Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

04.06.2012

Kontrola legalności zatrudnienia

Interpelacja nr 4035 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie omijania przez pracodawców przepisów dotyczących zatrudniania na umowę o pracę

Zgłaszający

Jarosław Tomasz Jagiełło

Adresat

minister pracy i polityki społecznej

Data wpływu interpelacji

13-04-2012

Data ogłoszenia interpelacji

26-04-2012 (posiedzenie nr 13)

Odpowiadający

Marek Bucior - podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Data wpływu odpowiedzi na interpelację

15-05-2012

Data ogłoszenia odpowiedzi na interpelację

24-05-2012 (posiedzenie nr 15)

Szanowny Panie Ministrze! Jak donosi raport Państwowej Inspekcji Pracy, dotyczący przestrzegania przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych, z roku na rok wzrasta liczba firm łamiących przepisy ubezpieczeniowe.

W 2011 r. liczba zakładów niezgłaszających terminowo swoich pracowników do Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych wynosiła 27,4%, co wskazuje na ponad 2-procentowy wzrost w stosunku do 2010 r.

Firmy wymuszają na pracownikach zgodę na zatrudnienie bez umowy. W dzisiejszych czasach, gdy o pracę coraz trudniej, pracownicy, nie mając innej alternatywy, zgadzają się na takie rozwiązanie. Koszt utrzymania osoby zatrudnionej na czarno zmniejsza się o blisko 40%, co dla przedsiębiorcy jest sytuacją bardzo korzystną, która działa zaś na szkodę finansów publicznych.

Najwięcej tego typu problemów możemy dopatrzeć się w małych firmach zatrudniających do 9 osób. Najczęściej łamiącą prawo branżą jest gastronomia, a także firmy transportowe i prowadzące magazyny.

Inspektorzy kontrolujący firmy zgłaszają dwa poważne problemy, które utrudniają im skuteczność prowadzonych kontroli.

Zgodnie z przepisami pracodawca ma siedem dni, ażeby zgłosić pracownika do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Podczas kontroli w zakładach, gdzie składki są nieopłacane, pracownik często pracujący już wiele miesięcy jest w dniu kontroli pierwszy dzień w pracy, a więc wszystko działa bez naruszenia prawa.

Drugim problemem jest fakt, iż Państwowa Inspekcja Pracy nie ma prawa do samodzielnego ścigania przestępstw związanych z ubezpieczeniem pracowników.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującym pytaniem: Czy Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej widzi potrzebę zmiany przepisów, tak by zmniejszyć liczbę pracowników pracujących bez umowy?

Z poważaniem

Poseł Jarosław Tomasz Jagiełło

Warszawa, dnia 30 marca 2012 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4035 w sprawie omijania przez pracodawców przepisów dotyczących zatrudniania na umowę o pracę

Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na wystąpienie Pani Marszałek z dnia 20 kwietnia 2012 r., znak: SPS/023-4035/12, dotyczące interpelacji pana posła Jarosława Tomasza Jagiełły z dnia 30 marca 2012 r. w sprawie omijania przez pracodawców przepisów dotyczących zatrudniania na umowę o pracę, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Odnosząc się do problemu pracy na czarno należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa oraz higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej jest Państwowa Inspekcja Pracy.

Zgodnie z treścią art. 22 i 281 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Natomiast zgodnie z treścią art. 29 § 2 Kodeksu pracy umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Pracodawca, który nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o PIP inspektor pracy niezwłocznie powiadamia Zakład Ubezpieczeń Społecznych o naruszeniu przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych. Państwowa Inspekcja Pracy przy realizacji zadań współdziała m.in. ze związkami zawodowymi, społeczną inspekcją pracy, publicznymi służbami zatrudnienia oraz z organami administracji państwowej – w szczególności z organami nadzoru i kontroli nad warunkami pracy, Policją, Strażą Graniczną, Służbą Celną, urzędami skarbowymi i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do nieodpłatnego korzystania z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, a także danych o wypadkach przy pracy (art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o PIP).

Minister pracy i polityki społecznej nie jest upoważniony do oceniania działalności Państwowej Inspekcji Pracy. Przepisy art. 2 wymienionej ustawy ustanawiają bowiem podległość Państwowej Inspekcji Pracy Sejmowi RP, natomiast nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy powierzają Radzie Ochrony Pracy.

Odnosząc się do kwestii ubezpieczeniowych poruszonych przez pana posła, należy wskazać, że zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i zgłaszania do tych ubezpieczeń uregulowane są w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585, ze zm.).

Co do zasady każda aktywność zawodowa rodzi obowiązek ubezpieczeń. Z tytułu jej wykonywania ubezpieczeni podlegają ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgłoszenia płatnik składek jest zobowiązany dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dysponuje narzędziami mającymi na celu wyegzekwowanie obowiązków płatników i podejmuje działania w tym kierunku. Do zakresu działania ZUS, zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy o s.u.s., należą kontrole płatników składek, które przeprowadza się w celu oceny wywiązywania się przez płatnika składek z nałożonych obowiązków ustawowych w zakresie ubezpieczeń społecznych. ZUS przeprowadza także kontrole doraźne na skutek informacji od ubezpieczonych, sygnałów instytucji zewnętrznych, m.in. Państwowej Inspekcji Pracy, a także dla własnych potrzeb.

Kontrole obejmują swoim zakresem sprawy wymienione w art. 86 ust. 2 ustawy o s.u.s.:

1) zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych,
2) prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek, do których pobierania zobowiązany jest zakład,
3) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu,
4) prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe,
5) wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 ustawy o s.u.s. kto jako płatnik składek albo osoba obowiązana do działania w imieniu płatnika:

- nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie,
- nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza nieprawdziwe dane albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia,
- nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem składek oraz z wypłatą świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
- nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie,

podlega karze grzywny do 5000 zł.

Jednocześnie należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Państwowa Inspekcja Pracy w dniu 5 listopada 2010 r. zawarły oficjalne porozumienie w zakresie wspólnego przeciwdziałania nielegalnemu zatrudnieniu.

Wzajemna współpraca obu instytucji obejmuje działania z zakresu przeciwdziałania nielegalnemu zatrudnieniu, eliminowania zagrożeń wypadkowych i chorobowych oraz obniżania poziomu ryzyka zawodowego w pracy. Narzędziem służącym realizacji postawionych w porozumieniu celów jest wzajemna wymiana informacji. Instytucje wymieniają się zarówno informacjami o stwierdzonych u pracodawców przypadkach nieprawidłowości z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jak i danymi statystycznymi. Porozumienie jest realizowane zarówno na szczeblu centralnym, jak i terenowym.

Na podstawie informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach przeprowadzane są czynności kontrolne. Wyniki kontroli przeprowadzonych przez ZUS i wszczętych na wniosek PIP oraz wszelkie informacje na temat przypadków, w których wątpliwości budzi podstawa zatrudnienia danej osoby, przekazywane są niezwłocznie do Państwowej Inspekcji Pracy.

W ramach realizacji porozumienia w 2011 r. oddziały ZUS na tle przeprowadzonych kontroli skierowały do Państwowej Inspekcji Pracy 124 informacje dotyczące m.in.:

- nieprawidłowości w zakresie wywiązywania się przez pracodawcę z obowiązków wynikających z Kodeksu pracy, np.: brak akt osobowych, brak dokumentacji płacowej, brak w aktach osobowych pracowników umów o pracę, świadectw pracy, zaświadczeń o przebytym szkoleniu z zakresu BHP;
- legalności zatrudnienia;
- zawierania umów cywilnoprawnych z osobami fizycznymi, podczas gdy warunki zatrudnienia wskazywały na istnienie stosunku pracy;
- niewypłacenia wynagrodzenia za pracę oraz za czas niezdolności do pracy lub wypłacania wynagrodzenia w zaniżonej wysokości;
- zatrudniania pracowników w warunkach szkodliwych;
- nieprowadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, podczas gdy z zakresu wykonywanych umów o pracę wynika, że rodzaj tych prac znajduje się w wykazie prac w szczególnych warunkach;
- zajęcia stanowiska lub przeprowadzenia kontroli w sprawie umów cywilnoprawnych;
- zasadności przeprowadzenia kontroli w zakresie zasadności zgłoszenia i deklarowania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych z tytułu kwalifikacji danej pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz w zakresie prawidłowości zawierania umów o dzieło.

Na uwagę zasługuje fakt, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie informacji organów Państwowej Inspekcji Pracy w 217 przypadkach podjął kontrole dotyczące:

- nieopłacenia lub zaniżenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne;
- nieprawidłowych danych zgłoszonych w dokumencie ZUS IWA;
- niezgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego;
- prawidłowości wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego;
- wystawienia zaświadczeń dla celów emerytalno-rentowych;
- uzyskania od płatnika zaświadczeń o niezdolności do pracy i dokumentów pozwalających na podjęcie wypłaty zasiłków po ustaniu zatrudnienia;
- objęcia ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym pracowników z tytułu umów o pracę przekwalifikowanych przez Państwową Inspekcję Pracy z umów zlecenia.

Efektem przeprowadzonych kontroli było przede wszystkim objęcie pracowników ubezpieczeniami społecznymi oraz ubezpieczeniem zdrowotnym, jak również dokonanie przypisu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponadto płatnicy złożyli dokumenty korygujące zgodne z ustaleniami kontroli albo dokonali korekty dokumentów zgłoszeniowych.

Jak wynika z przedstawionych informacji, działania podjęte przez ZUS i PIP w ramach wzajemnej współpracy mają wymierne korzyści. Przyczyniają się do eliminowania błędnego postępowania płatników składek w zakresie realizacji przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych i tym samym zapewniają ochronę praw pracowniczych. Ponadto bieżąca komunikacja w zakresie wzajemnej wymiany danych pomiędzy instytucjami wpływa na ograniczenie nielegalnego zatrudniania pracowników.

Dodatkowo należy podkreślić, iż w celu przestrzegania przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych prowadzona jest działalność prewencyjna na rzecz zapobiegania i eliminowania zagrożeń zawodowych w środowisku pracy, w szczególności poprzez wspólne przedsięwzięcia informacyjne i promocyjne.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Marek Bucior

Hasła tematyczne: ministerstwo pracy i polityki społecznej, kodeks pracy, pracownicy, interpelacja, praca na czarno, nielegalne zatrudnienie

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz