Oferta

Kancelaria Prawna Skarbiec zbudowała swoją pozycję oferując usługi, które nie miały dotychczas odpowiednika na polskim rynku,łączące ze sobą doradztwo prawne, podatkowe i finansowe oraz usługi z zakresu szeroko rozumianego wywiadu i kontrwywiadu biznesowego.

 


Do najważniejszych usług Kancelarii należą:

  • ochrona majątku przed przyszłymi wier-
    zycielami
  • rejestracja spółek za granicą i zarządza-
    nie nimi
  • zmiana rezydencji podatkowej
  • powoływanie fundacji prywatnych i trustów
  • reprezentacja w sporach dotyczących zajęcia majątku przez fiskusa
  • reprezentacja i obrona w postępowani-
    ach karnych
  • wsparcie w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych
  • prowadzenie postępowań restruktury-
    zacyjnych i upadłościowych
  • sukcesja majątku i planowanie spadkowe
  • wywiad i kontrwywiad gospodarczy

 

Chętnie podejmujemy wyzwanie również wtedy, gdy w grę wchodzą przypadki bezprawia urzędniczego, widmo upadłości firmy, obawa przed oszustwem ze strony kontrahentów (np. karuzele podatkowe), szpiegostwem gospodarczym czy przed wrogim przejęciem. Prowadzimy także w Polsce i za granicą działania operacyjne związane z poszukiwaniem majątku nieuczciwych dłużników.

 

najbliższeszkolenia

Artykuły

19.02.2019

Czynności sprawdzające według projektu nowej Ordynacji podatkowej

Projekt nowej Ordynacji podatkowej, który znajduje się obecnie na etapie opiniowania, określany jest jako innowacyjne podejście do podatków w Polsce. Jednak nie wszystkie zapisy dokumentu są rewolucyjne. Część z nich jest zaledwie drobną korektą obowiązujących już przepisów. Jako przykład przytaczane są przepisy dotyczące czynności sprawdzających. Czy projekt zmieni cokolwiek w tej kwestii?

Weryfikacja poprawności podatków

W pierwszej kolejności warto przypomnieć, czym są właściwie czynności sprawdzające. Według obowiązującej Ordynacji podatkowej zgodnie z art. 272 są to czynności podjęte przez organy podatkowe pierwszej instancji, których celem jest:

  • sprawdzenie terminowości składania deklaracji oraz wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;
  • sprawdzenie formalnej poprawności ww. dokumentów;
  • ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami;
  • weryfikacja poniesionych przez podatnika wydatków i uzyskanych przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych – w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych;
  • weryfikacja danych i dokumentów przedstawionych przez podatników dokonujących rejestracji podatkowej.

Duże wątpliwości budzą uprawnienia, jakie daje organowi podatkowemu punkt 3 ww. artykułu. Czynności, których zadaniem jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami, stanowią tak naprawdę niemal próbę kontroli działań podatnika.

Ponadto, jeżeli w ramach prowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe, inne oczywiste omyłki bądź została wypełniona niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ albo samodzielnie koryguje deklarację (jeśli kwota w wyniku korekty nie przekracza 5000 zł), albo też wzywa podatnika do dokonania jej korekty i złożenia wyjaśnień dotyczących popełnionych błędów (art. 274 § 1). Jeśli w grę wchodzi pierwszy przypadek, organ podatkowy dostarcza podatnikowi uwierzytelnioną kopię skorygowanej deklaracji. Podatnik ma prawo w ciągu 14 dni od jej otrzymania wnieść sprzeciw na dokonaną przez organ korektę.

Organ podatkowy zgodnie z art. 274a może zażądać złożenia wyjaśnień również w przypadku niezłożenia deklaracji lub sprawozdania finansowego lub wezwać do złożenia tych dokumentów, jeżeli nie zostały one złożone mimo istniejącego obowiązku. Jeśli pojawią się wątpliwości dotyczące poprawności złożonej deklaracji, organ ma prawo wezwać do udzielenia niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji przy jednoczesnym wskazaniu przyczyn poddania w wątpliwość rzetelności przedstawionych w deklaracji danych.

Ważną kwestią w kontekście czynności sprawdzających są uprawnienia organu podatkowego do wezwania również kontrahentów podatnika, którzy prowadzą działalność gospodarczą, do przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym postępowaniem lub kontrolą, aby ocenić ich prawidłowość i rzetelność, jak też do przekazania w wersji elektronicznej wyciągu z ksiąg podatkowych i dowodów księgowych. Wymienione uprawnienia organu dotyczą również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, które uczestniczyły w dostawie tego samego towaru bądź świadczyły tę samą usługę, będąc zarówno dostawcami, jak i nabywcami biorącymi udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie towaru lub świadczeniu usługi. Tym samym organ podatkowy zyskuje prawo swoistej kontroli całego łańcucha dostaw kontrolowanego podatnika, bez oficjalnego jej wszczynania.

Szerszy katalog celów

Projekt nowej Ordynacji podatkowej poszerza nieco katalog celów czynności sprawdzających prowadzonych przez organ podatkowy. Zgodnie z art. 594 § 1 pkt 6 i 7 organy podatkowe dokonujące czynności sprawdzających mogą mieć na celu „weryfikację wartości rzeczy lub praw majątkowych” oraz „weryfikację prawidłowości sporządzenia remanentu zarządzonego przez naczelnika urzędu skarbowego w trakcie roku podatkowego”. Poza tym pkt 3 ww. paragrafu pozwala organowi podatkowemu podjąć czynności sprawdzające, których celem będzie weryfikacja podstawy opodatkowania. Powyższe zapisy są tak naprawdę uzupełnieniem obowiązującego już art. 272 Ordynacji podatkowej i dają organowi podatkowemu prawo do prowadzenia de facto ukrytej kontroli podatnika.

Wyjaśnienia w razie potrzeby

Projekt nowej Ordynacji podatkowej nadaje nieco inne brzmienie obecnie obowiązującemu art. 274 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z zaproponowanym art. 595 § 1 pkt 2 w razie stwierdzenia błędów rachunkowych bądź innych omyłek organ podatkowy „zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie, a w razie potrzeby również o złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość”. Obecnie podatnik jest zobowiązany do składania niezbędnych wyjaśnień dotyczących powstałych błędów. Wprowadzenie zasady składania wyjaśnień jedynie w sytuacjach koniecznych sprawi, że prowadzone przez organ czynności sprawdzające nie będą wymagały od podatników tłumaczenia się z błahych błędów w deklaracjach podatkowych, jak ma to miejsce obecnie. Tym samym prowadzone czynności będą mniej uciążliwe dla zobowiązanych.

Podatnik jedynie informowany

Projekt nowej  Ordynacji podatkowej został uzupełniony również o zapis dotyczący spraw, których kwota nie przekracza 50 zł. Według art. 595 § 3 „(…) gdy zmiana dokonana w wyniku korekty deklaracji, o której mowa w § 1 pkt 1, nie przekracza kwoty 50 zł (…) organ podatkowy koryguje deklarację i informuje podatnika o zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych lub wysokości straty”. Zapis ten wynika pośrednio z próby wprowadzenia przez autorów projektu zasady niewszczynania postępowań podatkowych w przypadku, kiedy wysokość daniny nie przekroczy 50 zł. Trzeba przyznać, że to rozwiązanie zaoszczędziłoby podatnikom wiele czasu, który muszą obecnie poświęcać na korekty deklaracji, w których błędy dotyczą niewielkich kwot.

Szybciej obowiązujące poprawki

Autorzy projektu, których celem jest również usprawnienie współpracy na linii organ podatkowy – podatnik, proponują możliwość przyspieszenia terminu zaakceptowania skorygowanej przez organ podatkowy deklaracji. Zgodnie z art. 595 § 6 podatnik może poinformować organ podatkowy o prawidłowości skorygowanej deklaracji przed upływem 14-dniowego terminu na wniesienie ewentualnego sprzeciwu. Obecnie dopiero po upływie ww. terminu uważa się skorygowaną deklarację za obowiązującą. Możliwość skrócenia tego okresu przez akceptację podatnika pozwala na przyspieszenie naprawienia powstałych omyłek.

Dowody = ukryta kontrola

W zapisach projektu nowej Ordynacji podatkowej pojawia się również uprawnienie organu podatkowego do wezwania do przedłożenia przez podatnika dowodów w razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji (art. 596 § 2). Wezwanie do przedstawienia dowodów może dotyczyć również przypadków weryfikacji poniesionych przez podatnika wydatków i uzyskanych przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Przytoczone przepisy sprawią, że organ podatkowy zyska możliwość przeprowadzania tak naprawdę quasi kontroli, skoro wezwania będą mogły dotyczyć konieczności przedstawienia przez podatnika dowodów.

Nieokreślony termin

Istotna zmiana w zakresie czynności sprawdzających w proponowanym projekcie nowej Ordynacji podatkowej dotyczy również możliwości przedłużenia przez organ podatkowy terminu zwrotu podatku. Wprawdzie w aktualnie obowiązującej ustawie – zgodnie z art. 274b. § 1 – teoretycznie został określony czas, do jakiego może być przedłużony zwrot podatku: „jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających”. Śledząc jednak wyroki WSA i NSA w sprawie przedłużania terminu zwrotu podatku, pojawiają się poważne wątpliwości dotyczące wyznaczania przez organ podatkowy nowego terminu zwrotu. Nagminne jest informowanie podatników o jego przedłużeniu ze znacznym opóźnieniem, tj. już po wyznaczeniu nowego terminu zwrotu. Poza tym organ podatkowy wychodzi często z założenia, że przepisy regulujące możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego umożliwiają zastosowanie zasady nieograniczonego terminu zwrotu podatku. Istotny w tym przypadku jest wyrok WSA w Łodzi z 21 marca 2018 r. (sygn. akt I FSK 83/14), w którym jasno stwierdzono, że „przedłużenie terminu zwrotu podatku wykazanego w deklaracji podatkowej może nastąpić najpóźniej do czasu zakończenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Zatem data określająca (wyznaczająca) nowy termin zwrotu podatku VAT nie może być późniejsza niż data zakończenia prowadzonych postępowań (w tym kontroli podatkowej)”. Skoro już teraz, kiedy Ordynacja podatkowa wskazuje termin, o jaki może zostać przesunięty zwrot podatku, organy podatkowe dowolnie interpretują zapisy ustawy, to sytuacja może ulec znacznemu pogorszeniu, jeśli zacznie obowiązywać projekt nowej Ordynacji podatkowej. W art. 597 § 1. projektu zapisano bowiem, że „jeżeli ocena zasadności zwrotu podatku wymaga przeprowadzenia czynności sprawdzających, a termin zwrotu podatku wynikający z odrębnych przepisów nie może zostać zachowany, organ podatkowy wskazuje nowy termin załatwienia sprawy”. Obecnie podatnicy muszą często występować na drogę sądową i udowadniać, że organ podatkowy bezprawnie przedłuża termin zwrotu podatku. Wprowadzenie „nowego terminu załatwienia sprawy” sprawi, że organ podatkowy już w pełni będzie uzurpował sobie prawo do dowolnego przesuwania terminu zwrotu nadpłaty podatku. Takie działanie jest poważnym zagrożeniem dla działalności wielu podatników. Warto pamiętać, że w przypadku części firm brak możliwości uzyskania zwrotu podatku w terminie jest tożsamy z utratą płynności finansowej. Oczywiście, podatnicy zawsze mają prawo wystąpić na drogę sądową. Jednak – jak często podkreślają autorzy projektu – jego założeniem jest przecież stworzenie prawa przyjaznego podatnikom, a nie na odwrót.

Rozwiązania korzystne dla podatnika jedynie z pozoru

Teoretycznie projekt nowej Ordynacji podatkowej nie wprowadza rewolucyjnych zmian w zakresie czynności sprawdzających. Według opinii Rady Legislacyjnej proponowane modyfikacje ograniczają się jedynie do udoskonalenia obecnie obowiązującego modelu. I chociaż mogłoby się wydawać, że jedyną zmianą jest uproszczenie niektórych czynności (np. brak konieczności wysyłania korekt w przypadku kwot poniżej 50 zł), to, wczytując się w szczegóły projektu, pojawiają się liczne wątpliwości co do tego, czy zaproponowana formuła przepisów jest rzeczywiście korzystna dla podatników. Szczególnie w kontekście wezwań dotyczących przedstawienia dowodów czy możliwości pozyskiwania informacji od podmiotów nieprowadzących działalności gospodarczej. Wbrew pozorom nowe przepisy pozwalają organowi podatkowemu na wiele nowych działań, wobec których podatnik nie będzie mógł wyrazić sprzeciwu. Należy także pamiętać, że obecny przepis art. 280 O.P. oraz jego opracowanie, tj. art. 603, wskazują, które przepisy dotyczące prowadzenia postępowania podatkowego należy stosować odpowiednio do czynności sprawdzających. Ordynacja podatkowa nie zalicza do nich przepisów o postępowaniu dowodowym, co powoduje, że nie można oprzeć się wrażeniu, jakoby ustawodawca zaplanował w projekcie rozszerzenie po cichu uprawnień urzędników do dokonywania w praktyce ukrytego postępowania dowodowego oraz postępowania podatkowego.

Autor:

radca prawny Robert Nogacki

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Hasła tematyczne: czynności sprawdzające, nowa ordynacja podatkowa

poprzednie artykuły

W postępowaniach dotyczących wydania decyzji administracyjnych organy administracji przyznają prawo do bycia ich stroną (poza podmiotami, których decyzja dotyczy) jedynie tym podmiotom, których interes prawny został naruszony. W wyroku z 6 listopada 2019 r. WSA w Poznaniu uznał to stanowisko organów za błędne. Jak orzekł: „…aby być stroną w postępowaniu administracyjnym, wystarczy, że postępowanie dotyczy interesu prawnego danego podmiotu, nie musi być nawet naruszony ten interes” (sygn. akt IV SA/Po 276/19). więcej »

Budowanie rozsądnej i przemyślanej polityki podatkowej w firmie wymaga stosowania odpowiednich narzędzi prawnych. Jedną z instytucji minimalizujących ryzyko podatkowe w przedsiębiorstwie jest interpretacja indywidualna przepisów prawa podatkowego. Choć w ostatnich latach liczba wydawanych interpretacji maleje, to w kluczowych kwestiach – zwłaszcza tam, gdzie przepisy są niejednoznaczne – wciąż cieszą się one dużym zainteresowaniem wśród podatników. Sprzyja temu nie tylko symboliczna opłata za wydanie interpretacji, ale przede wszystkim ochrona prawna, która wiąże organ odnośnie do zastosowanej wykładni konkretnych przepisów podatkowych. więcej »

Działalność gospodarcza prowadzona za granicą lub choćby posiadanie tam majątku często jest źródłem wielu niejasności podatkowych. Wówczas konieczne jest analizowanie zasad opodatkowania w dwóch państwach. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między państwami zasadniczo rozstrzygają, w którym państwie wystąpi obowiązek podatkowy, a w razie możliwości opodatkowania tego samego dochodu w dwóch państwach przewidują określone zasady odliczeń. W praktyce rodzi to jednak wiele problemów. Jeden z nich dotyczy dochodów z nieruchomości, w tym dochodów z ich zbycia. więcej »

W przypadku, gdy nabywane towary i usługi podatnik wykorzystuje zarówno do działalności gospodarczej, jak i poza nią, ustaleniu wartości naliczonego podatku VAT, jaki będzie mógł odliczyć w zakresie prowadzonej działalności, służy tzw. prewspółczynnik VAT (sposób określenia proporcji). Organy podatkowe stoją niejednokrotnie na stanowisku, że w świetle przepisów ustawy o VAT nie jest możliwe zastosowanie różnych sposobów określenia proporcji w odniesieniu do różnych sektorów działalności jednego podatnika. W wyroku z 2 października 2019 r. ze stanowiskiem tym nie zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który orzekł, że w świetle art. 86 ust. 2a ustawy o VAT „...każde nabycie towarów i usług podatnik powinien rozpatrywać oddzielnie, co ewidentnie wymaga stosowania odrębnych prewspółczynników dla różnych rodzajów prowadzonej działalności i różnych nabyć” (sygn. akt I SA/Kr 851/19). więcej »

Naczelnik urzędu celno-skarbowego określił przedsiębiorcy kwotę należnego podatku z tytułu importu towarów, zwiększając podstawę opodatkowania o nabyte przy tym imporcie usługi pośrednictwa. W wyniku wniesionej przez przedsiębiorcę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił tę decyzję organu, bo jak stwierdził, organ, dokonując tylko częściowej klasyfikacji nabytych przez importera usług na te zwiększające podstawę opodatkowania i te niemające na nią wpływu, wszystkie pozostałe zaklasyfikował bez wyjaśnienia na niekorzyść podatnika (wyrok z 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Go 324/19). więcej »

Ordynacja podatkowa w art. 93c wprowadza zasadę sukcesji generalnej w przypadku podziału osoby prawnej w sytuacji, gdy majątek osoby prawnej dzielonej stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa. W takich przypadkach osoby prawne przejmujące lub osoby prawne powstałe w wyniku podziału wstępują z dniem podziału lub z dniem wydzielenia we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki osoby prawnej dzielonej pozostające w związku z przydzielonymi im w planie podziału składnikami majątku (art. 93c ust. 1 Ordynacji podatkowej). Kwestia sukcesji generalnej praw i obowiązków w przypadku podatków nie jest do końca uregulowana w ustawach, dlatego stanowi przedmiot sporów podatników z fiskusem. więcej »

17 września 2019 r. został opublikowany projekt z dnia 12 września 2019 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw. Projekt wprowadza szereg bardzo istotnych zmian dla przedsiębiorców mających na co dzień do czynienia z kwestiami akcyzy. Co do zasady dla części podatników nowe przepisy miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2020 r. Zatem czasu zostało niewiele, a zakres regulacji, które będzie trzeba zaimplementować, jest dość duży. Artykuł przedstawia główne zmiany dotykające przedsiębiorców. więcej »

Ani cywilnoprawna zasada swobody umów, ani ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych nie sprzeciwiają się wspólnemu uzgodnieniu przez kontrahentów dłuższego terminu zapłaty, jeśli tylko nie będzie to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. W wyroku z 26 sierpnia 2019 r. łódzki sąd okręgowy obalił takie ustalenia dokonane zgodnie przez przedsiębiorców, bo jak stwierdził: „(…) nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności uzasadniające przedłużenie terminu zapłaty zgodną wolą stron do 150 dni, ani sąd nie dopatrzył się obiektywnych przesłanek wynikających z właściwości tej umowy uzasadniających takie przedłużenie” (sygn. akt XIII Ga 334/19). więcej »

Od 1 stycznia 2018 r. podatnicy nie mogą zaliczać do kosztów uzyskania przychodu wszystkich wskazanych w ustawie o CIT kosztów poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych. Muszą poddać je limitowaniu do kwoty 3 mln zł w roku podatkowym. W rozstrzygniętym 10 lipca 2019 r. przed WSA w Krakowie sporze z fiskusem wygrał przedsiębiorca, któremu sąd przyznał rację, że przy ustalaniu podlegających limitowaniu kosztów nie uwzględnia się kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem działalności w specjalnej strefie ekonomicznej (sygn. akt I SA/Kr 577/19). więcej »

Kontrola podatkowa to podstawowy tryb weryfikacji rozliczeń podatkowych przez urzędy skarbowe, regulowany przez Ordynację podatkową. Natomiast kontrola celno-skarbowa jest stosunkowo nową instytucją, wprowadzoną 1 marca 2017 r. w ramach reformy Krajowej Administracji Skarbowej. W założeniu kontrola celno–skarbowa ma na celu wykrywanie i zwalczanie najpoważniejszych uchybień podatkowych, takich jak karuzele VAT czy zorganizowana przestępczość podatkowa. W praktyce okazuje się, że może ona dotknąć zwykłego podatnika prowadzącego np. jednoosobową działalność gospodarczą. Czym tak naprawdę różnią się oba tryby kontroli i jakie są prawa kontrolowanego podmiotu? więcej »