Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

23.12.2015

WSA. Podatek od spadków i darowizn: Dziedziczenie po konkubencie

Z uzasadnienia: Związek pozamałżeński sam przez się nie wywołuje żadnych skutków o charakterze prawnomajątkowym między osobami, które w związku takim pozostają. Jeśli powstają między nimi stosunki prawnomajątkowe, prawa i obowiązki stąd wynikające ocenić należy na podstawie przepisów właściwych dla tych stosunków. Jedynie wykazanie przez skarżącą nakładów poniesionych ze swojego majątku osobistego na rzecz majątku osobistego zmarłego konkubenta mogłoby prowadzić do ich uwzględnienia, jako jej udziału we współwłasności wartości majątkowych objętych masą spadkową.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn:

I. Uchyla zaskarżoną decyzję,
II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącej kwotę 3.400,00 zł (trzy tysiące czterysta złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. S. (dalej Skarżąca, Strona) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 czerwca 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 22 grudnia 2014 r. nr [...], ustalającą podatek od spadków i darowizn w kwocie 66.649,00 zł.

1. Przebieg postępowania przed organami.

1. W złożonym w dniu 26 maja 2014 r. w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu zeznaniu podatkowym SD-3 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, A. S., jako spadkobierczyni po zmarłym w dniu 28 lutego 2012 r. L. Ż., który to spadek nabyła na podstawie testamentu z dnia 17 lutego 2012 r. (postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku) wskazała, że w skład masy spadkowej wchodzą:

1) prawo do lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w [...], przy ul. [...], o powierzchni użytkowej 36,84 m2, wraz z udziałem w częściach wspólnych nieruchomości nr Kw [...] oraz w nieruchomości gruntowej nr Kw [...], o wartości 131.003,00 zł;
2) środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym A SA, B oraz C w kwocie 187.088,40 zł oraz 1.665,00 Euro;
3) prawo własności do boksu garażowego, o pow. 22,80 m2, nr Kw [...], położonego w [...], przy ul. [...] oraz związany z tym prawem udział w nieruchomości objętej Kw [...], a także udział wynoszący 40/4240 części w nieruchomości objętej Kw nr [...] - o łącznej wartości 30.142,00 zł;
4) zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w umowach AC i NNW w D S.A. w kwocie 1.050,00 zł.

Natomiast jako długi i ciężary spadku wykazała koszty nagrobka i koszty pogrzebu w łącznej kwocie 15.400,00 zł.

Ponieważ Skarżąca pozostawała ze zmarłym L. Z. w konkubinacie, w złożonym zeznaniu jako wartość spadku (poz. H) wykazała jedynie majątek o wartości 174.116,70 zł i 3.250,00 Euro, stanowiący według niej udział zmarłego w ich wspólnym majątku.

W dniu 13 października 2014 r. Skarżąca w złożonej korekcie zeznania, deklarując wartość odziedziczonych w spadku środków zgromadzonych na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 192.698,40 zł oraz długi i ciężary w kwocie 25.026,69 zł, określiła wartość majątku nabytego w spadku po zmarłym konkubencie, w przypadającej na nią części ich majątku wspólnego, na kwotę 162.008,36 zł.

Równocześnie przedłożyła organowi podatkowemu kserokopie: postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku; oświadczenia D. D. z dnia 12 marca 2012 r., umowy z dnia 9 września 2013 r. na wykonanie nagrobka za kwotę 5.000,00 zł, dowodu wpłaty tytułem dopłaty do nagrobka na kwotę 4.700,00 zł, faktury VAT nr 133/03/12 za wykonanie kart pamiątkowych na kwotę 20,00 zł; faktury VAT nr 78/PD/12 za usługi z zakresu utrzymania terenów zielonych na kwotę 320,00 zł; faktury VAT nr 127/03/12 za trumnę i inne usługi pogrzebowe na kwotę 4.977,79 zł; faktury VAT nr F00228/12 za udostępnienie miejsca do pochówku na kwotę 400,00 zł; operatu szacunkowego z dnia 19 maja 2014 r. dotyczącego wartości rynkowej prawa własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość położnego w [...] przy ul. [...]; operatu szacunkowego z dnia 19 maja 2014 r. dotyczącego wyceny boksu garażowego nr [...], położnego w [...], przy ul. [...].

Ponadto, na wezwanie organu, w uzupełnieniu materiału dowodowego przedłożyła oryginał zaświadczenia wystawionego przez E o wykonaniu nagrobka za kwotę 5.400,00 zł, kserokopię aktu notarialnego Rep. A nr [...], kserokopię decyzji nr [...] wydanej przez F w [...], pismo dotyczące dodatkowych wydatków związanych z pogrzebem ww. zmarłego, dowody bankowe z banku A SA C S.A. oraz B S.A., oryginał zaświadczenia wystawionego przez "G" Sp. z o.o. o wykonaniu usługi na kwotę 3.782,20 zł, wypisy z kartoteki finansowej zmarłego dotyczące jego majątku oraz pismo z dnia 25 września 2014 r. o niewypłaceniu zachowku osobie uprawnionej.

Dodatkowo organ I instancji wezwał Stronę do przedłożenia dowodów potwierdzających zakup wchodzących w skład spadku składników majątkowych ze wspólnych środków, gromadzonych od 2000 r. wspólnie z konkubentem, stwierdzając jednocześnie, iż w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania uregulowania prawne dotyczące stosunków majątkowych małżeńskich, zawarte w art. 43 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. Skarżąca, uznając żądanie organu podatkowego za bezzasadne, wskazała, że wspólność jej majątku z konkubentem potwierdza testamentowy zapis. Dlatego też organ podatkowy winien kierować się w tym względzie zapisem art. 861 ustawy Kodeks cywilny, dopuszczającym domniemanie równości udziałów wspólników w spółce cywilnej, a zatem jej udział własny w majątku spadkowym jest niewątpliwy i niepodważalny.

Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, po dokonaniu weryfikacji wartości nabytego przez Stronę w spadku prawa majątkowego, organ I instancji, stosując art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r., Nr 93, poz. 768 ze zm.) -/dalej: upad/ uznał, iż w skład masy spadkowej wynoszącej 355.214,58 zł wchodzi:

• lokal mieszkalny położony w [...], przy ul. [...] wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej o wartości 131.003,00 zł
• garaż położny w [...], przy ul. [...] o wartości 30.142,00 zł;
• środki pieniężne w A, B i C w łącznej wysokości 187.088,40 zł i 1.666 Euro
• zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w umowach AC i NW w wysokości 1.050,00 zł.
• oraz długi i ciężary w kwocie 10.899,99 zł.

Mając na uwadze wyżej poczynione w sprawie ustalenia co do wartości masy spadkowej oraz uznając, że wchodzący w jej skład majątek stanowił wyłączną własność osobistą zmarłego L. Ż., oraz że Skarżąca z uwagi na konkubinat ze zmarłym kwalifikuje się do III grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r. ustalił podatek od spadków i darowizn w kwocie 66.649,00 zł.

2. W złożonym od tej decyzji odwołaniu Strona podniosła zarzuty naruszenia przepisów:

• art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej O.p.), poprzez zaniechanie zebrania i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dowolną ocenę przeprowadzonych dowodów z uchybieniem wskazań doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, co prowadziło do wadliwego uznania, że nie została udowodniona okoliczność współwłasności majątku po zmarłym L. Ż.; 
• art. 122 ustawy O.p., poprzez zaniechanie podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, m.in. poprzez zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka P. S. oraz brak dokonania analizy akt postępowania spadkowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt [...];
• art. 210 § 4 O.p., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów stanowiących podstawę jej wydania, co powoduje, że nie można ustalić toku rozumowania organu podatkowego, który stwierdził, że nieprzedłożenie paragonów i innych dowodów potwierdzających gromadzenie majątku wspólnie z konkubentem uniemożliwia potwierdzenie prawa do połowy majątku wchodzącego w skład spadku.

Uzasadniając wniesione odwołanie Skarżąca wskazała, iż ze zmarłym L. Ż. byli narzeczeństwem. Od roku 2000 żyła z nim w konkubinacie, w związku z czym cały majątek spadkowy był wspólny, bowiem łączyła ich więź emocjonalna i gospodarcza. Planowała ze zmarłym ślub, zakup większego mieszkania i przekazanie mniejszego mieszkania córce P. S., co według niej potwierdza jej prawa do wspólnego majątku. Wyjaśniła również, iż zgromadzone na koncie spadkodawcy środki pieniężne, za które zakupiona została nieruchomość, w połowie należały do niej. Odnosząc się do okoliczności zakupu wchodzącej w skład spadku nieruchomości lokalowej wyjaśniła, iż w dniu 1 kwietnia 2011 r., tj. w czasie dokonania tej transakcji, przebywała za granicą, jednakże uzgodniła ze zmarłym, że zapisy w księdze wieczystej dotyczące jej współwłasności zostaną uzupełnione w terminie późniejszym. Po jej powrocie do kraju na początku 2012 r., gdy zostało już rozwiązane małżeństwo konkubenta, jego choroba i hospitalizacja uniemożliwiła realizację dalszych planów życiowych. Brak formalnego uregulowania tych kwestii, nie zmienia jednakże samego faktu istnienia współwłasność ich majątku, co według Strony potwierdza materiał dowodowy znajdujący się w aktach postępowania spadkowego o sygn. akt [...] oraz dodatkowo wnioskowane obecnie zeznania P. S.

Końcowo wskazała na ugruntowane w judykaturze stanowisko, iż do rozliczeń majątku konkubentów stosuje się przepisy dotyczące spółki cywilnej, tj. art. 861 ustawy Kodeks cywilny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2000 r. sygn. akt IV CKN 32/00.)

Wnosząc o uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji, lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ odwoławczy i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka P. S. na okoliczność istnienia faktycznej gospodarczej więzi skarżącej z konkubentem, wspólnego gromadzenia majątku, jak również przekazywania mu pieniędzy. Nadto wniosła o dopuszczeniu dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w [...] o sygnaturze akt [...] dotyczących postępowania spadkowego oraz akt sprawy Sądu Okręgowego w [...] o sygnaturze akt [...] na okoliczność, że zmarły L. Ż. domagał się rozwodu już w roku 2000, jednakże pozew został wówczas oddalony.

3. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 29 czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu.

Uzasadniając zajęte stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności zważył, że w sprawie nie jest kwestionowany fakt, iż zmarły był dla Skarżącej osobą bliską. Wbrew jednak twierdzeniom Strony sama okoliczność pozostawania w długotrwałym związku ze zmarłym nie może skutkować, czego domaga się ona od organów podatkowych, uwzględnienia jako podstawy opodatkowania podatkiem od spadku jedynie połowy wartości masy spadkowej.

W ocenie organu, nie negując konieczności dokonania rozliczeń po ustaniu trwałego nieformalnego związku faktycznego, nie można zgodzić z poglądem, by w tym przypadku miały zastosowanie uregulowania zawarte w ustawie z dnia 25 lutego 1965 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 583) (dalej: Kr i op) dotyczące stosunków majątkowych małżeńskich. Oznaczałoby to bowiem zrównanie w pewnym zakresie małżeństwa oraz związku nieformalnego, do czego brak jest podstawy prawnej. Natomiast, jak dalej zważono, wybór właściwej podstawy prawnej do dokonania takiego rozliczenia determinowany jest konkretnym stanem faktycznym, w szczególności, na co zwrócił uwagę w jednym ze swoich wyroków Sąd Najwyższy (uchwała SN z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt III CZP 70/96) są tu istotne podjęte przez konkubentów decyzje w sferze prawnomajątkowej.

Dokonując pod tym kątem oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do przyjętych przez niego składników majątkowych wchodzących w skład masy spadkowej po zmarłym L. Ż. oraz ich wartości stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od spadku.

Według organu w sprawie nie budziło wątpliwości, że całość środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych w: C, B S.A. i A S.A. O/[...], w łącznej kwocie 192.698,40 zł, była wyłączną własnością zmarłego.

Również analiza treści aktów notarialnych dotyczących nabycia własności boksu garażowego, położonego w [...] przy ul. [...] (Rep. A nr [...]) oraz lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] (Rep. A nr [...]) wskazuje, że nabycie obu tych nieruchomości nastąpiło do majątku osobistego zmarłego. On też jedynie, jako wyłączny ich właściciel został ujawniony w księgach wieczystych. Co więcej do dnia 28 lutego 2012 r. (a więc prawie rok od zawarcia tych transakcji) stan prawny obu zakupionych nieruchomości, mający swoje odzwierciedlenie w Księgach Wieczystych nr: [...] i [...], nie został zmieniony.

Z uwagi na twierdzenia Strony o jej udziale w zgromadzonym majątku zmarłego, wezwano ją do przedłożenia stosownych dowodów o wysokości poczynionych na ten majątek nakładów ze środków stanowiących jej majątek osobisty, jednakże takich dowodów nie przedłożono. Wbrew też jej twierdzeniom zawartym w odwołaniu, nie zostały organowi I instancji przedłożone żadne dokumenty z postępowania spadkowego o sygn. akt [...] przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...]. W związku z tym zarzutem odwołania, pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r. wezwano Skarżącą do dostarczenia uwierzytelnionych za zgodność z oryginałem wskazywanych przez nią dokumentów z akt spraw prowadzonych przez Sąd Rejonowy w [...] o sygnaturze akt [...] oraz przez Sąd Okręgowy w [...] o sygnaturze akt [...]. Skarżąca jednak, mimo wezwania przedłożyła nieuwierzytelnione kserokopie: pierwszej strony wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny o sygn. akt [...], stron 5 i 6 dokumentu o niewiadomym oznaczeniu, Protokołu Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Cywilny o sygn. akt [...] z dnia 14 lutego 2013 r. (strony 1-5), dwóch stron dokumentu o niewiadomej sygnaturze i pochodzeniu oraz kserokopie oświadczenia D. D. z dnia 12 marca 2012 r. Dokumenty te, zdaniem organu, nie mogły jednakże zostać uznane za dowody potwierdzające twierdzenie o wspólności majątkowej ze zmarłym L. Ż., gdyż dotyczą one jedynie kwestii nabycia prawa do spadku obejm...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »