Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Pracownicy: zatrudnianie, urlopy, zasiłki, świadczenia, ekwiwalenty

13.08.2008

Odprawy dla pracowników

Zasady wypłacania odpraw pracownikom budzą u pracodawców wiele wątpliwości. Wiążą się one nie tyle z faktem, czy w danym przypadku odprawa pracownikowi przysługuje, co z zasadami dotyczącymi momentu oraz wysokości wypłacanej odprawy. Problemy te wynikają przede wszystkim z faktu, że przepisy dotyczące wypłat odpraw znajdują się w kliku aktach prawnych.

Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady wypłacania pracownikom odpraw jest ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.; dalej: KP), jednak przepisy te kształtują tylko i wyłącznie ogólne reguły dotyczące wypłacania odpraw. Szczegółowe zasady znajdują się bowiem najczęściej w przepisach innych ustaw. Akty te zostaną omówione w dalszej części artykułu, w tym miejscu warto wspomnieć między innymi o ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 roku, Nr 39 poz. 353, z późn. zm., dalej zwana ustawą o emeryturach i rentach z ubezpieczenia społecznego) czy o ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90 poz. 844, z późn. zm., dalej zwana ustawą o zwolnieniach grupowych). Odprawa może też przysługiwać na podstawie układu zbiorowego, obowiązującego u danego pracodawcy.

Zasadniczo, zarówno na gruncie przepisów Kodeksu Pracy, jak również na gruncie ustaw okołokodeksowych, możemy wyróżnić trzy typy odpraw, a mianowicie:

– odprawa z tytułu przejścia pracownika na emeryturę lub rentę;
– odprawa dla rodziny zmarłego pracownika;
– odprawa z tytułu zwolnień grupowych w zakładzie pracy.

Przejście pracownika na emeryturę lub rentę

Prawo do uzyskania odprawy pieniężnej z tytułu rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę zostało wprowadzone do KP na mocy nowelizacji z dnia 2 lutego 1996 r., tj. ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110, z późn. zm.).

Podstawę prawną do wypłaty pracownikowi odprawy z tytułu przejścia na emeryturę lub rentę stanowi art. 92.1 KP. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Z zacytowanego przepisu wynika, że aby nabyć prawo do odprawy z tytułu przejścia na emeryturę lub rentę należy spełnić następujące warunki:

– pracownik musi być w wieku uprawniającym do przejścia na emeryturę lub musi spełniać warunki do uzyskania renty;
– stosunek pracy musi ulec rozwiązaniu, a pracownik faktycznie przejdzie na emeryturę lub rentę.

Aby ustalić czy danemu pracownikowi należy się z powyższego tytułu odprawa, trzeba na wstępie sięgnąć do wspomnianej już ustawy o emeryturach i rentach z ubezpieczenia społecznego. Zacznijmy od zasad nabywania prawa do emerytury.

Zasadniczo prawo do emerytury nabywają osoby ubezpieczone, które osiągnęły 60 lat, w przypadku kobiet i 65 lat w przypadki mężczyzn (art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z ubezpieczenia społecznego). W przypadku osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r., dodatkowym warunkiem, wynikającym bezpośrednio z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest legitymowanie się odpowiednim okresem składowym wynoszącym odpowiednio co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.

Drugim warunkiem otrzymania odprawy w związku z przejściem na emeryturę jest ustanie stosunku pracy. Istotne jest tu aby, ustanie tego stosunku było definitywne, a nie polegało na zmianie dotychczasowych warunków pracy. Dla uzyskania prawa do odprawy co do zasady obojętne jest w jaki sposób stosunek pracy ustał. Prawo do jednorazowej odprawy pieniężnej jest bowiem niezależne od sposobu ustania tego stosunku, byleby przyczyna rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy była bezpośrednio lub ostatecznie związana z nabyciem prawa do emerytury lub renty. Jedyną przesłanką wyłączającą uzyskanie prawa do odprawy pieniężnej jest rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, tj. na podstawie art. 52 § 1 KP.

Warto także podkreślić, że prawo do odprawy pieniężnej przysługiwać będzie niezależnie od rodzaju umowy jaka łączyła pracownika z pracodawcą. Bez znaczenia jest więc fakt czy była to umowa zawarta na czas określony czy na czas nieokreślony. Stanowisko takie reprezentowane jest także w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1998 r. (sygn. akt III ZP 22/98).

Pamiętać jednak należy, że nie każde rozwiązanie umowy o pracę, w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, skutkować będzie nabyciem prawa do jednorazowej odprawy pieniężnej. Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego nie jest rozwiązaniem stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę.

Drugim przypadkiem, przewidzianym przez art. 92.1 KP, uprawniającym pracownika do otrzymania odprawy pieniężnej jest rozwiązanie przez pracownika stosunku pracy w związku z nabyciem prawa do renty. W tym miejscu należy podkreślić, że odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę dotyczy tylko i wyłącznie renty z tytułu niezdolności do pracy, nie zaś z tytułu renty rodzinnej.

Podobnie jak w przypadku nabycia prawa do emerytury, warunki nabycia prawa do renty określone są w przepisach ustawy o rentach i emeryturach z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z brzmieniem art. 57 ust. 1 tej ustawy, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

– jest niezdolny do pracy;
– ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;
– niezdolność do pracy powstała w ściśle określonym w ustawie okresie.

Przyznana z tytułu do niezdolności do pracy renta może być stała lub okresowa.

Wysokość odprawy

W obu przypadkach, a więc zarówno w przypadku odprawy z tytułu nabycia prawa do emerytury, jak również w przypadku przejścia na rentę z tytułu niezdolności do pracy, pracownikowi przysługuje odprawa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Do określenia prawidłowej wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia należy zastosować przepisy rozporządzenia z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. Nr 62, poz. 289, z późn. zm., dalej zwane rozporządzeniem w sprawie wynagrodzeń).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie wynagrodzeń do określenia wysokości odprawy z tytułu przejścia pracownika na rentę lub emeryturę stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu należnego za urlop wypoczynkowy.

Warto zaznaczyć, że pracodawcy, w obowiązujących w ich jednostkach przepisach, mogą określić wyższą wysokość odprawy niż wynikająca z przepisów rozporządzenia o wynagrodzeniach.

Ile odpraw może dostać jeden pracownik?

Zgodnie z brzmieniem art. 92.1 § 2 KP, pracownik, który otrzymał o...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »