Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Facebook

02.08.2021

Zakres odpowiedzialności solidarnej z tytułu VAT

Zakres odpowiedzialności solidarnej z tytułu VAT jest bardzo szeroki, zarówno w sensie podmiotowym jak i przedmiotowym. Można zrozumieć, iż państwo zawsze ma zamiar ściągnąć jak najwyższe kwoty podatków, nie zawsze oglądając się na elementarne zasady rządzące choćby podatkiem VAT. Czyni tak w przeświadczeniu o swej omnipotencji. I powodowane takim przekonaniem - niekiedy nazywanym misją – ustanawia własne normy niezgodne z wcześniej istniejącymi w tym względzie unormowaniami wyższego rzędu.

Odpowiedzialność solidarna umożliwia pociągnięcie do odpowiedzialności wszystkich podmiotów uczestniczących w danej transakcji. Dla wyjaśnienia jej istoty odwołać się należy do art. 366 i 367 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tymi regulacjami kilku dłużników może być zobowiązanych wobec wierzyciela w taki sposób, że może on żądać spełnienia świadczenia w całości lub w części:

  • od wszystkich dłużników łącznie,
  • od kilku z nich,
  • od każdego z osobna.

Jeśli wierzyciel zostanie zaspokojony przez któregokolwiek z dłużników zwalnia tym sposobem pozostałych z powinności spłaty długu. Z kolei wszyscy odpowiadają „do spółki” za istnienie zobowiązania aż do pełnego zaspokojenia wierzyciela.

Nie tylko w Kodeksie cywilnym

Zgodnie z art. 91 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych.

W myśl art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe, a zobowiązanie powstaje w wyniku wydania decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym taką decyzję doręczono.

A w ustawie o VAT

Odpowiedzialność solidarna VAT jest mechanizmem funkcjonującym w polskim systemie tego podatku od 1 października 2013 r. Jednakże w ubiegłym roku uległa ona dalszemu rozszerzeniu. Jej zakres ustawodawca zwiększył w oparciu o wprowadzone przez siebie już funkcjonujące narzędzia w przedmiocie VAT. Należy do nich wykaz czynnych podatników VAT zawierający zbiór rachunków bankowych, na które kontrahenci mają obowiązek wpłacać należności z tytułu zakupu dóbr i usług.

Odpowiedzialność solidarna nabywcy w związku z zapłatą należności na rachunek inny niż znajdujący się na białej liście (wykazie podatników VAT) ma miejsce w następujących przypadkach:

  1. zachodzi obowiązek zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego, nałożony stosownymi przepisami,
  2. dokonujący zapłaty za zobowiązanie z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług będzie przedsiębiorcą,
  3. pobierający lub otrzymujący należność z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług będzie przedsiębiorcą,
  4. wartość transakcji, za którą nabywca dokonuje zapłaty jest równa lub wyższa od 15 000 zł brutto i dotyczy towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, zawierającym wykaz tzw. towarów wrażliwych.

Uruchomienie obligatoryjnego mechanizmu podzielonej płatności zbiegło się z wprowadzeniem zmian w zakresie solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zobowiązanie podatkowe VAT dostawcy. Nabywca towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT jest odpowiedzialny solidarnie wraz z dostawcą za zaległości podatkowe, w części podatku proporcjonalnie przypadającej na dostawę wykonaną na jego rzecz. Warunkiem jest co najmniej uzasadnione podejrzenie, że choćby część z kwoty VAT nie będzie wpłacona na rachunek organu podatkowego.

Ponadto odpowiedzialność solidarna dotyczy przypadków uregulowania zobowiązania co prawda na konto bankowe lecz nie ujęte na białej liście. Jej zakres podmiotowy jest następujący:

  1. sprzedawcy będący czynnymi podatnikami VAT,
  2. nabywcy będący podatnikami VAT,
  3. pośrednicy będący podatnikami VAT, którzy na podstawie zawartej umowy są zobowiązani do pobrania należności za dostawę towarów lub świadczenie usług i przekazania jej na poczet dostawcy (usługodawcy).

Solidarna odpowiedzialność w Dyrektywie 112

Zgodnie z art. 205 Dyrektywy 2006/112/WE RADY z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347/1) w niektórych przypadkach państwa członkowskie mają prawo postanowić, że osoba inna niż osoba zobowiązana do zapłaty VAT będzie solidarnie odpowiedzialna za jego zapłatę.

Możliwość ta została zastosowana w praktyce przez bułgarskie organy podatkowe, które po stwierdzeniu, że wykazany podatek należny nie został przez sprzedawcę odprowadzony, zażądały spełnienia tego świadczenia przez sprzedawcę wykazanego na fakturze a uznanego za dłużnika solidarnego. Żądaniem objęto również odsetki. Sąd krajowy, do którego wystąpił podatnik zwrócił się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, czy art. 205 Dyrektywy 112 oraz zasadę neutralności można interpretować w ten sposób, że solidarna odpowiedzialność nabywcy za zobowiązanie VAT dostawcy obejmuje również odsetki za opóźnienie w zapłacie.

Opinię w tej sprawie 14 stycznia 2021 r. wydała Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Juliana Kokott. Uznała ona, że nabywca poniósł już koszt naliczonego VAT, zapłaciwszy go w cenie nabytego towaru. Nałożenie na taki podmiot obowiązku w postaci dodatkowego zobowiązania wymaga szczególnego usprawiedliwienia, w szczególności zaś w świetle zasady proporcjonalności. Jeżeli przepisy państwa członkowskiego nakładają na podatnika bezwzględną odpowiedzialność solidarną za zobowiązania VAT, w szczególności gdy uregulował on swoje należności, stanowi to nadużycie. Nałożenie takiego obowiązku nie jest bowiem konieczne dla ochrony interesu Skarbu Państwa.

Dalej Rzecznik stwierdza, że brak możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za nie swoje zobowiązania poprzez wykazanie, że brak jest związku przyczynowego z nieprawidłowym działaniem podatnika obowiązanego do zapłaty podatku jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności VAT. Przypisywanie odpowiedzialnemu solidarnie pełnej winy oraz odpowiedzialności za utratę przez Skarb Państwa dochodu z tytułu VAT, w przypadku gdy jasnym jest, że winę za taki stan ponosi inny podmiot, na którego postępowanie podatnik wpływu nie miał, stanowi oczywistą nieproporcjonalność. Dodać należy, że to poważna nieprawidłowość ze strony państwa.

A co z odsetkami

Biorąc powyższe pod uwagę Rzecznik stwierdziła, że art. 205 Dyrektywy 112 należy interpretować tak, iż stoi on na przeszkodzie włączeniu do zakresu odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej, odsetek za opóźnienie należnych od osoby zobowiązanej w zakresie VAT.

Takie jest również rozstrzygnięcie Trybunału podjęte w wyroku w sprawie C-4/20 z 20 maja 2021 r. „ALTI” OOD przeciwko Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika” Plovdiv pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite.

Reasumując

Zakres odpowiedzialności solidarnej z tytułu VAT jest bardzo szeroki, zarówno w sensie podmiotowym jak i przedmiotowym. Można zrozumieć, iż państwo zawsze ma zamiar ściągnąć jak najwyższe kwoty podatków, nie zawsze oglądając się na elementarne zasady rządzące choćby podatkiem VAT. Czyni tak w przeświadczeniu o swej omnipotencji. I powodowane takim przekonaniem - niekiedy nazywanym misją – ustanawia własne normy niezgodne z wcześniej istniejącymi w tym względzie unormowaniami wyższego rzędu.

Na szczęście jednak – jak pokazał ww. wyrok a wcześniej „anonsująca” go opinia Rzeczniczki TSUE – podatnicy liczyć mogą na to, iż jest instytucja sądowa stojąca na straży ich elementarnych uprawnień.

Adam Okonkwo

 

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz