsnąć się po konsekwencjach epidemii wirusa SARS-CoV-2. Łącznie Polska ma otrzymać 158,5 mld zł, w tym 106,9 mld w postaci dotacji, a 51,6 mld zł w formie preferencyjnych pożyczek.

Do decyzji implementacyjnej Rady Unii Europejskiej dołączony został załącznik wymieniający reformy i inwestycje, które powinny zostać przeprowadzone w ramach KPO (Annex to Ciuncil Implementing Decison, w skrócie CID. Tłumaczenie wykorzystane w niniejszej interpelacji pochodzi ze strony https://www.gov.pl/web/planodbudowy/o-kpo).

Jedną z przewidzianych reform jest oznaczona numerem A4.7 - reforma polegająca na ograniczeniu fragmentacji rynku pracy. W jej ramach polski rząd zobowiązał się do oskładkowania wszystkich umów cywilnoprawnych o pracę, z wyjątkiem umów zawieranych z uczniami szkół średnich i studentami do 26. roku życia, oraz do zniesienia zasady opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od płacy minimalnej z tytułu umów cywilnoprawnych. Cytując robocze tłumaczenie CID: "Reforma zostanie wprowadzona aktem prawnym, który zagwarantuje, że zatrudnienie na podstawie umów cywilnoprawnych będzie podlegało składkom na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe, z tytułu chorób zawodowych i chorobowe. Ponadto zniesiona zostanie zasada, zgodnie z którą składka na ubezpieczenie społeczne jest odprowadzana od minimalnego wynagrodzenia za pracę z tytułu umów cywilnoprawnych".

Z powyższym kamieniem milowym wiąże się szereg kontrowersji, o których wyjaśnienie zwracam się w niniejszej interpelacji.

Po pierwsze, mając na uwadze zarówno powyższy cytat z CID, jak również opis kamienia milowego numer A71G („Wejście w życie nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która: (i) zapewni objęcie składkami na ubezpieczenie społeczne wszystkich umów cywilnoprawnych (emerytalnych, rentowych, wypadkowych i chorobowych, chorobowych), niezależnie od uzyskanych dochodów, z wyjątkiem umów ze studentami poniżej 26. roku życia”) nie ulega wątpliwości, że oskładkowanie ma dotyczyć wszystkich umów cywilnoprawnych. Kilku przedstawicieli rządu wypowiadało się w mediach, wskazując, że nie jest jeszcze pewne, czy reforma obejmie umowy o dzieło, jednak mając na uwadze powyższe postanowienia KPO, nie ulega wątpliwości, że umowy o dzieło również ulegną oskładkowaniu - w innym przypadku kamień milowy nie zostanie osiągnięty. Warto wskazać, że mając na uwadze politykę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który w zasadzie kwestionuje wszystkie umowy o dzieło, traktując je jako umowy świadczenia usług/umowy zlecenia, pełne oskładkowanie umów o dzieło będzie w zasadzie równoznaczne z pozbawieniem tego typu umowy znaczenia prawnego i ograniczenie jej występowania w obrocie gospodarczym. Poważne wątpliwości budzi również to, czy tak sformułowany kamień milowy oraz reforma nie obejmują również umów agencyjnych, umów zlecenia czy innych charakterystycznych dla działalności gospodarczej.

Ponadto umowy cywilnoprawne miałyby zostać objęte wszystkimi ubezpieczeniami społecznymi - emerytalnym, rentowym, wypadkowym i chorobowym, chorobowym (wynika to wprost z opisu zawartego w CID). Obecnie po przekroczeniu kwoty minimalnego wynagrodzenia od umów cywilnoprawnych potrącana jest jedynie składka zdrowotna. W przypadku pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych - zrównującego je w tym zakresie z umowami o pracę - skutki dla portfeli Polek i Polaków mogą być poważne.

Zgodnie z opracowaniem "Pełne dochody - niepełne składki. Zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych i konsekwencje dla systemu ubezpieczeń społecznych" sporządzonym dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ponad milion Polek i Polaków dotyczy problematyka zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych. Większość z nich - 2/3 - to osoby powyżej 40. roku życia, zarabiające powyżej przeciętego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W przeważającej większości zbieg obejmuje umowę o pracę i umowę o świadczenie usług, w mniejszej liczbie przypadków - kilka umów zlecenia.

Warto spojrzeć na te dane z szerszej perspektywy - nie ulega wątpliwości, że większość takich osób posiada rodziny, dzieci czy kredyty hipoteczne. Podejmowanie przez nich dodatkowego „zatrudnienia” najczęściej ma na celu zaspokajanie podstawowych potrzeb ich rodzin. Gigantyczna inflacja i wzrosty cen, jak również podwyżki stóp procentowych, a zarazem skorelowanych z nimi rat kredytów hipotecznych powodują, że wiele rodzin już w tym momencie znajduje się na skraju płynności finansowej. Oczywiście cały czas mówimy o pewnym założeniu, bez konkretnych szczegółów, w związku z czym trudno przedstawiać w tym momencie szczegółowe wyliczenia na temat kwoty, którą osoby stracą na oskładkowaniu ich umów cywilnoprawnych, w obecnych czasach każda kwota może mieć - i ma - ogromne znaczenie dla budżetów domowych.

Zasadne wątpliwości budzi również wyłączenie spod pełnego oskładkowania osób poniżej 26. roku życia. Zapewne w zamierzeniu projekt ma pomóc takim osobom w wejściu na rynek pracy i usamodzielnienie (w szczególności po studiach). Wydaje się jednak, że cel ten niekoniecznie zostanie osiągnięty w związku z tym, że z dniem osiągnięcia 26. roku życia osoby te zostaną, po pierwsze, obciążone podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a po drugie, pełnymi składkami społecznymi - przez co ich realne wynagrodzenia poważnie się zmniejszą. Niestety, mogą mieć również miejsce sytuacje, w których taka osoba zostanie po prostu zwolniona, ponieważ zatrudniający będzie wolał zawrzeć umowę z osobą poniżej 26. roku życia, której będzie mógł zapłacić więcej „na rękę”.

Wiele środowisk, w tym pracodawców, przychylnie odnosi się do ewentualnego oskładkowania umów cywilnoprawnych. Wskazują oni jednak, że reforma ta powinna być odsunięta w czasie, i dobrze przemyślana i zaplanowana. Tymczasem datą graniczną jest 31 marca 2023 roku - za niewiele ponad pół roku. Co więcej, negatywne doświadczenia z Polskim Ładem pozwalają z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością założyć, że ewentualne reforma wejdzie w życie krótko wcześniej, przez co nikt nie zdąży się do niej przygotować i jak zwykle nikt nie będzie za nic odpowiedzialny.

Oczywiście konsekwencją pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych będzie wyższa emerytura. Problem w tym, że dla wielu osób perspektywa emerytury jest odległa, a problemy z płynnością finansową spowodowane inflacją i wysokimi ratami kredytów hipotecznych są problemami, które dotykają ich dzisiaj i z którymi musza sobie poradzić.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, kieruję niniejszą interpelację oraz zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Jakie umowy cywilnoprawne będą podlegały pełnemu oskładkowaniu, zgodnie z wyżej wymienioną reformą zaplanowaną zgodnie z Krajowym Planem Odbudowy? W szczególności czy pełne oskładkowanie obejmie również umowy o dzieło, a jeżeli nie, to dlaczego w KPO nie zostały one wprost wyłączone z reformy?
  2. Czy pełnemu oskładkowaniu będą podlegały również umowa agencyjna, umowa zlecenia bądź inne podobne, charakterystyczne dla działalności gospodarczej?
  3. Jakie „składki” rozumie się pod pojęciem pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych? Czy będą one objęte składką emerytalną, rentową, wypadkową i chorobową, chorobową czy tylko niektórymi z nich, bądź będzie to uzależnione od rodzaju umowy?
  4. Kto zaproponował wprowadzenie do Krajowego Planu Odbudowy pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych? Czy reforma ta została zaproponowana przez Komisję Europejską? Czy rząd analizował, jakie skutki będzie miała dla obywateli i pracodawców ta reforma - zarówno natychmiastowe (niższe wynagrodzenia), jak i długofalowe?
  5. Czy rząd - w trakcie negocjacji nad KPO - analizował możliwość odroczenia tej reformy w czasie, na przykład do początku 2024 lub 2025 roku?

 

Posłowie:
Marta Wcisło, Anna Wojciechowska, Marzena Okła-Drewnowicz, Joanna Frydrych, Mirosława Nykiel, Tadeusz Aziewicz, Waldemar Sługocki

Lublin, 26 lipca 2022 roku

 

Odpowiedź na interpelację nr 35048 w sprawie przewidzianego w Krajowym Planie Odbudowy pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych

Szanowna Pani Marszałek,

w związku z interpelacją nr 35048 z dnia 5 sierpnia 2022 r. Pani Marty Wcisło (KO) wraz z grupą posłów w sprawie przewidzianego w Krajowym Planie Odbudowy pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych, przekazaną przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, przy piśmie znak DSP.INT.4510.1084.2022, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

Temat oskładkowania umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia, jest dyskutowany już od wielu lat i był ujęty w różnych dokumentach, między innymi w Przeglądzie systemu emerytalnego - Informacji Rady Ministrów dla Sejmu RP o skutkach obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 637) wraz z propozycjami zmian. Temat ten wielokrotnie też był poruszany na forum Rady Dialogu Społecznego (RDS), zaś obecnie trwają prace analityczne w tym zakresie.

 

Sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej
Stanisław Szwed

Warszawa, 24 sierpnia 2022 r.

 

Hasła tematyczne: umowa zlecenia, składki zus, interpelacja, ministerstwo rodziny i polityki społecznej, krajowy plan odbudowy (kpo)

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...