JESTEŚ W STREFIE

Czytanie sprawozdań finansowych (10) Bilans - Ujmowanie i wycena aktywów trwałych

Aktywa to majątek jednostki mający postać materialną lub niematerialną, finansową lub niefinansową. Innymi słowy, to zasoby będące w dyspozycji podmiotu w ramach prowadzenia przez niego działalności. Aktywa nie muszą być własnością jednostki, wystarczy, aby były przez nią kontrolowane i służyły prowadzeniu działalności.

 

Uwaga!

W mniejszych podmiotach często jako aktywa ujmowany jest wyłącznie majątek, który stanowi własność podmiotu. Nie są ujmowane (ani potem w informacji dodatkowej) aktywa użytkowane na podstawie umów leasingu de facto finansowego. Widzimy więc bilans, w którym jest bardzo niska wartość majątku trwałego, który może służyć np. działalności produkcyjnej, i zastanawiamy się, w jaki sposób ten podmiot produkuje swoje wyroby.
Możliwości są dwie:

  • majątek jest użytkowany na podstawie umów leasingu niewykazywanych w sprawozdaniu (a informacje na ten temat powinny się znaleźć przynajmniej w informacji dodatkowej);
  • majątek został już całkowicie zamortyzowany – mimo że ma jeszcze znaczącą wartość użytkową, księgowo jest wart 0 zł.

Aktywa uporządkowane są według wzrastającej płynności. To oznacza, że najpierw prezentowane są – jako aktywa trwałe – te składniki, które najtrudniej zbyć. Potem – jako aktywa obrotowe – pokazywane są te składniki, które najszybciej można upłynnić.

Zaznaczmy, że aktywa prezentowane są w bilansie według metody netto. To znaczy, że ich wartość początkowa pomniejszona jest o wszelkie zmniejszenia, takie jak odpisy umorzeniowe (środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, nieruchomości inwestycyjne), odpisy z tytułu utraty wartości (wszystkie aktywa, ale szczególnie zapasy i należności).

Aktywa trwałe to te aktywa, które jednostka zamierza użytkować przez okres co najmniej 12 miesięcy. Aktywa obrotowe będą wykorzystane w czasie najbliższego roku albo cyklu operacyjnego, jeśli trwa on powyżej 12 miesięcy. Wyjątkowo do aktywów obrotowych zaliczamy wszystkie należności z tytułu dostaw i usług.

Przyjrzyjmy się teraz, na co szczególnie warto zwrócić uwagę w związku z ujmowaniem i wyceną aktywów.

A. Aktywa trwałe

Grupa aktywów trwałych składa się z:

  • wartości niematerialnych i prawnych,
  • rzeczowych aktywów trwałych,
  • należności długoterminowych,
  • inwestycji długoterminowych,
  • długoterminowych rozliczeń międzyokresowych.

A.I. Wartości niematerialne i prawne

Składają się na nie posiadane przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby podmiotu, a w szczególności:

  • wartość nabytej firmy,
  • koszty zakończonych prac rozwojowych,
  • inne wartości, takie jak autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych, know-how.

W grupie wartości niematerialnych i prawnych należy zaprezentować także zaliczki poniesione na ich zakup – pozycja Zaliczki na wartości niematerialne i prawne.

Wartości niematerialne i prawne ujmuje się w księgach według cen ich nabycia lub kosztów poniesionych na ich wytworzenie. Następnie umarza w okresie ich przewidywanego użytkowania, najczęściej wykorzystuje się tu metodę liniową, choć sama ustawa nie zabrania innych metod. W razie stwierdzenia utraty wartości konieczny jest odpis w pozostałe koszty operacyjne.


Elementy, na które warto zwrócić uwagę:

  • Nie powinny być ujmowane wartości niematerialne, które zostały już całkowicie umorzone albo w chwili rozpoczęcia ich użytkowania podjęto decyzję o jednorazowym odpisie amortyzacyjnym. Nie będzie tu zatem licencji, których wartość jednostkowa nie przekracza kwoty najczęściej 10 000 zł.
  • Koszty jeszcze niezakończonych prac rozwojowych powinny zostać zaprezentowane jako Rozliczenia międzyokresowe kosztów, krótko- albo długoterminowe w zależności od przewidywanego czasu zakończenia prac. Błędem w sprawozdaniach zgodnych z ustawą jest ich pokazywanie jako wartości niematerialne i prawne.
  • Nakłady na prace badawcze powinny być ujmowane jako koszty okresu.
  • Amortyzację wartości firmy należy ujmować jako pozostały koszt operacyjny i dokonuje się jej zawsze metodą liniową.

A.II. Rzeczowe aktywa trwałe

W grupie A.II. wykazuje się rzeczowe aktywa trwałe w następującej kolejności:

  • środki trwałe,
  • środki trwałe w budowie,
  • zaliczki na środki trwałe w budowie.

A.II.1. Środki trwałe

Środki trwałe to rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby spółki. Zalicza się do nich w szczególności:

  • nieruchomości,
  • maszyny, urządzenia, środki transportu i inne,
  • ulepszenia w obcych środkach trwałych,
  • inwentarz żywy.

Wartość początkową środków trwałych ujmuje się w księgach w wysokości cen ich nabycia lub kosztów poniesionych na ich wytworzenie, rozbudowę lub modernizację. Kapitał z aktualizacji wyceny pochodzący z tego przeszacowania można dopiero rozliczyć, gdy te środki trwałe zostaną sprzedane lub zlikwidowane. Przenosi się go wtedy na kapitał zapasowy.

Środki trwałe są umarzane w okresie przewidywanego użytkowania, przy czym grunty nie są umarzane. W przypadku środków trwałych o niskiej jednostkowej wartości (np. do 10 000 zł) najczęściej podejmowana jest decyzja o jednorazowym odpisie amortyzacyjnym.


Elementy, na które warto zwrócić uwagę:

...

Do przeczytania pozostało 80% artykułu.
Dostęp do pełnej treści wymaga aktywnej subskrypcji.

to strefa, w której Ty lub Twoi pracownicy podnosicie kwalifikacje, czytając materiały szkoleniowe i rozwiązując kolejne problemy lub testy.
Gromadzone w trakcie punkty pozwalają na uzyskanie certyfikatów ukończenia kursów i na zdobywanie atrakcyjnych nagród.

DODATKOWO:

dostęp do programu
Delegacje on-line
zniżki na
szkolenia i kursy
inne benefity

Zobacz pełną listę korzyści

Jeśli jeszcze nie korzystasz z podatki.edukacja wybierz swój rodzaj subskrypcji.

Otrzymaj dostęp już od

9,90 zł

netto
miesięcznie

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.edukacja

lub

Przejdź do zarządzania subskrypcją

Zapomniałeś hasła?