Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Aktualności:

wszystkie aktualności »

Artykuły: Pracownicy: zatrudnianie, urlopy, zasiłki, świadczenia, ekwiwalenty

04.04.2012

Zasiłek pogrzebowy dla współmałżonka w separacji

Prawo do zasiłku pogrzebowego przysługuje na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych także w razie śmierci małżonka pozostającego w separacji w rozumieniu art. 61.4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - orzekł Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)
SSN Bogusław Cudowski
SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania Ilony S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o zasiłek pogrzebowy, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 stycznia 2012 r., zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 6 października 2011 r.,

"Czy małżonek pozostający w separacji w rozumieniu art. 61.4 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) jest członkiem rodziny wymienionym w art. 67 ustęp 1 punkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.)"?

podjął uchwałę:

Prawo do zasiłku pogrzebowego przysługuje na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) także w razie śmierci małżonka pozostającego w separacji w rozumieniu art. 61.4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

UZASADNIENIE

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało w następującym stanie sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. decyzją z 23 lutego 2011 r. odmówił Ilonie S. prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym mężu Dariuszu S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ rentowy podniósł, że według art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zasiłek pogrzebowy przysługuje między innymi w razie śmierci członka rodziny ubezpieczonego albo członka rodziny osoby pobierającej emeryturę lub rentę, zaś zgodnie z art. 77 ust. 2 tej ustawy członkami rodziny są osoby wymienione w art. 67, czyli między innymi małżonek (wdowa i wdowiec). W związku z tym, że w dniu zgonu Dariusza S. małżonkowie (Dariusz S. i Ilona S.) pozostawali w separacji orzeczonej przez sąd, w ocenie organu rentowego wnioskodawczyni nie jest członkiem rodziny zmarłego w rozumieniu art. 67 ustawy, ponieważ separacja jest w swoich skutkach, co do zasady, równoznaczna z orzeczeniem rozwodu.
Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do zasiłku pogrzebowego w pełnej wysokości. Podkreśliła, że poniosła w całości koszty pogrzebu i pochówku zmarłego męża.

Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wyrokiem z 30 czerwca 2011 r., XI U 177/11, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał Ilonie S. prawo do zasiłku pogrzebowego w związku ze śmiercią w dniu 15 listopada 2010 r. jej męża Dariusza S.

Sąd Rejonowy ustalił, że wyrokiem z 2 czerwca 2003 r. Sąd Okręgowy w Ł. orzekł separację związku małżeńskiego Dariusza S. i Ilony S. - bez orzekania o winie. Mimo orzeczonej separacji, od 2007 r. Dariusz S. mieszkał na stałe z wnioskodawczynią. W ostatnim okresie życia przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie podjął zatrudnienie. W dniu 15 listopada 2010 r. zmarł w Wielkiej Brytanii. Wszelkie koszty związane z przewozem ciała do Polski oraz z organizacją pogrzebu poniosła wnioskodawczyni.
W ustalonych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu Rejonowego rozważenia wymagało, czy orzeczenie przez sąd separacji małżonków powoduje, że osoby pozostające w separacji wyłączone są z kręgu osób uprawnionych do zasiłku pogrzebowego wymienionych w art. 77 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli - inaczej rzecz ujmując - czy orzeczenie separacji powoduje skutki takie jak ustanie małżeństwa.

Zgodnie z art. 61.4 § 1 k.r.o., orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że w wyniku orzeczenia separacji nie dochodzi jednak do ustania małżeństwa, a zatem wnioskodawczyni, mimo formalnej separacji, nadal pozostawała żoną zmarłego. Tym samym przysługuje jej prawo do zasiłku pogrzebowego, skoro bezspornie pokryła koszty pogrzebu zmarłego męża Dariusza S.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 78 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji ustalenie, że wnioskodawczyni przysługuje prawo do zasiłku pogrzebowego. W uzasadnieniu apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko, że w spornym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że Ilona S., po orzeczonej separacji, jest członkiem rodziny zmarłego w rozumieniu art. 67 tej ustawy. Pojęcie członka rodziny nie obejmuje małżonka pozostającego w separacji, który z punktu widzenia prawa do zasiłku pogrzebowego powinien być traktowany tak jak małżonek rozwiedziony.

Przy rozpoznawaniu apelacji Sąd Okręgowy w Ł. uznał, że w sprawie występuje budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne, które postanowieniem z 6 października 2011 r., przedstawił na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Zagadnienie to sprowadza się do wyjaśnienia, czy małżonek pozostający w separacji w rozumieniu art. 61.4 k.r.o. jest członkiem rodziny wymienionym w art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że według art. 77 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci członka rodziny ubezpieczonego albo członka rodziny osoby pobierającej emeryturę lub rentę, zaś zgodnie z art. 77 ust. 2 ustawy członkami rodziny są osoby wymienione w art. 67 ustawy, czyli między innymi małżonek (wdowa i wdowiec). Przepis ten nie posługuje się pojęciem „małżonka pozostającego w separacji". Do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, czy małżonkowi pozostającemu w separacji przysługuje prawo do zasiłku pogrzebowego.

W ocenie Sądu Okręgowego możliwe są dwa rozwiązania tego zagadnienia.
Według pierwszego stanowiska, prezentowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do którego Sąd Okręgowy się przychyla, zasiłek pogrzebowy nie przysługuje małżonkowi pozostającemu w separacji. Zgodnie z art. 61.4 k.r.o. orzeczenie separacji wywołuje takie skutki jak orzeczenie rozwodu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jest to generalna zasada, od której odstępstwa mogą być przewidziane jedynie wprost, w odrębnych przepisach. Przepis art. 67 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie przewiduje tego typu odstępstwa. Ustawodawca, mówiąc o małżonku (wdowie lub wdowcu), nie dodał kolejnej kategorii członków rodziny, jakimi mieliby być małżonkowie pozostający w separacji. Prawna separacja nie kończy bytu małżeństwa, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że przesłanką uzasadniającą orzeczenie separacji jest zupełny rozkład pożycia. Jedynie zniesienie separacji na zgodny wniosek stron spowodowałoby przywrócenie małżonkom pełni praw i obowiązków wynikających z zawartego małżeństwa.

Według drugiego poglądu, przyjętego w zaskarżonym wyroku przez Sąd Rejonowy, orzeczenie separacji wywołuje takie skutki jak orzeczenie rozwodu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Separacja rodzi więc określone konsekwencje, takie jak rozdzielność majątkowa, jednakże nie prowadzi do ustania małżeństwa. W ocenie Sądu pierwszej instancji, pomimo orzeczonej separacji, utrzymywany jest nadal węzeł małżeński, a tym samym wnioskodawczyni powinna być traktowana jak żona zmarłego (wdowa), mieszcząc się w kręgu osób uprawnionych do zasiłku pogrzebowego (zgodnie z art. 77 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 67 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczy wykładni art. 77 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 77 ust. 2 i art. 67 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., zwanej dalej ustawą). Przedmiotem pytania prawnego jest przysługiwanie prawa do zasiłku pogrzebowego małżonkowi pozostającemu w separacji.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy, zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:

1) ubezpieczonego;
2) osoby pobierającej emeryturę lub rentę;
3) osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;
4) członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2.

Zmarły Dariusz S. w chwili śmierci prawdopodobnie nie był ubezpieczonym (w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), nie pobierał emerytury lub renty, ani nie miał w chwili śmierci ustalonego prawa do emerytury lub renty, mimo spełniania warunków do jej uzyskania i pobierania (z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika to w sposób jednoznaczny, można to jednak wyinterpretować z wniosku o przyznanie i wypłacenie zasiłku pogrzebowego, złożonego przez Ilonę S. oraz wywnioskować na podstawie wieku zmarłego, który urodził się w 1959 r., i jego zatrudnienia w chwili śmierci w Wielkiej Brytanii). Zasiłek pogrzebowy mógł przysługiwać wnioskodawczyni - jako osobie, która pokryła koszty pogrzebu (art. 78 ust. 1 ustawy) - jedynie na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy, czyli przy założeniu, że zmarły był członkiem rodziny wnioskodawczyni jako osoby pobierającej rentę.

Zgodnie z podlegającym wykładni art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy, powstanie prawa do zasiłku pogrzebowego uwarunkowane jest śmiercią „członka rodziny ubezpieczonego”. Należy zatem ustalić, czy prawo do zasiłku pogrzebowego powstaje także w razie śmierci małżonka osoby ubezpieczonej, z którym osoba ubezpieczona pozostawała w separacji (art. 61.4 k.r.o.).

Według art. 77 ust. 2 ustawy, członkami rodziny, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 4, są osoby wymienione w art. 67 ustawy. To mogłoby sugerować, że na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku pogrzebowego (jego przyznania i wypłaty), należy stosować definicję pojęcia „członek rodziny” przyjętą w odniesieniu do ustalenia prawa do renty rodzinnej (art. 67 dotyczy bowiem bezpośrednio renty rodzinnej). Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy, do renty rodzinnej uprawnieni są wymienieni w tym przepisie członkowie rodziny, w tym małżonek (wdowa i wdowiec). Dodatkowe warunki powstania prawa do renty rodzinnej przysługującej wdowie przewiduje art. 70 ustawy.

Rozpoznawana sprawa nie dotyczy jednak renty rodzinnej, dlatego nie jest celowe szczegółowe analizowanie przesłanek powstania prawa do renty rodzinnej w przypadku wdowy. Rozpoznawana sprawa nie dotyczy też żadnego innego świadczenia z ubezpieczenia spo...

DOSTĘP DO PEŁNEJ TREŚCI SERWISU WWW.PODATKI.BIZ JEST BEZPŁATNY
WYMAGANE JEST JEDNAK ZALOGOWANIE DO SERWISU.
UŻYTKOWNICY ZALOGOWANI MOGĄ RÓWNIEŻ DODAWAĆ KOMENTARZE.

Jeżeli jeszcze nie jesteś zarejestrowany, zapraszamy
do wypełnienia krótkiego formularza rejestracyjnego.

REJESTRACJA

dla nowych użytkowników

LOGOWANIE

dla użytkowników podatki.biz

podaj e-mail:
wprowadź hasło:

zapomniałem hasła | problemy z logowaniem

DLACZEGO WARTO SIĘ ZAREJESTROWAĆ DO SERWISU PODATKI.BIZ?

Otrzymujesz całkowicie bezpłatny stały dostęp do wielu informacji, między innymi do:

  • ujednolicanych na bieżąco aktów prawnych (podatki, ubezpieczenia społeczne i działalność gospodarcza)
  • narzędzi: powiadamiania o nowych przepisach, zmianach w przepisach i terminach
  • kalkulatorów i baz danych
  • działów tematycznych zawierających poglębione informacje na interesujące Cię tematy; omówienia, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania
  • strony osobistej, na której znajdziesz aktualne informacje przeznaczone dla osoby o Twoim profilu zawodowym. Dodatkowo będziesz mógł edytować własną listę zakładek w celu szybszego docierania do szczegółowej informacji
  • newslettera informującego regularnie o wydarzeniach związanych z podatkami i działalnością gospodarczą

Czas rejestracji - ok. 1 min

Uwaga

Podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możecie usunąć trwale i bezpowrotnie dane dotyczące Waszego konta. Przed rejestracją prosimy o zapoznanie się z regulaminem »