22.09.2017: Podatek VAT i akcyza - zagadnienia ogólne

VAT przy sprzedaży prac uczestników warsztatów terapii zajęciowej

Sprzedaż prac wykonanych przez uczestników warsztatów terapii zajęciowej (dalej: WTZ) w ramach realizowanego programu terapii, które to prace charakteryzują się obiektywnie znikomą wartością ekonomiczną, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT - wyjaśnił w odpowiedzi na interpelację poselską w-ce minister MF Paweł Gruza.

Jednocześnie zapewnił, że podległe mu służby dokonają wnikliwej analizy wydanych interpretacji indywidualnych w tym temacie, a w przypadku stwierdzenia, że były one nieprawidłowe, podjęte zostaną niezwłoczne działania mające na celu ich zmianę.

Interpelacja nr 12793 do ministra finansów w sprawie obciążenia podatkiem od towarów i usług sprzedaży prac wykonanych przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatu terapii zajęciowej

Szanowny Panie Ministrze!

Składam niniejszą interpelację w związku z niejasnościami związanymi ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku dochodowym od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.; dalej: „uVAT”) w odniesieniu do warsztatów terapii zajęciowej.

Warsztaty terapii zajęciowej działają na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2004 r. nr 63, poz. 587; dalej: „rozWTZ”). Zgodnie z wymienioną ustawą warsztaty terapii zajęciowej są formą aktywności wspomagającą proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Działają jako wyodrębniona organizacyjnie i finansowo placówka, której celem jest stwarzanie osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwości rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. W szczególności taka placówka może funkcjonować w obrocie prawnym jako stowarzyszenie, czy też zostać utworzona przy gminnym ośrodku pomocy społecznej.

Istotne jest, że jednym z elementów programu terapii zajęciowej jest wytwarzanie i wykonywanie różnych przedmiotów. Mogą to być chociażby prace malarskie, rysunkowe, wyszywane, rękodzieła itp. Część z wytworzonych przedmiotów, mająca walor użytkowy lub estetyczny, jest sprzedawana na specjalnie zorganizowanych kiermaszach lub bezpośrednio w placówce prowadzącej warsztaty. Środki finansowe ze sprzedaży produktów i usług wykonanych przez uczestników warsztatu gromadzone są na wyodrębnionym rachunku bankowym. Uzyskany dochód przeznacza się – w porozumieniu z uczestnikami warsztatu – na pokrycie wydatków związanych z integracją społeczną uczestników.

Pomimo, że zgodnie z § 10 pkt 1 rozWTZ działalność warsztatu nie jest działalnością o charakterze zarobkowym, to należy zauważyć, że w przypadku sprzedaży przedmiotów wytworzonych w ramach warsztatów – zgodnie z obowiązującą interpretacją przepisów chociażby w urzędach skarbowych – mamy do czynienia z dostawą towarów o charakterze odpłatnym. Ten fakt powoduje, że znajdą do niej zastosowanie przepisy uVAT. Dodatkowo ustawa o podatku od towarów i usług – w obecnym stanie prawnym – nie przewiduje zwolnienia z podatku VAT sprzedaży produktów wytworzonych przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatów terapii zajęciowej. W tym miejscu należy zaznaczyć, że uVAT w stanie prawnym przed 1 stycznia 2011 r. bezpośrednio zwalniała z podatku VAT przedmioty wytwarzane przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatów. Wynikało to z art. 43 ust. 1 pkt 1 uVAT w zw. z załącznikiem nr 4 do uVAT. Jednakże w wyniku nowelizacji odpowiednią podstawę prawną uchylono. Wobec powyższego dostawa produktów wytworzonych w ramach warsztatów nie jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, a tym samym podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zdaje się, że rezygnacja ze zwolnienia od podatku VAT nie była dostatecznie uzasadniona. Działalność warsztatów i sprzedaż w ich ramach przedmiotów wytworzonych przez niepełnosprawnych nie narusza warunków konkurencji na rynku. Takie produkty posiadają znikomą wartość ekonomiczną, a ponadto ich zakupu można dokonać jedynie w bardzo ograniczonej liczbie miejsc. Nabycie prac w zasadzie jest jedynie motywowane pragnieniem wsparcia osób niepełnosprawnych, a nie uzyskaniem przedmiotów posiadających znaczne walory użytkowe lub estetyczne. Działalność warsztatów ma wyłączenie za zadanie umożliwić osiągnięcie określonych celów społecznych – tj. zaktywizować zawodowo niepełnosprawnych. Co więcej, przedstawiciele kierownictwa warsztatów terapii zajęciowej wskazują, że konieczność uiszczania podatku VAT spowodowała zmniejszenie uzyskiwanego dochodu, który przeznaczany jest na cel integracji osób niepełnosprawnych.

Interpelacja dotycząca tej kwestii została już złożona przez Posłów na Sejm RP: Joannę Borowiak, Lidię Burzyńską, Elżbietę Dudę, Iwonę Michałek oraz Krystynę Wróblewską (interpelacja nr 10000 w sprawie braku podstaw do opodatkowania sprzedaży prac powstałych podczas prowadzenia rehabilitacji uczestników warsztatów terapii zajęciowej). W ocenie podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów – Pawła Gruzy, udzielającego odpowiedzi na wspomnianą interpelację w imieniu ministra rozwoju i finansów, działalność warsztatów w powyższym zakresie nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Jednakże wyjaśnienia pana ministra nie są przekonujące, chociażby ze względu na użytą argumentację m.in. opartą o orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, istnienie zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług w poprzednim stanie prawnym, a także ze względu na obecną interpretację stosowania przepisów przez administrację skarbową. Również o braku jasnej i wyraźnej wykładni przepisów świadczy użycie w odpowiedzi na interpelację nr 10000 takich wyrażeń jak: „w mojej ocenie”, „w moim przekonaniu” czy też „przedstawione wyjaśnienia mają charakter ogólny i nie mają waloru formalno-prawnej ochrony”.

Jak już wyżej wspomniano, wykładnia przepisów przytoczona w interpelacji pozostaje w kontraście co do praktyki obrotu, która wskazuje na konieczność opłacania podatku od towarów i usług przy sprzedaży przedmiotów wytworzonych w ramach warsztatów (por. interpelacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2012 r. o sygn. IPTPP1/443-843/11-6/AK; podobne stanowisko przedstawili w rozmowie telefonicznej urzędnicy Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej). Tym samym nie tylko niesprzyjające przepisy, ale również niepewność prawa nie ułatwia warsztatom terapii zajęciowej realizowania ich ustawowych zadań.

W związku z powyższym aktualne wydaje się pytanie, czy nie powinno się powrócić do dawnego stanu prawnego i wprost zwolnić warsztaty z obowiązków związanych z podatkiem od towarów i usług w uVAT.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, proszę o udzielenie odpowiedzi i ustosunkowanie się do następujących kwestii:

1. Czy sprzedaż przedmiotów wytworzonych przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatów terapii zajęciowej jest czy też nie jest obciążona podatkiem od towarów i usług oraz jak ma się ta kwestia do interpretacji stosowanej przez dyrektorów urzędów skarbowych?

2. Czy nie jest zasadne wprowadzenie wyłączenia do uVAT, z którego wprost wynikałoby zwolnienie z podatku od towarów i usług sprzedaży przedmiotów wytworzonych przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatów terapii zajęciowej?

3. Alternatywnie, czy nie byłoby jednak zasadne wydanie interpretacji ogólnej, wskazującej na nieopodatkowanie sprzedaży takich przedmiotów podatkiem od towarów i usług – co byłoby zgodne ze stanowiskiem Ministerstwa wskazanym w odpowiedzi na interpelację nr 10000?

Z poważaniem,

Adam Abramowicz

23-05-2017

Odpowiadając na interpelację nr 12793 z 30 maja 2017 r. Pana Adama Abramowicza – Posła na Sejm RP – w sprawie obciążenia podatkiem od towarów i usług sprzedaży prac wykonanych przez osoby niepełnosprawne w ramach warsztatu terapii zajęciowej, uprzejmie informuję:

W ślad za odpowiedzią na interpelację nr 10000 z 16 lutego 2017 r. Pań Posłanek Krystyny Wróblewskiej, Joanny Borowiak, Lidii Burzyńskiej, Iwony Michałek, Elżbiety Dudy uprzejmie wyjaśniam, że sprzedaż prac wykonanych przez uczestników warsztatów terapii zajęciowej (dalej: WTZ) w ramach realizowanego programu terapii, które to prace charakteryzują się obiektywnie znikomą wartością ekonomiczną, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Opodatkowaniu VAT podlega, co do zasady, każda odpłatna dostawa towarów (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej „ustawą o VAT”).

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok w sprawie C- 16/93), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją dostawy towaru/usługi.

W przypadku sprzedaży prac wytworzonych w ramach terapii zajęciowej warunek ten, jak zostało wskazane w ww. odpowiedzi, nie jest spełniony. Zapłata dokonywana przez nabywcę nie jest bowiem konsekwencją dostawy towaru tj. pracy wykonanej w ramach terapii zajęciowej przez osobę niepełnosprawną. Z perspektywy nabywcy takiej pracy, jej zakup jest jedynie specyficzną formą udzielenia pomocy polegającej na przekazaniu zadeklarowanej kwoty na cele podopiecznych WTZ. Sam nabywany towar ma znaczenie drugorzędne, a praca nie ma dla nabywcy realnej wartości ekonomicznej, a jedynie wartość sentymentalną lub symboliczną (analogicznie jak „cegiełki” w zamian za darowizny). Nabywcę takich prac należy zatem postrzegać, jako darczyńcę, a WTZ i osoby niepełnosprawne, jako podmiot obdarowany.

Jednocześnie ponownie należy podkreślić, że zaprezentowane stanowisko nie znajdzie zastosowania do sprzedaży towarów o rzeczywistej wartości ekonomicznej, np. sprzedaży przez organizacje charytatywne otrzymanych w drodze darowizny dzieł sztuki czy samochodów. W tego typu sytuacjach mamy do czynienia ze zwykłą dostawą towarów za wynagrodzeniem, wchodzącą w zakres regulacji ustawy o VAT.

Odnosząc się natomiast do kwestii zwolnienia z VAT prac wykonanych przez uczestników WTZ należy wskazać, że funkcjonowanie systemu podatku od wartości dodanej (w Polsce funkcjonujący jako podatek od towarów i usług) w państwach członkowskich Unii Europejskiej podlega ścisłej harmonizacji. Oznacza to, że wszystkie państwa członkowskie zobowiązane są do zapewnienia zgodności krajowych przepisów w zakresie tego podatku z regulacjami wynikającymi z prawa unijnego. Z tych względów również polskie przepisy dotyczące podatku od towarów i usług muszą być zgodne z przepisami unijnymi, w szczególności z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.). Powyższa dyrektywa uniemożliwia państwom członkowskim UE dowolne kształtowanie wysokości stawek podatkowych i zwolnień od tego podatku, w szczególności nie przewiduje możliwości zwolnienia z VAT dostawy takich prac (niezależnie od braku celowości wprowadzania takiego zwolnienia w sytuacji, gdy, jak wskazałem wcześniej, sprzedaż taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT).

Z powyższych względów nie jest zatem możliwe objęcie przedmiotowych towarów zwolnieniem od podatku VAT, podjęcie zatem przez Ministra Finansów inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie nie jest uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do informacji o występowaniu rozbieżności w prezentowanym przez organy podatkowe stanowisku, zapewniam że podległe mi służby dokonają wnikliwej analizy wydanych interpretacji indywidualnych w tym temacie. W przypadku stwierdzenia, że były one nieprawidłowe, podjęte zostaną niezwłoczne działania mające na celu ich zmianę.

Z uwagi na powyższe nie jest planowane wydanie interpretacji ogólnej dotyczącej przedmiotowego zagadnienia.

Z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów

Paweł Gruza

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów

(wytłuszczenia red.)

Hasła tematyczne: zwolnienie vat

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...