Szukaj
Forum dyskusyjne | Delegacje krajowe i zagraniczne

bhp

  • 16.11.2009Pojcie utworu w rozumieniu prawa autorskiego
    Gdy zamierzamy zawrze umow, w ramach ktrej ma by stworzony utwr oraz maj zosta przeniesione autorskie prawa majtkowe do korzystania z tego utworu, czsto zastanawiamy si nad tym, czy przedmiotem umowy jest rzeczywicie utwr w rozumieniu prawa autorskiego.
    • 22.09.2009Lewiatan chwali nowe przepisy o staach absolwenckich
      PKPP Lewiatan uwaa, e stworzenie takiej formy zdobywania dowiadczenia jak sta absolwencki bdzie sprzyja poszerzeniu moliwoci praktycznego zapoznania si z zawodem przez osoby, ktre opuszczaj szkoy i uczelnie. Zdaniem Konfederacji, dotychczasowy brak ustawy obejmujcej kwestie zwizane z zatrudnianiem absolwentw czy studentw w ramach tzw. praktyk powodowa, e dziaania podejmowane w tym zakresie przez pracodawcw zawsze byy obarczone ryzykiem.
      • 21.09.2009Szkolenia BHP i badania pracownika tymczasowego
        Interpelacja nr 10064 do ministra pracy i polityki spoecznej w sprawie braku regulacji dotyczcych bada lekarskich i szkole BHP w ustawie o zatrudnianiu pracownikw tymczasowych
        • 14.09.2009Ekwiwalent za pranie odziey roboczej dla zleceniobiorcy
          Pytanie podatnika: Czy wypacone rodki u zleceniobiorcy bd zwolnione z podatku dochodowego w myl art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osb fizycznych lub bd traktowane jako przychd ze zlecenia na podstawie art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osb fizycznych bd jako inny przychd wykazany rozliczeniem rocznym PIT-8C?
          • 17.07.2009Jest podpis prezydenta pod ustaw dotyczc ochrony przeciwpoarowej w firmach
            Wkrtce przestanie obowizywa przepis nakadajcy na pracodawcw kosztowny obowizek specjalistycznego przeszkolenia pracownikw z zakresu ochrony przeciwpoarowej. Prezydent podpisa ustaw z 7 maja 2009 r. zmieniajc Kodeks pracy w zakresie ochrony przeciwpoarowej. Ustawa uwzgldnia poprawki zgaszane przez organizacje pracodawcw, m.in. PKPP Lewiatan.
            • 06.07.2009Wypadki przy pracy: 5 mld z ZUS w 2008 r.
              Mimo rozwoju technologii, wprowadzenia nowoczesnych zabezpiecze stanowisk oraz systematycznych kontroli w firmach liczba wypadkw przy pracy nie maleje, lecz wzrasta. W ubiegym roku Zakad Ubezpiecze Spoecznych na sfinansowanie wiadcze z tytuu wypadkw przy pracy i chorb zawodowych wyda prawie 5 mld z. Aby zmniejszy te wydatki i poprawi bezpieczestwo pracy, ZUS wsplnie z Pastwow Inspekcj Pracy rozpoczynaj kampani spoeczn pod hasem "Bezpieczestwo pracy w budownictwie".
              • 29.06.2009Praktyki absolwenckie wedug nowych zasad
                26 czerwca br. Sejm przyj ustaw o praktykach absolwenckich, ktra zakada, e bd one odbywane bez ingerencji urzdw, na podstawie zgody zainteresowanych stron. Zdaniem wiceministra gospodarki Adama Szejnfelda, ktry odpowiada za przygotowanie nowych przepisw, dziki uchwalonym rozwizaniom modzi ludzie bd mogli atwiej odnale si na rynku pracy.
                • 10.06.2009Wystpienie do sdu o uznanie umowy za umow o prac
                  Uznanie umowy cywilnoprawnej za umow o prac rodzi powane konsekwencje dla pracodawcy. Z powdztwem o ustalenie istnienia stosunku pracy wystpi moe nie tylko osoba zatrudniona na podstawie tej umowy, ale take inspekcja pracy.
                  • 15.05.2009Wydatki na posiki profilaktyczne a zwolnienie od PIT
                    Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osb fizycznych zwolnione od opodatkowania s m.in. wiadczenia rzeczowe, np. produkty ywnociowe, przysugujce pracownikom na podstawie przepisw o BHP. Jeli pracownicy sami kupuj produkty do posikw profilaktycznych, a pracodawca zwraca im koszty z tego tytuu, wtedy zwrot kosztw bdzie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osb fizycznych tylko wwczas, gdy pracownicy dziaaj na rzecz i w imieniu pracodawcy, tj. gdy faktury zakupowe s wystawiane na pracodawc. Zwolnienie podatkowe nie obowizuje natomiast w sytuacji, gdy faktury s wystawiane na samych pracownikw.
                    • 09.04.2009Paragon zamiast faktury
                      Pytanie: Prowadz dziaalno gospodarcz polegajc na sprzeday detalicznej artykuw gospodarstwa domowego. Mam moliwo dokonywania zakupu towarw handlowych po okazyjnej cenie na aukcjach internetowych. Zdarza si, e sprzedawcy nie chc wystawia faktur zakupu, a jedynie paragony z kasy fiskalnej. Czy w przypadku prowadzenia podatkowej ksigi przychodw i rozchodw bd mg uj te zakupy w ksidze?
                      • 08.04.2009Ekwiwalent za uywanie wasnej odziey
                        Pytanie: Warunki uytkowania odziey ochronnej przez pracownikw wynikaj z obowizujcego w naszej firmie regulaminu, ktry zawiera: zasady uytkowania odziey ochronnej, tabel przydziau, normy zuycia, okres uywania, stanowisko, ktrym przysuguje, oraz kwot. Poniewa pracownicy, za ich zgod, uywaj wasn odzie i obuwie robocze speniajce wymagania BHP, chc wypaci im ekwiwalent pieniny w wysokoci przedstawionej w tabeli norm przydziau. Czy ekwiwalent ten podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osb fizycznych?
                        • 20.03.2009Zmiany w prawie ju nie zaskocz przedsibiorcw
                          Obserwowanie i komentowanie planowanych zmian w prawie ma umoliwi uruchomione 19 marca Centrum Monitoringu Legislacji Konfederacji Pracodawcw Polskich. CML to pierwsza w Polsce instytucja – powoana do ycia gwnie z myl o przedsibiorcach – pozwalajca ledzi drog legislacyjn nowo powstajcych aktw prawnych.
                          • 18.03.2009Cross-financing w projektach realizowanych w ramach programu operacyjnego kapita ludzki
                            Realizujc projekty Programu Operacyjnego Kapita Ludzki, niemal zawsze mamy do czynienia z cross-financingiem. Zanim omwimy podstawowe zaoenia dokonywania wydatkw projektu w ramach cross-financingu, wyjanijmy zasad elastycznego (krzyowego) finansowania. Chocia kwalifikowalno kosztw POKL odnosi si gwnie do Europejskiego Funduszu Spoecznego, to jednak Instytucja Zarzdzajca POKL dopucia moliwo poszerzenia katalogu wydatkw wspfinansowanych z Europejskiego Funduszu Spoecznego o koszty kwalifikowalne w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na zasadzie cross-financingu, umoliwiajc realizatorom projektw zakup skadnikw majtku, niezbdnych do wykonywania zada.
                            • 10.03.2009Praktyki absolwenckie bez umw o prac
                              Praktyki absolwenckie bd mogy by prowadzone na zasadzie wycznej zgody zainteresowanych stron, bez ingerencji organw pastwowych – przewiduje projekt ustawy o praktykach absolwenckich, przygotowany pod kierunkiem wiceministra gospodarki Adama Szejnfelda. Wedug wiceszefa MG, nowe przepisy daj modym ludziom szans na atwiejsze odnalezienie si na rynku pracy.
                              • 09.03.2009Podatkowe sposoby na kryzys
                                Globalny kryzys dociera rwnie do Polski. W styczniu przybyo ponad 160 tys. bezrobotnych, firmy, dc do redukcji kosztw, zwalniaj pracownikw. Tymczasem redukcj kosztw zatrudnienia mona osign bez zwolnie pracownikw czy obniania wynagrodze. Wymierne korzyci mona osign, wykorzystujc moliwoci podatkowej optymalizacji wynagrodze. Ustawa o podatku dochodowym od osb fizycznych daje moliwoci zmniejszenia wydatkw zwizanych z zatrudnieniem bez zmniejszania wynagrodze lub zwikszenia wynagrodze pracownikw bez zwikszania funduszu pac. Odpowiednio wykorzystujc zwolnienia podatkowe, mona zmniejszy wysoko przychodu, natomiast wykorzystujc moliwoci zwikszenia pracowniczych kosztw uzyskania przychodu, zmniejszymy podstaw opodatkowania, a co za tym idzie wysoko nalenego podatku.
                                • 16.02.2009Refundacja kosztw ksztacenia a PIT
                                  Pytanie podatnika: Czy kwota otrzymanego z Urzdu Gminy „dofinansowania kosztw ksztacenia modocianych pracownikw” na podstawie art. 70b ustawy o systemie owiaty jest przychodem wolnym od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osb fizycznych? Czy w przypadku ww. zwolnienia przedmiotowego, ma zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 56 ustawy o podatku dochodowym od osb fizycznych? Jeeli tak, to co zrobi z zaksigowanymi w podatkowej ksidze przychodw i rozchodw kosztami ksztacenia ucznia z 2 lat (2005-2007) a dotyczcymi pac, ZUS, kosztw bhp, szkole itp.?
                                  • 26.01.2009Pracodawcy specjalistami od ochrony przeciwpoarowej w maych firmach?
                                    Zwizek Rzemiosa Polskiego proponuje, by w firmach, ktre zatrudniaj wycznie pracownikw modocianych, funkcj specjalisty do spraw ochrony przeciwpoarowej mogli peni sami pracodawcy. ZRP opracowa projekt stosownej poprawki do kolejnej zmiany kodeksu pracy, ktr przygotowuje MPiPS.
                                    • 14.01.2009Koszty szkolenia pracownikw
                                      Pytanie podatnika: Czy koszty finansowania lub wspfinansowania szkole pracownikw i egzaminw potwierdzajcych zdobyt przez nich wiedz, ponoszone przez Wnioskodawc, stanowi dla Niego koszt uzyskania przychodu, o ktrym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osb prawnych?
                                      • 13.01.2009Obowizek zatrudnienia pracownika odpowiedzialnego za ochron przeciwpoarow
                                        18 stycznia 2009 r. wchodzi w ycie nowelizacja Kodeksu pracy w zakresie obowizkw pracodawcy dotyczcych bhp, wprowadzajca m.in. wymg wyznaczenia pracownikw do wykonywania czynnoci zwizanych z ochron przeciwpoarow i ewakuacj pracownikw, zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpoarowej. To wane przepisy, zmierzajce na pewno do zwikszenia bezpieczestwa wykonywania pracy. Niestety, ustawodawca, nakadajc ten obowizek, nie zrnicowa pracodawcw – kady z nich, bez wzgldu na poziom zatrudnienia, bdzie musia zatrudnia pracownika, ktry posiada kwalifikacje wymagane przez przepisy o ochronie przeciwpoarowej.
                                        • 05.01.2009Orzecznictwo podatkowe: Charakter prawny interpretacji organw statystycznych
                                          Interpretacja organw statystycznych powinna dotyczy charakteru dziaa, ktre bd mieciy si w zakresie danego grupowania, takich jak realnie wykonywane czynnoci, ich efekt czy okolicznoci towarzyszce ich realizacji. Interpretacja taka w adnym przypadku, zwaywszy na jej charakter, nie powinna modyfikowa zapisw poczynionych przez prawodawc w powszechnie obowizujcym akcie prawnym.
                                          • 24.10.2008MPiPS: Od skutecznoci dziaa PIP zaley przestrzeganie przepisw BHP przez pracodawcw
                                            Interpelacja nr 4904 do ministra pracy i polityki spoecznej w sprawie koniecznoci dokonywania przez pracodawcw ocen ryzyka zawodowego
                                            • 18.09.2008Prawie 100 tys. wypadkw przy pracy
                                              W ubiegym roku nastpi wzrost liczby poszkodowanych w wypadkach przy pracy, mniej byo natomiast przypadkw miertelnych – wynika z oceny stanu bezpieczestwa i higieny pracy w 2007 r., sporzdzonej przez ministra pracy i polityki spoecznej.
                                              • 19.08.2008Termin zakoczenia umowy na zastpstwo
                                                Pytanie: W jaki sposb w umowie zawieranej na zastpstwo okrelamy termin kocowy jej trwania?
                                                • 08.08.2008Obowizki pracodawcy zatrudniajcego pracownikw tymczasowych
                                                  Pytanie: Jakie obowizki ma pracodawca uytkownik – pracodawca korzystajcy z pracy pracownikw tymczasowych?
                                                  • 28.07.2008Podstawa wymiaru skadek ZUS przedsibiorcy
                                                    Interpelacja nr 2916 do ministra gospodarki w sprawie wysokoci ubezpieczenia spoecznego osb prowadzcych samodzielnie dziaalno gospodarcz
                                                    • 24.07.2008Szkolenia finansowane przez pracodawc nie stanowi przychodu pracownika
                                                      Zaskaron decyzj, wydan na podstawie art. 14b § 5, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z pn. zm. powoywanej w dalszej czci jako „O.p.”), w zwizku z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osb fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.– powoywanej jako „u.p.d.o.f.”), Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, odmwi zmiany postanowienia Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzdu Skarbowego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2007 r., ktrym uznano za nieprawidowe stanowisko P. sp. z o.o. (dalej zwanej „skarc”) przedstawione we wniosku o udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Z przesanych do Sdu akt sprawy wynika, i skarca zoya wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego. W opisanym przez siebie stanie faktycznym wskazaa, e podnosi kwalifikacje swoich pracownikw poprzez:
                                                      • 21.07.2008Zatrudnianie pracownikw tymczasowych
                                                        Interpelacja nr 2775 do ministra pracy i polityki spoecznej w sprawie moliwoci zmiany ustawy o zatrudnianiu pracownikw tymczasowych
                                                        • 14.07.2008Zmiany w ustawie o zatrudnianiu pracownikw tymczasowych
                                                          Komisja Nadzwyczajna „Przyjazne Pastwo” do spraw zwizanych z ograniczaniem biurokracji zajmowaa si zmianami do ustawy o zatrudnianiu pracownikw tymczasowych. Przyja zasad, e wyduenie lub skrcenie okresu wykonywania pracy przez pracownika tymczasowego nie bdzie wymagao zgody zwizkw zawodowych.
                                                          • 04.07.2008wiadczenia bhp dla zleceniobiorcy
                                                            W jednym z poprzednich numerw „Eksperta Ksigowego” opisalicie Pastwo zasady przyznawania, opodatkowania i „ozusowania” wiadcze wydawanych pracownikom (odzie robocza, obuwie ochronne, ekwiwalenty itd.). Jak traktowa takie same wiadczenia wypacane zleceniobiorcom, bowiem w mojej firmie takim osobom przekazuj te same rodki ochrony co pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o prac. Czy wydatki bd kosztem uzyskania przychodu dla firmy?
                                                            • 24.04.2008Szkolenie za granic rwnie w kosztach uzyskania
                                                              Rozstrzygajc zagadnienie, ktre z wydatkw poniesionych na szkolenie pracownikw bdziemy mogli zaliczy w koszty uzyskania przychodu musimy na wstpie odwoa si do oglnych zasad zaliczania poszczeglnych wydatkw w koszty uzyskania przychody. Zasady te wynikaj z przepisw art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osb prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, z pn. zm.; dalej: CIT) oraz odpowiednio z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osb fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z pn. zm., dalej: PIT).
                                                              • 02.04.2008Ustalanie katalogu prac szkodliwych
                                                                Pytanie: W jaki sposb ustala si katalog prac szkodliwych i innych wymagajcych stosowania skrconego czasu pracy?
                                                                • 13.03.2008Czas pracy i impreza integracyjna ze szkoleniem
                                                                  Pytanie: Pracodawca zorganizowa w czasie weekendu wyjazd integracyjny dla pracownikw, podczas ktrego ma zosta przeprowadzone trzygodzinne szkolenie z zakresu wewntrznych procedur obowizujcych w firmie. Wyjazd nie jest obowizkowy, ale osoby, ktre nie bd uczestniczyy w szkoleniu musz je odby w innym terminie poza godzinami pracy (pracodawca zapewni ten dodatkowy termin). Czy czas tego szkolenia bdzie czasem pracy?
                                                                  • 19.02.2008Zmiany w Kodeksie pracy
                                                                    Rwnego tratowania wszystkich pracownikw bez wzgldu na pe i pochodzenie rasowe, czasu pracy oraz zasad bezpieczestwa i higieny pracy dotyczy przyjty we wtorek przez rzd projekt nowelizacji Kodeksu pracy. Zmiany dostosowuj polskie przepisy do prawodawstwa unijnego.
                                                                    • 24.01.2008Odzie subowa dla pracownikw a koszty podatkowe
                                                                      Pytanie podatnika: Czy w zwizku z faktem, i ubiory subowe uytkowane s przez okres duszy ni rok podatkowy, poniesione z tego tytuu koszty potrcalne s w odpowiedniej wysokoci za kady rok uytkowania lub proporcjonalnie do dugoci okresu, ktrego dotycz, czy te podatnik moe w caoci dokona potrcenia tych kosztw w roku ich poniesienia?
                                                                      • 07.12.2007Posiki i napoje dla zleceniobiorcy
                                                                        Pytanie: Czy zleceniobiorcy trzeba zapewni profilaktyczne posiki i napoje?
                                                                        • 28.11.2007Wyniki kontroli agencji pracy
                                                                          Nieprawidowoci w umowach o prac tymczasow, w treci wiadectw pracy oraz naliczaniu wynagrodze za prac w godzinach nadliczbowych - to najczstsze uchybienia, jakie zostay wykryte podczas kontroli agencji pracy tymczasowej przeprowadzonych przez PIP.
                                                                          • 02.11.2007Pracodawcy chc ratyfikacji 181. konwencji MPO
                                                                            Konfederacja Pracodawcw Polskich apeluje, by polskie wadze ratyfikoway konwencj dotyczc prywatnych biur porednictwa pracy. Dokument zosta przyjty w czerwcu 1997 roku przez Midzynarodow Organizacj Pracy (MPO).
                                                                            • 03.10.2007Dodatkowe przerwy przy pracach monotonnych
                                                                              Pytanie: W jaki sposb naley organizowa czas pracy przy pracach monotonnych?
                                                                              • 28.09.2007PKPP Lewiatan: Lepsza nowelizacja prawa pracy
                                                                                Opublikowany ostatnio projekt nowelizacji kodeksu pracy zyska akceptacj przedsibiorcw zrzeszonych w Polskiej Konfederacji Pracodawcw Prywatnych Lewiatan. Organizacja braa udzia w konsultacjach spoecznych nt. wstpnej wersji zmian w przepisach prawa pracy.
                                                                                • 28.09.2007Projekt zmian w kodeksie pracy
                                                                                  Ministerstwo Pracy i Polityki Spoecznej przygotowao projekt ustawy zmieniajcej kodeks pracy. Nowe przepisy maj zosta wprowadzone w celu dostosowania polskiego prawa do unijnych dyrektyw w zakresie rwnego traktowania w zatrudnieniu, czasu pracy oraz bhp.
                                                                                  • 18.09.2007„Pracujcy Polacy 2007”: Robotnicy wykwalifikowani chc wyjecha
                                                                                    Polska Konfederacja Pracodawcw Prywatnych „Lewiatan” ogosia peny raport z bada polskiego rynku pracy przeprowadzonych od 21 czerwca do 8 lipca br. przez CBOS oraz naukowcw z SGH i UW. Respondentw pytano m.in. o stosunek do emigracji. Blisko 44 proc. robotnikw wykwalifikowanych deklaruje ch wyjazdu do pracy za granic.
                                                                                    • 03.09.2007Czas pracy – Co podlega zaliczeniu do czasu pracy pracownika
                                                                                      Zgodnie z zawart w Kodeksie pracy definicj czasu pracy jest nim czas, w ktrym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakadzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Jak wynika z przytoczonej definicji, czasem pracy w rozumieniu przepisw prawa pracy nie jest jedynie czas wykonywania efektywnie pracy, ale wszelki czas (poza wyjtkami cile wynikajcymi z przepisw, jak np. czas dyuru), w trakcie ktrego pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy.
                                                                                      • 27.08.2007Czas pracy — Przerwa dla pracownika pracujcego przy komputerze
                                                                                        Pytanie: Kiedy pracownikowi pracujcemu przy komputerze przysuguje przerwa?
                                                                                        • 21.08.2007Czas pracy — Szkolenie BHP
                                                                                          Pytanie: Nie mam moliwoci zapewnienia szkolenia bhp w caoci w czasie pracy niektrych osb. Czy okres tego szkolenia, ktry wykracza poza zwyke ich godziny pracy, bdzie wliczany do czasu pracy?
                                                                                          • 06.08.2007Potrcenia z wynagrodze pracownika – rozliczenie zaliczki
                                                                                            Pytanie: W jakim terminie pracownik powinien rozliczy otrzymana zaliczk na zagraniczn podro subow i co si stanie, jeli w tym terminie jej nie rozliczy?
                                                                                            • 03.08.2007Wstpne wyniki badania "Pracujcy Polacy 2007"
                                                                                              Ze zleconych przez PKPP Lewiatan, reprezentatywnych bada pracujcych Polakw, wyania si obraz spoeczestwa w wikszoci zadowolonego ze swojej pracy i pracodawcw, nieobawiajcego si bezrobocia, mniej skonnego do migracji zarobkowej ni by to wynikao z tonu medialnych dyskusji.
                                                                                              • 27.07.2007Projekt zmiany ustawy - Kodeks pracy
                                                                                                Do Polskiej Konfederacji Pracodawcw Prywatnych Lewiatan wpyn projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy, ktry zakada zmiany w zakresie rwnego traktowania w zatrudnieniu, czasu pracy oraz bhp. W zwizku z powyszym PKPP Lewiatan zwraca si z prob o zapoznanie si z ww. projektem i przedstawienie ewentualnych uwag i opinii.
                                                                                                • 25.06.2007Dokumentowanie wydatkw w pytaniach i odpowiedziach – cz I
                                                                                                  Dokumentowanie wydatkw w ramach pozarolniczej dziaalnoci gospodarczej. Rodzaj poniesionego wydatku ma znaczenie dla powinnoci jego udokumentowania w sensie odzwierciedlenia zaistniaych zdarze, skutkujcych okrelonym rodzajem wydatku. Jednak nie wystarczy samo przedstawienie dowodu poniesienia wydatku, lecz konieczne jest, aby wydatek mieci si w definicji kosztw uzyskania przychodw zapisanej w art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osb fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z pn. zm.), z uwzgldnieniem art. 23 ustawy.