Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Sprawy codzienne: spadki i darowizny, najem prywatny, nieruchomości, kupno-sprzedaż

07.06.2019

NSA: Kwota wyegzekwowana, pomimo jej wyłączenia spod zajęcia, musi zostać zwrócona

Z uzasadnienia: Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest dokonanie zwrotu zajętych niezgodnie z prawem świadczeń wychowawczych z powrotem na rachunek bankowy zobowiązanej.

Tezy

Art. 54a) u.Pr.b. jest adresowany nie tylko do banków, ale i do organów egzekucyjnych.

Na organie egzekucyjnym – zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. v) u.Pr.b. oraz art. 36 § 1 i § 1c) w związku z art. 67a § 2 u.p.e.a. ciąży obowiązek wyjaśnienia, jeszcze przed zajęciem rachunku bankowego, czy na tym rachunku bankowym nie znajdują się środki niepodlegające egzekucji, o których mowa w art. 10 § 4 u.p.e.a.

Bezpodstawnie zajęte i przekazane przez bank na rachunek organu egzekucyjnego środki pieniężne niepodlegające egzekucji zgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a., podlegają zwrotowi na rachunek bankowy zobowiązanego, z którego zostały przekazane organowi egzekucyjnemu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jan Rudowski, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 273/18 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 5 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz K. S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

1. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2018 r., I SA/Ol 273/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę K. S. (zwanej dalej zobowiązaną) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 5 marca 2018 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanej m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 8 września 2016 r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2012 r. w kwocie 92.175,80 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 22 września 2016 r. W toku postępowania organ dokonał, zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016 r., zajęcia rachunku bankowego prowadzonego na rzecz zobowiązanej. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 14 grudnia 2016 r., zaś Bankowi - 26 listopada 2016 r. W dniu 15 grudnia 2016 r. Bank przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 1.006,92 zł.

3. Zobowiązana podniosła, że przekazana przez Bank kwota 1.006,92 zł podlega wyłączeniu spod egzekucji na podstawie przepisu art. 10 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej jako: u.p.e.a.) jako świadczenie wychowawcze.

4. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę zobowiązanej na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu stwierdził, że wierzytelność z rachunku bankowego korzysta z samodzielnego, niezależnego od treści art. 10 § 4 u.p.e.a., przywileju egzekucyjnego uregulowanego w art. 54 i 54a ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 1988 - dalej u.Pr.b.), za realizację którego odpowiedzialny jest bank i to właśnie bank powinien odmówić przekazania organowi egzekucyjnemu środków pieniężnych wolnych od zajęcia. W opinii organu egzekucyjnego, Bank, przekazując zwolnione z zajęcia środki pieniężne, naruszył umowę o prowadzeniu rachunku bankowego, dlatego zobowiązana powinna dochodzić swoich praw od Banku na drodze cywilnej.

5. Postanowienia z dnia 5 marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy to postanowienie.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz uchylenie czynności egzekucyjnej, zarzuciła naruszenie m.in. art. 10 § 4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zajęcie świadczenia wychowawczego pomimo ustawowego wyłączenia spod egzekucji oraz niedokonanie zwrotu nienależnie pobranych środków z tego tytułu.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

7. Sąd I instancji uwzględniając skargę wskazał, że istotą sporu jest zasadność dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia kwoty 1.006,92 zł, co do której organ nie kwestionował, iż stanowi świadczenie wychowawcze, wypłacone na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.). Uznając, że brak jest podstaw do wyłączenia spod egzekucji tej kwoty, w wydanym w trybie art. 54 u.p.e.a. postanowieniu oddalającym skargę na czynności egzekucyjne, organ stwierdził, że w sytuacji, gdy Bank prowadzący rachunek zobowiązanej nie dopełnił obowiązku wyłączenia od zajęcia środków pieniężnych pochodzących ze świadczenia wychowawczego, to pomimo, iż należność z tego tytułu wyłączona jest z egzekucji na podstawie art. 10 § 4 u.p.e.a., dokonane zajęcie z tego rachunku jest skuteczne. Nie jest bowiem rolą organu egzekucyjnego weryfikowanie źródeł pochodzenia podlegających zajęciu środków.

Z kolei zdaniem zobowiązanej organ egzekucyjny dopuścił się naruszenia prawa zajmując środki z tego tytułu przekazane na jej rachunek bankowy, skoro art. 10 § 4 u.p.e.a. wyraźnie stanowi, że świadczenie wychowawcze - obok pozostałych wymienionych w nim świadczeń - nie podlega egzekucji.

Sąd I instancji zaznaczył, że przepisy o ograniczeniach egzekucji mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Art. 10 § 4 u.p.e.a. nie dotyczy wyłącznie sytuacji zajęcia świadczenia bezpośrednio w instytucji zajmującej się wypłatą świadczeń. To, że zwolnienie z egzekucji środków pochodzących ze świadczeń wychowawczych, które wpłynęły na rachunek bankowy, przewiduje również art. 54a) u.Pr.b. - co w ocenie organu rodzi po stronie banku obowiązek powiadomienia organu egzekucyjnego - nie uzasadnia stwierdzenia, iż dokonane zajęcie tych środków jest prawnie skuteczne. Samo wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na odpowiedzialność banku za dokonanie zajęcia nie daje jeszcze podstawy do pominięcia przez organ egzekucyjny bezwzględnie obowiązującego wyłączenia spod egzekucji. Wprawdzie zakres tych wyłączeń należy traktować jako wyjątek od zasady prowadzenia egzekucji z przedmiotów należących do zobowiązanego, jednak w sytuacji skierowania egzekucji do przedmiotów, kwot pieniężnych oraz wierzytelności wskazanych w art. 8-10 u.p.e.a., zobowiązany może zakwestionować zgodność z prawem takiego postępowania organu egzekucyjnego i egzekutora, składając skargę na tę czynność na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że środki przekazane przez bank w wyniku dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia są świadczeniem wychowawczym.

Sąd I instancji nie podzielił argumentacji zaskarżonego postanowienia, że dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wierzyciela nie będącego rachunkiem powierniczym, pozostaje poza kompetencją organu egzekucyjnego badanie pochodzenia tych środków, zaś to rolą banku jest poinformowanie organu dokonującego zajęcia o ich pochodzeniu. Podkreślić należy, że przekazanie świadczenia wychowawczego na zwykły rachunek bankowy pozostaje bez wpływu na źródło pochodzenia tych środków i ich tożsamość. Zdaniem sądu organ nie może zatem poprzestać na ogólnej wiedzy co do przedmiotu zajęcia w postaci środków pieniężnych z rachunku bankowego, lecz dokonując czynności egzekucyjnej wiedzę tę zweryfikować, z uwzględnieniem ważnego interesu zobowiązanego.

Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że przedmiotem zajęcia były wierzytelności pieniężne z rachunku bankowego, bez względu na źródło ich pochodzenia. Dalej wywodzi, że - mając pełną wiedzę, skąd pochodzą środki będące przedmiotem zajęcia - jedynie bank ma wiedzę na temat charakteru wpływających na rachunek środków pieniężnych i w związku z tym wyłącznie bank ma możliwość dokonania oceny, czy środki podlegają wyłączeniu spod egzekucji administracyjnej.

Sąd wskazał, że stanowisko to jest nieprawidłowe. Mając na uwadze treść art. 10 § 4 u.p.e.a. i art. 54a) u.Pr.b. i bezwzględnie obowiązujący charakter wyłączenia, rację ma strona skarżąca podnosząc, że egzekucja określonych w tytule wykonawczym należności w podatku VAT, ze środków znajdujących się na jej rachunku bankowym przekazanych tytułem świadczenia wychowawczego, jest niedopuszczalna.

Skarga na czynność egzekucyjną powinna gwarantować stronie pełną i realną ochronę w razie wystąpienia nieprawidłowości w egzekucji administracyjnej, wobec czego organ nie może uchylać się od zapewnienia stronie możliwości dochodzenia swych praw w ramach tego środka, stwierdzając, że to wyłącznie bank ma świadomość pochodzenia wpływających na rachunek środków pieniężnych, a zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek oceny, czy środki pieniężne podlegają wyłączeniu spod egzekucji i związana z tym odpowiedzialność.

W art. 49 ust. 4 u.Pr.b....

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »