16.09.2022: Sprawy codzienne: spadki i darowizny, najem prywatny, nieruchomości, kupno-sprzedaż

Wpływ wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców - MF wyjaśnia

 

Informacje o skorzystaniu z przerwy w spłacie rat kredytu (która może świadczyć o problemach finansowych kredytobiorcy) widoczne będą w Biurze Informacji Kredytowej, a więc będą one ogólnodostępne. Brak regulacji w zakresie wpływu skorzystania z wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców pozostawia bankom, które nie muszą składać wiążących deklaracji, dowolność w ocenie sytuacji.

 

Interpelacja nr 35490 do ministra finansów w sprawie wpływu wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców

Szanowna Pani Minister,

od 29 lipca 2022 r. zaczęły obowiązywać zapisy ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom, popularnie nazywanej ustawą o wakacjach kredytowych. Dzięki wprowadzonym rozwiązaniom kredytobiorcy mogą przez nawet 8 miesięcy nie płacić zarówno części odsetkowej, jak i kapitałowej zaciągniętych kredytów hipotecznych.

Z sygnałów docierających z mediów i społeczności wynika, że wielu kredytobiorców zamierza skorzystać z tej instytucji - wstrzymując się od zapłaty kredytu przez proponowany czas lub nadpłacając część kapitałową zobowiązania.

Ustawodawca nie przyjął jednak rozwiązań regulujących skutki wakacji kredytowych w przyszłości. Nie istnieją więc prawne przeszkody, by banki w przyszłości przy chęci zaciągnięcia kolejnych zobowiązań przez kredytobiorców (lub skorzystania z innych produktów bankowych) brały pod uwagę fakt korzystania z tzw. wakacji kredytowych. Co więcej, informacje o skorzystaniu z przerwy w spłacie rat kredytu (która może świadczyć o problemach finansowych kredytobiorcy) widoczne będą w Biurze Informacji Kredytowej, a więc będą one ogólnodostępne. Brak regulacji w zakresie wpływu skorzystania z wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców pozostawia bankom, które nie muszą składać wiążących deklaracji, dowolność w ocenie sytuacji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Czy zdaniem Pani Minister potwierdzenie od trzech banków i BIK o braku obniżania zdolności kredytowej z powodu skorzystania przez kredytobiorców z wakacji kredytowych jest wystarczającym zabezpieczeniem obywateli?
  2. Czy takie postępowanie nie jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP, w szczególności z zasadami prawidłowej legislacji oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa?
  3. W jaki sposób Ministerstwo planuje ostrzec kredytobiorców, dla których skorzystanie z wakacji kredytowych może oznaczać potencjalną pułapkę?

 

Posłowie:
Zdzisław Wolski, Rafał Adamczyk, Przemysław Koperski, Jan Szopiński

22 sierpnia 2022 r.

 

Odpowiedź na interpelację nr 35490 w sprawie wpływu wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców

Szanowna Pani Marszałek,

w nawiązaniu do interpelacji numer 35490 w sprawie wpływu wakacji kredytowych na przyszłą sytuację kredytobiorców Posłów na Sejm RP, Pana Zdzisława Wolskiego, Pana Rafała Adamczyka, Pana Przemysława Koperskiego oraz Pana Jana Szopińskiego, uprzejmie przedstawiam poniższą odpowiedź, zawierającą również opinie Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: „UKNF”), Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „UOKiK”) oraz Biura Rzecznika Finansowego.

Zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez UKNF, „Banki, jako suwerenne podmioty prawa handlowego, są samodzielne w kształtowaniu polityki zarządzania ryzykiem kredytowym. Jednocześnie w ramach wymogów określonych przez przepisy prawa, (w szczególności Rozporządzenie CRR, ustawę Prawo bankowe, akty wykonawcze oraz regulacje ostrożnościowe) ciąży na nich obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa gromadzonych oszczędności, obciążanych ryzykiem związanym z prowadzoną działalnością kredytową, poprzez odpowiednie zarządzanie ryzykiem kredytowym. Bank (…)stosownie do wynikających stąd obowiązków (…), zobowiązany do dokonywania oceny zdolności kredytowej, bierze pod uwagę szereg czynników związanych z charakterystyką klienta i oferowanego kredytu”.

Jak wskazuje UKNF, „ograniczanie zakresu takiej analizy mogłoby prowadzić do narażenia bezpieczeństwa środków pozyskiwanych jako oszczędności i angażowanych w prowadzoną przez banki akcję kredytową, z ewentualną szkodą dla interesów szerokiej grupy klientów banków jakimi są deponenci. Podkreślić należy, że źródłem przychodów banków jest prowadzona przez nie akcja kredytowa,stąd ich polityka zzasady nie może być ukierunkowana na jej ograniczanie z powodów innych niż wzgląd na bezpieczeństwo. Stąd też, jakkolwiek - zgodnie z zapowiedziami BIK (podmiot utworzony przez banki, którego zadaniem jest gromadzenie i udostępnianie bankom informacji na temat kredytobiorców), informacje o skorzystaniu przez klienta z wakacji kredytowych wchodzą w zakres przetwarzanych informacji - nie oznacza to że skorzystanie ztego ułatwienia musi negatywnie wpłynąć na ocenę zdolności kredytowej klienta - banki dokonują takiej oceny w oparciu o różne czynniki i w przypadku gdy pozostałe parametry kształtują się na zadowalających poziomach, sam fakt skorzystania z wakacji kredytowych nie powinien spowodować odmowy udzielenia kredytu”.

Ponadto, „podkreślić należy, że zgodnie z art. 70a ustawy Prawo bankowe, klient ma prawo uzyskać informacje dotyczące dokonanej przez bank oceny zdolności kredytowej, zatem czynniki jakie banki biorą pod uwagę dokonując oceny zdolności kredytowej poddane są kontroli”.

Podobne stanowisko prezentuje Rzecznik Finansowy. Zgodnie z przesłaną opinią, „decyzja banku (…) jest decyzją arbitralną, w tym sensie, że to bank decyduje czy dany klient spełnia warunki otrzymania kredytu czy też nie, bowiem to bank ponosi ryzyko udzielenia kredytu osobie niemającej zdolności jego spłaty. Bank dokonuje tej oceny w oparciu o dokumenty dostarczone bezpośrednio przez potencjalnego kredytobiorcę oraz wszelkie inne informacje, które w jego ocenie są niezbędne do prawidłowego ustalenia zdolności kredytowej (…). Oznacza to, że banki przy ocenie zdolności kredytowej uwzględniają również treść wpisów do baz danych instytucji powołanych w oparciu o art. 105 ust. 4 pkt 1) pr. bankowego, upoważnionych do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania między innymi bankom informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz w związku ze stosowaniem metod wewnętrznych oraz innych metod i modeli, o których mowa w części trzeciej Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013, z dnia 26 czerwca 2013 r., w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012”.

W dalszej części stanowiska Rzecznik Finansowy wskazał, że „banki nie powinny oceniać negatywnie faktu skorzystania z wakacji kredytowych w rozumieniu ustawy o finansowaniu społecznościowym, ponieważ opisane w niej warunki skorzystania z wakacji kredytowych nie są w żadnej mierze powiązane z indywidualną sytuacją ekonomiczną kredytobiorcy. Co za tym idzie, sam fakt skorzystania z przyznanego ustawą uprawnienia w postaci tzw. wakacji kredytowych nie powinien mieć wpływu na ocenę zdolności do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 70 pr. Bankowego”. Rzecznik Finansowy zapewnił także, że „(…) na bieżąco monitoruje rynek w zakresie realizacji przez kredytodawców przepisów przedmiotowej ustawy i w sytuacji zidentyfikowania problemu podejmie działania zgodnie z kompetencjami”.

Również Prezes UOKiK wskazuje, że „nie sposób uznać, by sam fakt skorzystania przez kredytobiorcę z zawieszenia spłaty kredytu w ramach wakacji kredytowych świadczył o podwyższonym ryzyku kredytowym. Po pierwsze, instytucja wakacji kredytowych jest programem skierowanym do wszystkich kredytobiorców posiadających kredyty spełniające ustawowe kryteria. Przepisy ustawy (...) o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom nie przewidują żadnych dodatkowych warunków zawieszenia spłaty, np. wykazania niskich dochodów, utraty pracy, zwłoki z zapłatą rat etc. Z zawieszenia spłaty mogą zatem korzystać osoby w dobrej sytuacji majątkowej, niemające żadnych problemów ze spłatą bieżących ani przyszłych zobowiązań. Ponadto, o korzyściach, które przynosi kredytobiorcy zawieszenie spłaty kredytu (niezależnie od sytuacji majątkowej) wielokrotnie informowały zarówno organy władzy publicznej (m.in. Prezes Urzędu, Rzecznik Finansowy, UKNF), jak i media publiczne. Wstępne dane, przekazywane Prezesowi Urzędu przez banki w zestawieniu z informacjami prasowymi opublikowanymi przez BIK wskazują, że program wakacji kredytowych cieszy się powszechnym zainteresowaniem. W obecnej sytuacji należy więc przyjąć, że skorzystanie przez kredytobiorcę z zawieszenia spłaty kredytu nie tylko nie znamionuje złej sytuacji majątkowej, ale wręcz wskazuje, że konsument jest dobrze poinformowany”.

Prezes UOKiK wskazał ponadto,że „otrzymane dotychczas odpowiedzi na zapytania kierowane do banków w toku prowadzonych przez Urząd postępowań wyjaśniających deklarują nieuwzględnianie faktu skorzystania z wakacji kredytowych przy ocenie zdolności kredytowej konsumentów. (…) Urząd cały czas prowadzi monitoring realizowania przez banki programu wakacji kredytowych pod kątem problemów zgłaszanych przez konsumentów, niejasności lub niezgodności z prawem publicznych przekazów banków, a także potencjalnych utrudnień lub sporów wynikłych z interpretacji przepisów ustawy. W przypadku wykrycia ww. utrudnień zwracamy się do banków o wyjaśnienia, które następnie analizujemy pod kątem naruszenia norm prawa”.

 

Sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
Sebastian Skuza

Warszawa, 9 września 2022 r.

 

Hasła tematyczne: ministerstwo finansów, interpelacja, zdolność kredytowa, wakacje kredytowe

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...