Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Orzecznictwo podatkowe: Orzeczenia NSA i WSA

07.06.2011

WSA: Podatek od spadków i darowizn a nabycie nieodpłatnej służebności

Tezy: Obowiązek zgłoszenia nabycia rzeczy lub praw majątkowych. o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. w Dz.U. z 2004 r., nr 142, poz. 1514, zm.: nr 146, poz. 1546, nr 116, poz. 1205, nr 143, poz. 1199, nr 169, poz. 1418 z 2006 r., nr 222, poz. 1629, nr 222, poz. 1929 z 2007 roku, nr 203, poz. 1267 z 2008 r.), w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r., nie dotyczy przypadku nabycia nieodpłatnej służebności (mieszkania) z tytułu polecenia darczyńcy ciążącego na obdarowanym na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy podatkowej). Z treści art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy podatkowej nie wynika by nabycie, w sposób tam wskazany, dotyczyło wyłącznie stron umowy lub osób uczestniczących w akcie jej zawarcia. Okolicznością wystarczającą jest to, by umowa zawarta w formie aktu notarialnego stanowiła podstawę nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez osobę wymienioną w art. 4a ust. 1 ustawy podatkowej. Przepis art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy podatkowej dotyczy również polecenia jako odrębnego tytułu nabycia rzeczy lub prawa majątkowego i podlegającego opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn beneficjenta, na rzecz którego polecenie zostało wykonane, o ile jego podstawę stanowiła umowa zawarta w formie aktu notarialnego.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie NSA Przemysław Dumana (spr.), Ewa Madej, Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami) oraz przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (t.j. w Dz.U. z 2004 roku, Nr 142, poz. 1514 z późniejszymi zmianami), po rozpatrzeniu odwołania R. H. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] roku, nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] złotych z tytułu nabycia prawa dożywotnej nieodpłatnej służebności mieszkania, Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że na mocy darowizny, zawartej w dniu 19 lipca 2007 roku w formie aktu notarialnego, S. H. darowała swojemu synowi M. B. nieruchomość położoną w T. przy ulicy [...] nr [...], (stanowiącą działki oznaczone numerami: [...],[...],[...],[...] o powierzchni 0,2813 ha), zabudowaną budynkiem mieszkalnym, z jednoczesnym poleceniem ustanowienia na tej nieruchomości dożywotniej, bezpłatnej i niepodzielnej służebności mieszkania na swoją rzecz oraz na rzecz małżonka – R. H. Uprawiony – R. H. nie był stroną zawartej umowy (sporządzony akt notarialny nie obejmuje jego oświadczenia woli), wobec czego w postępowaniu podatkowym założono, iż przyjęcie ustanowionego na jego rzecz prawa nastąpiło per facta concludentia.


Organ drugiej instancji stwierdził, że R. H. nie zgłosił nabycia, w terminie miesiąca od dnia ustanowienia przedmiotowej służebności, w celu skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (dalej ustawa podatkowa), ani nie złożył stosownego zeznania podatkowego, co skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia wysokości przedmiotowego zobowiązania podatkowego zakończonego decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] roku.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej poprzez niezastosowanie określonego w nim zwolnienia, a to w związku z faktem przyjęcia, iż w niniejszej sprawie służebność mieszkania nie została ustanowiona na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 1 ust. 1 pkt 6 oraz 4a ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2009 roku, wyjaśniając, że obowiązek zgłoszenia nabycia właściwemu organowi we wskazanym w powołanym przepisie terminie nie dotyczy jedynie przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy podatkowej). Zdaniem organu podatkowego istotnym jest, iż stronami umowy, o której mowa w art. 4 ust. 4 pkt 2 ustawy podatkowej, powinny być: osoba (osoby), która ustanawia nieodpłatne prawo (właściciel nieruchomości) oraz osoba (osoby), na rzecz której takie prawo jest ustanowione. Skutkiem takiej umowy powinno być z kolei powstanie między nimi stosunku prawnego o określonej treści. Zawarcie umowy jest czynnością prawną o charakterze względnym, co oznacza, że skuteczność ustanowionych praw i obowiązków ogranicza się jedynie do stron tej umowy.

Według organu podatkowego drugiej instancji, nabycie prawa nieodpłatnej służebności przez R. H. podlegałoby zwolnieniu na podstawie art. 4a ustawy podatkowej jedynie w przypadku zawarcia – w formie aktu notarialnego – umowy pomiędzy nim, a M. B., w treści której mieściłoby się oświadczenie woli M. B. o ustanowieniu prawa nieodpłatnej służebności oraz oświadczenie R. H. o przyjęciu ustanowionego na jego rzecz prawa (a przynajmniej nastąpiło przyjęcie dorozumiane). W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż sporządzony akt notarialny nie obejmuje oświadczenia woli uprawnionego, zaś do zawarcia umowy o ustanowienie nieodpłatnej służebności mieszkania doszło w ten sposób, że obdarowany – M. B., jako właściciel nieruchomości, złożył jednostronne oświadczenie woli o jej ustanowieniu w formie aktu notarialnego, zaś uprawniony – R. H. ustanowioną służebność przyjął, w sposób dorozumiany, poprzez niewyrażenie odmowy przyjęcia. W takiej sytuacji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, dla skorzystania ze zwolnienia, na podstawie art. 4a ustawy podatkowej, nabywca zobowiązany jest do złożenia odpowiedniego zgłoszenia w terminie do tego przewidzianym. Niespełnienie warunku takiego zgłoszenia powoduje opodatkowanie nabycia rzeczy i praw majątkowych na zasadach, o których mowa w art. 4a ust. 3 ustawy podatkowej.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik R. H. wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie przepisów :

- art. 4a ustawy podatkowej – poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego skutkujące błędnym uznaniem, iż w niniejszej sprawie doszło do nabycia ograniczonego prawa rzeczowego na podstawie jednostronnej czynności prawnej,

- art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej – poprzez zaniechanie wnikliwego wyjaśnienia sprawy polegające na niezbadaniu zgodnego zamiaru stron i pominięcia przy interpretacji przepisów ustawy podatkowej celu umowy,

- art. 121 Ordynacji podatkowej – poprzez przyjęcie stanowiska w kwestii obowiązku złożenia zgłoszenia, który ze względu na tożsamość zawartych w nim danych z odpisem złożonego aktu notarialnego pozbawia zaufania do organów podatkowych,

- art. 7 w związku z art. 13 ustawy podatkowej z uwagi na to, iż ustalając zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn przyjęto do wyliczenia 4 % czystej wartości nieruchomości tj. wartości rynkowej pomniejszonej o wartość służebności ustanowionej na jego rzecz bez uwzględnienia służebności ustanowionej z tą samą chwilą na rzecz jego żony.

Uzasadniając skargę pełnomocnik podniósł, że w niniejszej sprawie istotne jest ustalenie, czy opierając się wyłącznie na treści aktu notarialnego organy podatkowe zasadnie przyjęły, iż do ustanowienia służebności mieszkania na rzecz R. H. doszło nie w wyniku umowy stron, lecz jednostronnego oświadczenia M. B. Pełnomocnik stwierdził, że z przedmiotowego aktu notarialnego wynika, iż nabycie prawa nieodpłatnej służebności mieszkania nastąpiło jednocześnie z zawarciem umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, której stronami byli: obdarowany, który ustanowił nieodpłatne prawo oraz darczyńca (matka M. B.), działająca w imieniu swoim i swojego męża. W treści aktu notarialnego nie wskazano bowiem, iż S. H. działa tylko i wyłącznie w swoim imieniu, a nadto dom przez długie lata remontowany był z pieniędzy wspólnych małżonków co świadczy o tym, że w/w działając w imieniu swoim i męża chciała zabezpieczyć ich dalsze wspólne zamieszkanie.

Pełnomocnik zauważył, że przepis art. 37 kodeksu rodzinnego nie zawiera czynności przyjęcia służebności mieszkania. Zatem S. H. mogła nawet bez zgody drugiego małżonka przyjąć w imieniu obojga małżonków prawo nieodpłatnej służebności mieszkania.

W dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca wyraziła następujące poglądy :

- ograniczone pr...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »