Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Podatki dochodowe PIT i CIT - zagadnienia ogólne

20.10.2008

Orzecznictwo podatkowe: Małżonkowie pozostający w separacji nadal powinni być traktowani jako małżeństwo

Małżonkowie wobec których Sąd orzekł separację na podstawie art. 61(1) par. 1 k.r. i. op. nadal podlegają zaliczeniu do I grupy podatkowej określonej w art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. obejmującej m. in. małżonków.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA: Jan Rudowski (spr.), Sędzia NSA: Jerzy Rypina, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Po 811/06 w sprawie ze skargi E. B.-D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 czerwca 2006 r. [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobranego podatku od spadków i darowizn:

1) oddala skargę kasacyjną,
2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz E. B.-D. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpatrzeniu skargi E. B.-D., uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 czerwca 2006 r. znak: [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia 20 marca 2006 r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobranego podatku od spadków i darowizn.

W uzasadnieniu wyroku opisując dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniono, że decyzją z dnia 20 marca 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 30 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), orzekł o odpowiedzialności płatnika, notariusza E. B.-D. z tytułu niepobranego podatku od umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 20 grudnia 2005 r. i określił wysokość niepobranego i niewpłaconego podatku na kwotę 17.786,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że umową z dnia 20 grudnia 2005 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego A. J. podarował M. J. - żonie, z którą pozostaje w separacji - nieruchomość położoną w K. przy ul. S. o wartości 100.000,00 zł. Notariusz E. B.-D. nie naliczyła i nie pobrała podatku od darowizny, gdyż zakwalifikowała nabywcę do I grupy podatkowej oraz zastosowała ulgę przewidzianą w art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) - u.p.s.d.

Wskazał, że w świetle art. 61(4) ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie K.r.io. - małżonków, wobec których sąd orzekł separację należy traktować tak, jak małżonków, wobec których sąd orzekł rozwód ze wszystkimi konsekwencjami, chyba że ustawa stanowi inaczej. W jego ocenie ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje wyjątku od tej zasady, podobnie jak i kodeks rodzinny i opiekuńczy. W związku z powyższym notariusz - jako płatnik (art. 18 ust. 1 u.p.s.d.) - powinien potraktować strony darowizny jako osoby zaliczone do III grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn i naliczyć podatek od darowizny w wysokości 17.786,00 zł. Skoro E. B.-D. nie dopełniła tego obowiązku należało orzec o jej odpowiedzialności jako płatnika.

Decyzją z dnia 20 czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P., po rozpatrzeniu odwołania E. B.-D., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji, że separacja wywołuje między małżonkami w zasadzie skutki takie jak rozwód. Wskazał, że rozwód, zgodnie z art. 54 § 1 K.r.io. powoduje między małżonkami rozdzielność majątkową. Tym samym z masy majątkowej A. J. przedmiot darowizny przeszedł do odrębnego majątku M. J., w związku z czym uzasadnione było zaliczenie ich do III grupy podatkowej, tak jak małżonków rozwiedzionych, na co wskazuje także przepis art. 935(1) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) zwanej dalej w skrócie K.c. - w myśl którego przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji, a także art. 940 § 1 K.c., który wyłącza od dziedziczenia małżonka, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2006 r. E. B.-D., wnosząc o jej uchylenie, podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.s.d. w związku z art. 61(4) § 1 K.r.io. w związku z art. 2, art. 7, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 29 § 2 pkt 4, art. 110 § 3 i art. 111 Ordynacji podatkowej przez ich błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że małżonkowie pozostający w separacji nie są małżonkami w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. i nie są zaliczani do I grupy podatkowej oraz przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 30 § 4, art. 51 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 15 ust. 1 i 1b ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zarzuty skarżącej i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że wykładnia językowa art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. prowadzi do stwierdzenia, że małżonkiem jest osoba pozostająca w związku małżeńskim. Małżeństwo trwa od momentu jego zawarcia do jego ustania tj. do uznania za zmarłego jednego z małżonków lub orzeczenia rozwodu, co wynika z regulacji prawnej zawartej w Dziale IV K.r.io. W przypadku separacji stanowiącej przedmiot regulacji Działu V K.r.io. nie następuje ustanie małżeństwa, co wynika zarówno z odrębności systematycznej K.r.io. jak i z treści przepisów zawartych w tym Dziale. Separacja w myśl art. 614 § 1 K.r.io. ma co prawda takie skutki jak rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej, jednakże nie jest równoznaczna z rozwiązaniem małżeństwa, o czym świadczy też § 2 powołanego artykułu stanowiącego, że małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa. Użycie przez ustawodawcę słowa "małżonek" w odniesieniu do osoby pozostającej w separacji, potwierdza to stanowisko, skoro nie można zawrzeć innego małżeństwa. Małżeństwa nie można bowiem zawrzeć, zgodnie z art. 13 § 1 K.r.io. osoba, która już pozostaje w związku małżeńskim.

W świetle powyższego, mając także na względzie, ze separacja może być zniesiona na zgodne żądanie małżonków, o czym stanowi art. 61(6) § 1 K.r.io., w związku z czym ustają jej skutki, Sąd pierwszej instancji uznał, że osoby będące w separacji pozostają nadal małżonkami. Wobec tego ma do nich zastosowanie przepis art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. - zaliczający małżonka do I grupy podatkowej, a nie jak przyjęły organy podatkowe do III grupy. Wskazano, że pogląd ten prezentowany jest także przez Stellę Brzeszczyńską [w:] Komentarzu do ustawy o podatku od spadków i darowizn (Wydawnictwo C.H. Beck 2005, s. 229 i 230) oraz przez Arkadiusza Piotrowskiego w publikacji Majątkowe skutki separacji ("Nowy Przegląd Notarialny" 2004, nr 3, s. 31).

Zaliczenie natomiast małżonków pozostających w separacji do I grupy podatkowej umożliwia zastosowanie do osoby obdarowanej przywileju podatkowego przewidzianego w art. 16 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.s.d. w związku z art. 61(4) § 1 K.r.io. w stanie prawnym obowiązującym od 16 grudnia 1999 r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że małżonków wobec których sąd orzekł separację należy zaliczyć do I grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn;

2) przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 i 3 u.p.s.d. w związku z art. 61(4) § 1 K.r.io. poprzez błędne przyjęcie, że notariusz prawidłowo zastosował ulgę z art. 16 ust. 1 u.p.s.d.,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia, które nie spełnia wymogów tego przepisu ze względu na nie odniesienie się do poruszonych przez organy podatkowe kwestii,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 30 § 1 i § 4, art. 51 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że nieuzasadnione było orzekanie o odpowiedzialności płatnika i określenie wysokości niepobranego podatku od darowizny.

Podnosząc wymienione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddale...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »