Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Legislacja: Projekty ustaw, Projekty rozporządzeń

10.06.2022

Polski Ład 2.0: Powrót wspólnego rozliczenia z dzieckiem, czyli zmiana goni zmianę

8 czerwca br. Senat zajął się projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, która ma m.in. przywrócić wspólne rozliczenie z dzieckiem. W wersji senackiej projektu zrezygnowano z rozróżniania sposobu tego rozliczenia w zależności od niepełnosprawności dziecka. Dla wszystkich uprawnionych (samotnych rodziców) podatek ma być określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci. Dodatkowo, z ulgi będą mogli skorzystać również wychowujący dziecko wspólnie z drugim rodzicem/opiekunem, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną.

 

Wersja sejmowa projektu ustawy zmieniającej

 

Ustawa z dnia 29 października 2021 r. wprowadziła do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tzw. ulgę 1500 zł, która zastąpiła dotychczasowe preferencyjne opodatkowanie dochodów osób samotnie wychowujących dzieci (rodzica, opiekuna prawnego), istniejące niemal od początku obowiązywania ustawy o PIT. Ulga 1500 zł, jako odliczenie od podatku, w założeniu miała sprawić, że korzystające z niej osoby samotnie wychowujące dzieci nie stracą w porównaniu z dotychczasowym rozwiązaniem. Została bowiem tak skalibrowana, jak czytamy w uzasadnieniu do nowego projektu zmian tzw. Polskiego Ładu 2.0, że odpowiadała średniej korzyści z zastosowania preferencyjnego opodatkowania przed wejściem w życie ustawy z 29 października 2021 r.

 


Więcej o zmianie od 1 stycznia 2022 r.:

Polski Ład: Wspólne rozliczenie z dzieckiem do likwidacji, a w zamian 1500 zł


 

Zastąpienie preferencyjnego opodatkowania dochodów ulgą 1500 zł zostało jednak odebrane przez samotnych rodziców jako niekorzystne i podatkowo dyskryminujące dla ich niepełnych rodzin. Zgłaszano postulaty dotyczące przywrócenia możliwości korzystania z tego sposobu opodatkowania. Ustawodawca postanowił wyjść naprzeciw tym oczekiwaniom. Wspólne rozliczenie z dzieckiem ma być przywrócone, ale na nieco innych zasadach.

I tak, preferencyjne opodatkowanie dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci będzie polegało, zgodnie z sejmową wersją projektu, na obliczeniu podatku:

  • w podwójnej wysokości od połowy dochodu tej samotnej osoby, w przypadku gdy przynajmniej jedno z dzieci, które są wychowywane przez tę osobę, ma orzeczoną niepełnosprawność na podstawie odrębnych przepisów,
  • jako iloczyn 1,5 oraz wysokości podatku obliczonego od dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci podzielonych przez 1,5 - w pozostałych przypadkach.

Dzięki takiemu sposobowi obliczenia podatku kwota wolna od podatku ma być realizowana dwukrotnie, analogicznie jak przy wspólnym opodatkowaniu małżonków, w przypadku rodzica/opiekuna wychowującego samotnie dziecko z niepełnosprawnością albo nadal preferencyjnie przy uwzględnieniu 1,5 tej kwoty (czyli 45 000 zł) w pozostałych przypadkach.

Ponadto, renty małoletnich dzieci (w tym renty rodzinne) mają nie być kumulowane z dochodami rodzica. Oznacza to, że świadczenia te będą korzystały z odrębnej kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł.

Biorąc pod uwagę podwyższenie kwoty wolnej od podatku, proponowany preferencyjny sposób opodatkowania w porównaniu do ulgi 1500 zł będzie bardziej korzystnym rozwiązaniem dla osoby samotnie wychowującej dzieci.

Projektodawca proponuje także zmianę kwoty kryterium dochodowego pełnoletniego uczącego się dziecka. Kwota ta ma wynosić dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U z 2022 r. poz. 240), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego. Limit ten jest więc kwotą zmienną, w zależności od wysokości renty socjalnej w danym roku podatkowym. Przed 2022 r. limit ten wynosił sztywno 3089 zł rocznie. Od marca 2022 r. kwota renty socjalnej wynosi 1338,44 zł, zatem jej dwunastokrotność to kwota 16 061,28 zł.

Szczegóły proponowanych zmian zamieszczono w tabeli na końcu artykułu.

 

Co na to Senat?

 

Senat uznał, że powyższa propozycja wymaga modyfikacji:

  • wspólne rozliczenie na takich samych zasadach dla wszystkich dzieci

W opinii Senatu przepisy w zakresie, w jakim:

  1. nie przewidują prawa osoby samotnie wychowującej dziecko niemające orzeczonej niepełnosprawności, które jest osobą pełnoletnią, a zarazem otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, do wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem,
  2. przewidują prawo osoby samotnie wychowującej dziecko niemające orzeczonej niepełnosprawności, które jest osobą małoletnią, do częściowo wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem poprzez określenie podatku jako iloczyn 1,5 oraz wysokości podatku obliczonego od dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci podzielonych przez 1,5,
  3. przewidują prawo osoby samotnie wychowującej dziecko niemające orzeczonej niepełnosprawności, które jest osobą pełnoletnią, a zarazem nie ukończyło 25. roku życia, i uczy się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie, do częściowo wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem poprzez określenie podatku jako iloczyn 1,5 oraz wysokości podatku obliczonego od dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci podzielonych przez 1,5,

- są niezgodne z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Jak czytamy w uchwale Senatu z 8 czerwca br. ws. ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Unormowanie to wyraża prawo podmiotowe podlegające ochronie w trybie skargi konstytucyjnej, przy czym pomoc dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, ma mieć charakter „szczególny”, a więc wykraczający poza zwykłą pomoc dla osób utrzymujących dzieci albo pomoc świadczoną innym osobom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2005 r., sygn. P 3/05). Zastąpienie uprawnienia podatnika będącego osobą samotnie wychowującą dziecko albo dzieci do wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem albo z tymi dziećmi uprawnieniem do odliczenia od podatku kwoty w stałej wysokości 1500 zł skutkowało - co do zasady - likwidacją preferencji tej grupy podatników, prowadząc do uszczuplenia ich sytuacji dochodowej, a tym samym - narażało się na zarzut niezgodności z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji.

W opinii Senatu, ustawa nie tylko nie przywraca stanu prawnego obowiązującego w dniu 31 grudnia 2021 r., lecz zawiera unormowania, które budzą zasadnicze zastrzeżenia w świetle konstytucyjnej zasady równości, gdyż:

  1. dodawany art. 6 ust. 4d ustawy o PIT nie przewiduje prawa osoby samotnie wychowującej dziecko do wspólnego opodatkowania się z pełnoletnim dzieckiem, które otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, chyba że dziecko to ma orzeczoną niepełnosprawność - co istotne, uzasadnienie projektu ustawy nie wyjaśnia, jakie usprawiedliwione konstytucyjnie kryteria zadecydowały o takim wyłączeniu, zwłaszcza jeżeli zważyć, że na podstawie tego samego ustępu osoba samotnie wychowująca dziecko niemające orzeczonej niepełnosprawności, które jest osobą pełnoletnią, a zarazem nie ukończyło 25. roku życia, i uczy się w szkołach, została objęta prawem do częściowo wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem;
  2. dodawany art. 6 ust. 4d pkt 2 ustawy o PIT statuuje prawo do jedynie częściowo wspólnego opodatkowania się z dzieckiem, które nie ma orzeczonej niepełnosprawności, a zarazem jest osobą małoletnią albo uczącą się osobą pełnoletnią, która nie ukończyła 25. roku życia; w takich przypadkach podatek ma być określany jako iloczyn 1,5 oraz wysokości podatku obliczonego od dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci podzielonych przez 1,5 - uzasadnienie projektu ustawy nie wyjaśnia motywów przyjętego zróżnicowania.

Zatem, zgodnie z uchwałą Senatu, ustawa zmieniająca nie tylko nie „powraca do sprawdzonych już rozwiązań”, lecz także nie uwzględnia konstytucyjnego prawa rodzin niepełnych do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych opartej na zasadzie równości.

  • preferencja także dla wspólnie wychowujących i przy opiece naprzemiennej*

Po drugie, w ocenie Senatu dodawany art. 6 ust. 4f ustawy o PIT jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji przez to, że wyłącza prawo osoby samotnie wychowującej dziecko do wspólnego opodatkowania się z tym dzieckiem z uwagi na okoliczność, iż wychowuje ona wraz z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze. Powołany przepis ma charakter dyskryminacyjny, gdyż eliminuje omawiane prawo wyłącznie na podstawie arbitralnego uznania, że przypadki objęte jego hipotezą wykraczają poza zakres pojęcia „samotne wychowywanie dziecka”.

Tymczasem w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych „Leksykalne znaczenie wyrazu „samotny” („samotność”) ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania „rodzic samotnie wychowujący dzieci”, jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż drugi rodzic. Bezsprzecznie kryterium „samotności” wyklucza się z kryterium „wspólności”. (…) Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem. (…) Wprawdzie wychowywanie dzieci w rodzinach niepełnych nie jest co do zasady stanem pożądanym, jednak w zmieniających się realiach społecznych, należy uwzględnić szczególną ochronę i pomoc Państwa wobec takich rodzin, np. poprzez umożliwienie rodzicom samotnie wychowującym dzieci skorzystanie z ulgi podatkowej. Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był w tym czasie całkowicie wyeliminowany z opieki i wychowania dzieci, taki bowiem warunek przeczyłby polityce prorodzinnej Państwa, zmierzającej do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym ich wychowaniu. Samotne wychowywanie dzieci przez cały rok podatkowy w rozumieniu, jakie nadaje temu pojęciu organ podatkowy mogłoby być wyłącznie zrealizowane jedynie w odniesieniu do wdów, wdowców i osób rozwiedzionych, którym przyznano wyłączną władzę rodzicielską.” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 775/19).

Zatem, wspólne z dzieckiem będzie mogła także rozliczyć się osoba, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przy czym podatek będzie określany jako iloczyn 1,5 oraz wysokości podatku obliczonego od dochodów tej osoby podzielonych przez 1,5.

* Ważne.

9 czerwca br. Sejm zdecydował o odrzuceniu ww. poprawki i ostatecznie, w tekście ogłoszonym w Dzienniku Ustaw, przepis ten brzmi:

"4f. Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270).".

  • możliwość skorzystania z uchylanej ulgi 1500 zł

Dodatkowo, zdaniem Senatu, istnieją podstawy do uznania, że art. 18 ust. 2 ustawy (przepis przejściowy) w zakresie, w jakim przewiduje, że przepisu art. 27ea ustawy o PIT (uchylanego z dniem 1 lipca 2022 r.) „nie stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.”, jest niezgodny...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających pogłębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »