Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

17.06.2013

Zachowek a podatek od spadków i darowizn

Sama możliwość żądania zachowku przez uprawnioną osobę, wynikająca z art. 991 Kodeksu cywilnego, czyli istnienie roszczenia o wypłatę zachowku, przesądza o istnieniu długu, który stosownie do art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn powinien być odliczony od wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych w spadku, stanowi bowiem tzw. dług spadku - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 96/11 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 3 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowiz:

1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie,
2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz G. K. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., I SA/Sz 96/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę G. K. (powoływanej dalej jako: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. (powoływanego dalej jako: "Dyrektor IS") z dnia 3 grudnia 2010 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Szczecinie):

2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Szczecinie podał, że aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 stycznia 2010 r. notariusz poświadczył, że na podstawie testamentu Skarżąca nabyła w całości spadek po swojej matce, zmarłej w dniu 12 listopada 2006 r. W dniu 18 stycznia 2010 r. ww. notarialne poświadczenie dziedziczenia zostało zarejestrowane.

W dniu 12 lutego 2010 r. wpłynęło do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (powoływanego dalej jako: Naczelnik US) zeznanie podatkowe (SD-3) o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku po matce Skarżącej, skorygowane następnie w dniu 17 lutego 2010 r., w którym wykazano jako przedmiot spadku spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 49,01 m², położone w Szczecinie o wartości 150.000 zł. Skarżąca jako spadkobierczyni wykazała długi i ciężary spadku w postaci niewypłaconego zachowku na rzecz dwóch pozostałych spadkobierców ustawowych w kwocie 50.000 zł. W toku postępowania ustalono, że podana w zeznaniu wartość przedmiotu nabycia nie odpowiada wartości rynkowej, w związku z czym, po uprzednim wezwaniu strony do jej podwyższenia, powołano biegłego rzeczoznawcę majątkowego, celem dokonania profesjonalnej wyceny przedmiotu nabycia. W operacie z dnia 30 lipca 2010 r. biegły określił wartość ww. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na kwotę 183.900 zł.

2.2. Decyzją z dnia 21 września 2010 r. Naczelnik US ustalił spadkobierczyni podatek od spadków i darowizn. Podatniczkę zaliczono do I grupy podatkowej, stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.; dalej: u.p.s.d.), wobec czego uwzględniono kwotę wolną od podatku w wysokości 9.637 zł. Biorąc pod uwagę, że wystąpiła nadwyżka podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, Naczelnik US ustalił podatek w kwocie 11.582 zł.

2.3. Dyrektor IS po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 3 grudnia 2009 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnik US. Odwołując się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Dyrektor IS powołał treść art. 7 ust. 1 i 3 u.p.s.d., wskazując że w myśl art. 7 ust. 3 ww. ustawy do długów i ciężarów spadku zalicza się m.in. wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.; dalej w skrócie: K.c.) dotyczące spadków, a zatem ustawodawca jednoznacznie określił, że do długów i ciężarów spadku można zaliczyć wypłaty z tytułu zachowku. Zdaniem Dyrektora IS, konstrukcja tego przepisu, w którym ustawodawca literalnie wskazał, że do długów i ciężarów spadku można zaliczyć wypłaty tytułem zachowku, zawęża więc możliwość zaliczenia w ich poczet także roszczenia o zachowek, jak chciałaby Skarżąca. W związku z tym, jak podkreślił Dyrektor IS, długiem spadkowym jest tylko wypłacony zachowek, a nie roszczenie o zachowek. W tym kontekście jako nieuzasadnione ocenił Dyrektor IS zarzuty odwołania, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.s.d.

3. Stanowiska stron w postępowaniu przed WSA w Szczecinie (Sądem pierwszej instancji):

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do WSA w Szczecinie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji w części dotyczącej ustalenia podatku od spadków i darowizn w kwocie 4.291 zł, wynikającej z nieuwzględnienia jako długów i ciężarów spadku roszczenia o zachowek. Skarżąca wskazała na naruszenie prawa materialnego, tj. (a) art. 7 ust. 1 u.p.s.d., poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu długu spadkowego w kwocie 61.300 zł; (b) art. 15 ust. 1 u.p.s.d., poprzez nieprawidłowe wyliczenie wysokości zobowiązania podatkowego; (c) naruszenie art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: o.p.), poprzez nieodniesienie się do wskazywanej przez Skarżącą podstawy prawnej długu spadkowego, tj., art. 7 ust. 1 u.p.s.d.; (d) naruszenie art. 120 o.p., polegające na niezastosowaniu art. 7 ust. 1 u.p.s.d. (e) naruszenie art. 122 o.p., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy.

Uzasadniając swoje stanowisko, Skarżąca wskazała, że obowiązek zaspokojenia roszczenia o zachowek stanowi dług spadkowy, który powinien być potrącony od wartości spadku. Skarżąca nie kwestionowała jednocześnie, że dotychczas zachowek ten nie został wypłacony, jednak powołała orzecznictwo i doktrynę, wskazując że podstawę do zaliczenia w poczet długów spadkowych zachowku stanowi art. 7 ust. 1 u.p.s.d. w związku z art. 922 § 3 K.c.

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (Sądu pierwszej instancji):

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że długiem spadkowym jest tylko wypłacony zachowek, a nie samo roszczenie. Uznano, że przyjęcie interpretacji art. 7 ust. 3 u.p.s.d. przedstawionej w skardze, wskazującej jakoby stanowił on rozszerzenie art. 7 ust. 1 u.p.s.d., który (jak podnosi Skarżąca) poprzez odniesienie do art. 922 § 3 K.c., pozwala na uznanie jako dług spadkowy już samego roszczenia o wypłatę zachowku, wskazywałoby iż ustawodawca działa w tym przypadku niezgodnie z zasadą a maiori ad minus. Skoro bowiem jako dług należałoby traktować już samo roszenie o wypłatę zachowku, to tym bardziej, wbrew twierdzeniom skargi, długiem byłby zachowek wypłacony, a zatem regulacja z art. 7 ust. 3 u.p.s.d. byłaby zbędna. WSA w Szczecinie powołał się przy tym na stanowisko NSA przedstawione w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 maja 2000 r., FPS 2/00.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 121, art. 122 i art. 210 § 4 o.p., WSA w Szczecinie stwierdził, że nie zostały one naruszone. Podkreślił przy tym, że w zaskarżonej decyzji zostały powołane odpowiednie przepisy podatkowego prawa materialnego, zawarto umotywowane stanowisko organu w zakresie odnoszącym się do opodatkowania nabycia spadku, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych znanych organowi podatkowemu i mających oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

5.1. Wnosząc od ww. wyroku WSA w Szczecinie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego) zaskarżyła ten wyrok w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: (I) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 u.p.s.d. w związku z art. 922 § 3 K.c. i art. 7 ust. 3 u.p.s.d., poprzez ich błędną wykładnię; (II) naruszenie przepisów postępowania, poprzez niezastosowanie, tj. (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w związku z art. 7 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.s.d. w sytuacji, gdy organ nieprawidłowo wyliczył wysokość zobowią...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »