Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

27.09.2007

Orzecznictwo — Opodatkowanie VAT opłaty z tytułu wieczystego użytkowania

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I FSK 27/06) Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 1953/05) wydanego w sprawie ze skargi Starosty Powiatowego w G. na decyzję wyżej wskazanego Dyrektora z dnia 16 maja 2005 r. w przedmiocie pisemnej interpretacji co do sposobu zastosowania prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług ustalonej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów należących do Skarbu Państwa, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.

I

Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że Starosta Powiatowy w G., zwany dalej w skrócie: „Starostą”, wnioskiem z dnia 27 stycznia 2005 r., wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawie indywidualnej. We wniosku Starosta podał, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2044 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej: „ustawa o VAT”, powstał ustawowy obowiązek naliczania 22% podatku VAT od opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa, wynikających z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej: „u.g.n.”. Starosta zwrócił się do organu podatkowego z zapytaniem, czy do ustalonej przed tą datą, na podstawie operatu szacunkowego, opłaty rocznej należy doliczyć podatek VAT, czy też naliczona opłata roczna powinna być pomniejszona o ten podatek. Zdaniem wnioskodawcy podatek należy doliczyć do opłaty.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2005 r., na podstawie art. 14a § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 64 ze zm.), dalej: „o.p.”, Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Organ podatkowy wskazał, że od 1 maja 2444 r. ustanowienie użytkowania wieczystego stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowane według stawki określonej w art. 41 ust. 1 ustawy o VAT (22%). Jego podstawą jest obrót — zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT i z zastrzeżeniem regulacji zawartej w ust. 2-22 oraz art. 30-32, § 19 i 120 ust. 4 ustawy o VAT. Obrotem jest natomiast kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota ta obejmuje całość świadczenia od nabywcy. Ponadto, skoro opłata za ustanowienie wieczystego użytkowania stanowi cenę tej usługi, to posiłkować się można definicją ceny zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.), dalej: „ustawa o cenach”, wedle której cena jest to wartość wyrażana w jednostkach pieniężnych, którą, kupujący jest zobowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się m. in. podatek od towarów i usług, jeżeli sprzedaż towaru lub usługi podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

W konkluzji Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że ustalona kwota należności opłaty rocznej jest kwotą, brutto, z której należy wyodrębnić kwotę netto i kwotę podatku VAT.

Na to postanowienie Starosta wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że art. 72 u.g.n. nie dopuszcza możliwości zmniejszenia naliczonych opłat rocznych za użytkowanie wieczyste o kwoty podatku od towarów i usług naliczone według stawki 22%. Ponadto podatnik wskazywał, że zastosowanie się przez niego do wykładni zawartej w zaskarżonym postanowieniu spowoduje zmniejszenie dochodów budżetu Powiatu z tytułu opłat rocznych za użytkowanie wieczyste o 22% należnego od nich podatku.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 10 maja 2005 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Organ nie uwzględnił zażalenia Starosty, bowiem podzielił w pełni stanowisko organu l instancji. Odnosząc się do argumentacji Starosty wyjaśnił, że zmiany wysokości opłat za użytkowanie wieczyste są przewidziane jedynie w u.g.n., a możliwość zwiększenia opłat pobieranych z tytułu użytkowania wieczystego nie leży w kompetencjach organów podatkowych.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której zarzucano naruszenie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT i przepisów art. 72 i 15p ust. 5 u.g.n. W skardze dodano, że użytkowanie wieczyste wynika z decyzji wojewody a nie z umowy cywilnoprawnej, zatem na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT strona skarżąca nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, przywołanym na wstępie wyrokiem, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że została wydana w naruszeniem art. 29 ust. 1 ustawy o VAT.

Sąd podzielił stanowiska organów podatkowych, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego jest usługą, a opłaty z tego tytułu podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako kwoty należne z tytułu dostawy usług. Zakwestionował jednakże, powołując się na art. 77 ust. § u.g.n. stanowiący, iż aktualizacja opłat może nastąpić jedynie w przypadku wzrostu wartości nieruchomości, tezę Dyrektora Izby Skarbowej o możliwości aktualizacji opłaty rocznej w ten sposób, aby obejmowała należny podatek. W ocenie Sądu organy nie wzięły pod uwagę, że art. 29 ust. 1 ustawy a VAT realizuje na gruncie prawa polskiego zasadę konsumpcyjnego charakteru podatku od towarów i usług. Unormowanie w nim zawarte skutkuje przerzuceniem ciężaru ekonomicznego podatku na konsumenta — nabywcę, który będąc ostatnim ogniwem obrotu zapłaci cenę z zawartym w niej podatkiem. Przyjęcie, że obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży oznaczałoby, że ciężar ekonomiczny podatku poniesie podatnik jako podmiot dokonujący sprzedaży, a nie nabywca, gdyż w takim przypadku podatek nie powiększałby kwoty należnej z tytułu sprzedaży. W przypadku wielofazowego obrotu tym samym towarem lub usługą każdy ze sprzedających — dokonujących obrotu — ponosiłby ciężar ekonomiczny podatku, a nabywca nie miałby prawa do obniżenia podatku należnego a podatek naliczany przy zakupie, ponieważ podatek naliczony w ogóle by nie występował. W takim modelu opodatkowania obrotu podatek miałby charakter kaskadowy, wzrastający z każdą fazą obrotu, niemający charakteru konsumpcyjnego arat nie byłby neutralny dla obrotu.

Sąd przyjął również, że art. 29 ust. 1 ustawy o VAT jest zgodny z przepisami Pierwszej oraz Szóstej Dyrektywy Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Artykuł 2 zdanie drugie i trzecie VI Dyrektywy stanowią o potrącalności i wielofazowości podatku, zaś choć przepisy tytułu VIII regulujące podstawę opodatkowania nie zawierają treści analogicznej do treści art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, to z innych przepisów — w szczególności Tytułu XI — tej dyrektywy wynika, że podatek od wartości dodanej jest wliczany w cenę usługi lub towaru, co uprawnia do jego odliczenia od podatku należnego od obrotów realizowanych przez podatnika w dalszej kolejności.

W konkluzji Sąd przesądził, że podatek od towarów i usług, jako podatek obciążający konsumenta, powinien być doliczany do opłat za użytkowanie wieczyste, których wysokość, wynikająca z przepisów u.g.n., winna być traktowana jaka wartość netto.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzącą do uznania, iż stanowi on samoistną podstawę prawną do podwyższenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego a kwoty podatku od towarów i usług,
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo a postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: „p.p.s.a.”, poprzez uznanie skargi za zasadną, w sytuacji braku podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji,
3. naruszenie art. 7 Konstytucji RP, nakazującego organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, przepisy ustawy o VAT nie ingerują w żaden sposób w ustalenie kwoty należnej, której wysokość ustalają strony umowy, korzystając z ustawowo zagwarantowanej swobody zawierania umów (art. 3531 k.c.). Skutkiem tego, sposób określania podstawy opodatkowania zawarty w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT jest wyrazem poszanowania ustawodawcy dla autonomiczności stron zawartych umów (poza art. 32 stanowiącym wyjątek), a zatem zmiana stawki podatku lub opodatkowanie sprzedaży dotychczas nieopodatkowanej nie jest przesłanką do automatycznego podwyższania przez świadczeniodawcę wynagrodzenia za świadczenie. O tym, w jaki sposób te zdarzenia wpłyną na wysokość kwoty należnej za świadczenie, decydują strony zawartej umowy lub odpowiednie przepisy, jeżeli to one określają kwotę należną za dane świadczenie.

W przekonaniu organu, użytkowanie wieczyste nie jest jedynym przypadkiem w polskim systemie prawnym, w którym przepisy prawa w sposób mała elastyczny, a czasem wręcz sztywny określają wysokość kwoty należnej za świadczenia, a także możliwość jej zmiany. Ta samo bowiem dotyczy cen leków, czy taks notarialnych, a sam fakt sztywnego określenia w przepisach kwot należności nie może być powodem do twierdzeń, iż do tych kwot świadczeniodawca może doliczyć kwotę podatku na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy a VAT. Przepis ten nie determinuje także sposobu kalkulacji ceny, lecz określa jedynie sposób obliczenia kwoty podatku od towarów i usług, stanowiąc, że kwota podatku jest już zawarta w kwocie należnej, a więc podatek należy obliczyć rachunkiem „w stu”.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej o konsumpcyjności i neutralności podatku VAT nie decydują przepisy dotyczące określenia podstawy opodatkowania, ale przepisy Tytułu XI „Odliczenia” VI Dyrektywy. Podobnie jest w prawie krajowym, gdzie art. 29 ust. 1 ustawy o VAT oraz inne przepisy dotyczące podstawy opodatkowania nie przesądzają, w żaden sposób o wyżej wymienionych cechach. O nich decyduje za ta cały system odliczeń, wynikający z art. 86 i nart. ustawy o VAT. Skutkiem tego bezpodstawne jest twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że gdy przepisy prawa określają ceny towarów lub usług bez zapewnienia podatnikom możliwości realizacji zasady neutralności podatku oraz jego konsumpcyjnego charakteru, to ceny te należy traktować jako ceny netto.

W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżanego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Starosta wniósł o jej oddalenie.

 

II

Wątpliwości składu orzekającego rozpoznającego skargę kasacyjną, skupiły się na dwóch kwestiach. Pierwszą z nich jest zagadnienie dopuszczalności drogi sądowej, co Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek badać z urzędu — art. 183 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Niewątpliwie, zgodnie z tym przepisem, decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 14b § 5 o.p. są zaskarżalne do sądu administracyjnego, lecz problemem jest ustalenie granic kontroli sądowo-administracyjnej tych decyzji, na co wskazują rozbieżne poglądy doktryny (por. D. Dudra, Tok instancyjny i kontrola sądowa w sprawach interpretacji podatkowych, Przegląd Podatkowy 2006, Nr 2, s. 5-14; J. Brolik, Kontrola interpretacji podatkowych, Glosa z 2006 r. Nr 1, s. 139-141; Z. Kmieciak, glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 276/06, opublikowana w Glosie z 2006 r. Nr 1, s. 925 i nast.; B. Brzeziński i M. Masternak glosa niepublikowana do powyższego wyroku, B. Brzeziński, M. Masternak, Instytucja wiążących interpretacji w Ordynacji podatkowej, Monitor Podatkowy z 2005 r., Nr 4, s. 14 i nast.; G. Dźwigała, Wiążące interpretacje prawa podatkowego — problemy postępowania, Przegląd Podatkowy z 2004 r., Nr 11, s. 53) oraz rozbieżne orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt SA/Bd 276/06, publ. Przegląd Podatkowy z 2005 r., Nr 12, s. 55; WSA w Białymstoku z 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Bk 178/05, niepubl. — opowiadające się za kontrolą sądową interpretacji jedynie w zakresie formalnym, a także np. wyroki WSA w Olsztynie z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 181/05, niepubl. oraz z 21 września 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 312/05, niepubl., a także wyrok będący przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie — dokonujące sądowej kontroli interpretacji również pod względem merytorycznym, jak również postanowienie WSA w Warszawie z 28 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2065/05, publ. Glosa z 2006 r., Nr 1, s. 113 i nast., w którym sąd występujący z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 14a — 14c o.p., opowiedział się również za sądową kontrolą interpretacji pod względem merytorycznym).

W tej mierze skład orzekający, rozpoznający skargę kasacyjną, przedstawił szerzej dwie glosy do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2005 r. — I SA/Bd 276/05 aprobującą autorstwa B. Brzezińskiego i M. Masternaka, niepublikowaną oraz krytyczną Z. Kmieciaka, opublikowaną w Glosie z 2006 r., Nr 1, s. 125 i nast.), wskazując, że zasadniczo oddają one istotę sporu w tym przedmiocie.

Według pierwszej z nich, akty wydawane przez organy podatkowe w sprawach interpretacji przepisów prawa podatkowego — mimo nadania im przez ustawę formy postanowienia oraz decyzji — nie są typowymi aktami administracyjnymi, rozumianymi jako władcze, jednostronne działanie organu administracyjnego, skierowane na rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. Przedmiotem interpretacji wydawanych przez organy podatkowe jest zakres i sposób zastosowania prawa podatkowego w sprawach indywidualnych podatników, płatników, inkasentów, następców prawnych oraz osób trzecich odpowiedzialnych za zaległości podatkowe. Polega to wyjaśnieniu znaczenia przepisów prawnych oraz wyrażeniu stanowiska organu podatkowego co do tego, w jaki sposób należy zastosować przepisy prawa podatkowego w sprawie indywidualnej. Nie jest więc to władcze rozstrzygnięcie sprawy podatkowej i nie ma charakteru stosowania prawa, a organ podatkowy nie orzeka bezpośrednio o prawach lub obowiązkach zindywidualizowanego podmiotu w konkretnej sprawie, lecz jedynie przedstawia swój pogląd dotyczący brzmienia treści przepisów prawa podatkowego. Niczego w tej mierze nie zmienia nadanie interpretacji formy postanowienia.

Druga natomiast akcentuje, że przyjęcie koncepcji zaprezentowanej w głosowanym wyroku sprawiłoby, że kontrola decyzji dotyczących wiążących interpretacji prawa podatkowego stwarzałaby w istocie złudzenie ochrony prawnej. Sąd administracyjny nie może ograniczać zakresu formułowanych ocen tylko do kwestii trybu i terminu podjęcia zaskarżonego aktu. Jest obowiązany wytknąć błąd wykładni, który przecież prowadzi do zajęcia stanowiska niezgodnego z prawem. Nie przybiera ono wprawdzie postaci stosowania prawa (decyzji podatkowej), ale określa sytuację prawną podatnika, a tym samym musi być odbierane jako zapowiedź wyciągnięcia konsekwencji prawnych w razie niezastosowania się do wykładni. Ponadto przyznanie organowi odwoławczemu kompetencji do zmiany postanowienia świadczy a tym, że jest on umocowany do dokonywania ocen merytorycznych wykraczających poza sferę kompetencji i procedury, zaś wadliwa interpretacja jest jedną, z odmian naruszenia prawa.

W przekonaniu składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego zarysowane w tych glosach wątpliwości oraz rozbieżne orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych w pełni uzasadniają, przedstawienie składowi siedmiu sędziów do rozpoznania następującego zagadnienia prawnego:

Czy sąd administracyjny, wykonując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrolę działalności administracji publicznej, orzekając w sprawie skargi na decyzję administracyjną, wydaną, na podstawie art. 14b § 5 o.p. w przedmiocie udzielenia przez organ podatkowy interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta — jest obowiązany do kontroli poprawności wydania takiej interpretacji również w zakresie merytorycznej oceny dokonanej wykładni co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.

Przy rozpatrywaniu tego problemu, zdaniem sądu odwoławczego, należy rozważyć wszystkie wątki zagadnienia, nie tracąc też z pola widzenia konsekwencji poglądu dopuszczającego możliwość dokonywania przez sąd administracyjny merytorycznej kontroli poprawności decyzji interpretacyjnej. Tego rodzaju stan rzeczy oznacza bowiem w rezultacie, iż jeśli sąd nie podzieli wykładni dokonanej przez organ podatkowy, to tym samym nie może, jak się wydaje, powstrzymać się od dokonywania własnej interpretacji, niejako „zastępującej pogląd organu podatkowego. Możliwość ta jest zaś odrzucana nawet przez zwolenników kontroli merytorycznej (por. Z. Kmieciak, Glosa z 2006 r., Nr 1, s. 127), jako oznaczająca współadministrowanie przez sąd, czyli wykonywanie zadań zastrzeżonych dla organów podatkowych.

Ta ostatnia kwestia jest szczególnie ważna na tle rozpatrywanej sprawy w kontekście drugiego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, które wymaga rozstrzygnięcia w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie, gdyż dotyczy ono istoty sporu co do przedstawionej w zaskarżonym wyroku interpretacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. W sprawie tej w istocie bowiem dokonana przez organy podatkowe w trybie art. 14a § 4 i art. 14b § 5 o.p. wykładnia co do zakresu i sposobu zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, zastąpiona została interpretacją sądu administracyjnego, który tym samym wkroczył w sferę administrowania, wiążącego organy podatkowe.

 

III

Przechodząc, w dalszej części swoich rozważań, na grunt zaistniałego w sprawie sporu, Sąd drugiej instancji wyjaśnił, spór ten w niniejszej sprawie odnosi się do wykładni art. 29 ust. 1 ustawy o VAT w związku z określeniem podstawy opodatkowania użytkowania wieczystego gruntów, z tytułu którego opłata roczna ustalona zastała przed dniem 1 maja 2004 r. W tym kontekście w punkcie wyjścia odnotować trzeba, że użytkowanie wieczyste budzi wiele licznych wątpliwości w związku ze stosowaniem do tej instytucji przepisów ustawy o VAT. Jest poza sporem, że do dnia wejścia w życie tej ustawy, nie podlegało ono opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług obowiązującym na podstawie ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz a podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Pod rządem obecnie obowiązującego stanu prawnego w doktrynie podnosi się wątpliwości, czy w świetle art. 15 ust. 6 ustawy o VAT oraz przepisów VI Dyrektywy jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług w zakresie wiążących je stosunków z tytułu prawa użytkowania wieczystego gruntów, a także istnieje spór co do kwalifikowania tej czynności jako dostawy towarów, czy jako usługi w rozumieniu przepisów ustawy o VAT (por. pismo Ministerstwa Finansów z dnia 11.8.2004 r. nr PP1-811-1181/2004/EF/2699 oraz odpowiedź z dnia 11.4.2005 r. na interpelację poselska, publ. J. Zubrzycki, Leksykon VAT 2005, s. 56-59, T. Michalik, VAT — komentarz 2005, s. 85-86, S. Brzeszczyńska, Użytkowanie wieczyste w podatku VAT, Monitor podatkowy z 2005 r. Nr 3, s. 11-15, E. Ruśkowski, Opodatkowanie wieczystego użytkowania pod rządami nowej ustawy o VAT, Przegląd Podatkowy z 20(36 r. nr 3, s. 18 i nast., M. Unisk, Sprzedaż użytkowania wieczystego gruntu z zastrzeżeniem prawa pierwokupu na styku „starego” i „nowego” podatku od towarów i usług, Biuletyn ISP z 2004 r., Nr 9, s. 19).

Wskazane wyżej zagadnienia w zasadzie nie zostały uznane za sporne w rozpatrywanej sprawie, gdyż zarówno Starosta, jak i organy podatkowe oraz Sąd pierwszej instancji, nie kwestionowały faktu opodatkowania użytkowania wieczystego podatkiem od towarów i usług, jak również tego, że ma ono charakter usługi w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Zważywszy jednak na to, że zasadnicza kwestia sporna w tej sprawie, dotycząca określenia podstawy opodatkowania omawianej czynności, ma charakter wtórny w stosunku do tych zagadnień — należy się do nich odnieść w niezbędnym zakresie, jako kwestii wstępnych.

Skład sądu podkreślił, że prawa użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym, którego treść i granice zastały zasadniczo określone w przepisach Kodeksu cywilnego oraz w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W świetle przepisów art. 232-243 K.c. stanowi ono prawnorzeczową formę długotrwałego korzystania z gruntów Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego i ich związków. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że jest ono prawem na rzeczy cudzej, pośrednim pomiędzy własnością a ograniczanymi prawami rzeczowymi, chociaż w tej hierarchii jest bliższe prawu własności (Por. A. Cisek, Kodeks cywilny, Komentarz, T. I, pod, red. prof. E. Gniewka, Warszawa 2004 r. s. 579; Gerard Bieniek, Stanisław Rudnicki, Nieruchomości — problematyka prawna, Warszawa 2005, str. 685). Z art. 27 u.g.n. wynika, że oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, a także wpisu w księdze wieczystej. Użytkowanie wieczyste jest zatem niewątpliwie instytucją prawa cywilnego. Ustanawianie i znoszenie tego prawa oraz kształtowanie elementów jego treści co do zasady następuje na podstawie oświadczeń woli stron tj. czynności cywilnoprawnych między właścicielami a użytkownikami wieczystymi. Konstatacji tej nie zmienia fakt, że w okresie transformacji dopuszczona wyjątki w tym zakresie na rzecz drogi administracyjnej. I tak np. na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stały się z tym dniem z macy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nabycie prawa użytkowania wieczystego tych gruntów, następowało w drodze decyzji wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzji zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W decyzji tej określano również warunki użytkowania wieczystego z zachowaniem zasad wynikających z art. 236 K.c. Wspomniane przepisy co prawda utraciły moc obowiązującą, z dniem 1 stycznia 1998 r., jednakże w art. 200 u.g.n. wprowadzono prawie identyczne zasady w tym zakresie.

Szczególne regulacje prawne, których przykłady wskazane zastały wyżej, nie spowodowały jednak w tych przypadkach utraty cywilnego charakteru użytkowania wieczystego. Ustanowienie tego prawa następowało bowiem z mocy prawa, a wydane decyzje miały charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim stwierdzały nabycie przez państwową osobę prawną, prawa użytkowania wieczystego gruntów, natomiast konstytutywny jedynie co do określenia warunków powstałego z mocy prawa użytkowania wieczystego (por. uchwałę składu siedmiu...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających pogłębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »