07.07.2022: Kasy fiskalne

Sprzedawca zawyża VAT na paragonie

Prawo do dokonania korekty dotyczyć powinno również przypadków zawyżenia stawki VAT na paragonie. W opinii fiskusa operacja taka możliwa jest w przypadku gdy sprzedawca ma możliwość identyfikacji nabywców towarów i usług, a także zwrócenia im nienależnie zapłaconego VAT. W praktyce spełnienie takich warunków (szczególnie pierwszego) okazuje się niewykonalne. Skutkuje to możliwością dokonania korekty zawyżonego podatku jedynie w przypadku faktur. Paragony nie są dokumentami imiennymi, zatem zidentyfikowanie nabywcy na jego podstawie nie jest możliwe.

 

W przypadku wystawienia faktury, w której podatnik wykaże kwotę podatku wyższą od kwoty podatku należnego zastosowanie znajduje instytucja „faktury pustej”. Otóż zgodnie z art. 108 ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług , w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, obowiązana jest do jego zapłaty. Podobnie sytuacja ma się gdy wystawiona zostanie faktura z wykazaną kwotą podatku wyższą niż ta, która była należna.

Zatem regulacja ta obowiązuje w dwóch przypadkach:

  • opodatkowania danej czynności pomimo braku takiego obowiązku,
  • opodatkowania stawką zawyżoną.

Błędne paragony nie zobowiązują do zapłaty VAT

Brzmienie przytoczonego przepisu ograniczone jest jednak wyłącznie do przypadków gdy tego rodzaju nieprawidłowości wystąpią na fakturze. Zapis taki sprawia, że gdy sytuacja taka będzie mieć miejsce w przypadku innego dokumentu sprzedaży, tj. paragonu fiskalnego, podstawy prawnej do nakazania odprowadzenia należnego VAT nie sposób wskazać w art. 108 ustawy o VAT. Ograniczony przedmiotowo jest on bowiem wyłącznie do faktur. Zatem w przypadku paragonu sprzedawca nie ma obowiązku odprowadzenia wykazanej kwoty VAT do urzędu skarbowego.

O przypadek taki nie trudno, może on wystąpić jeżeli sprzedawca jest podmiotem zwolnionym z VAT zaś mimo to podatek zostanie przez kasę fiskalną naliczony. Może to mieć miejsce w przypadku zmiany profilu działalności mającego wpływ na opodatkowanie czy zmiany stawki VAT na dane świadczenie przy zaniedbaniu wprowadzenia koniecznych przy tym zmian do kasy fiskalnej.
W przypadku więc gdy podatnik – z identyfikującą go nazwą, numerem NIP itp. – jest z VAT zwolniony, czy w przypadku jego wykazania na dowodzie sprzedaży miałby w przypadku faktury wbrew swojemu przymiotowi zwolnienia obowiązek jego zapłaty. Natomiast w przypadku paragonu tak się nie dzieje.

Tutaj - w przypadku paragonów – należy jednoznacznie stwierdzić, iż nie można od podatnika wymagać takiego zachowania. Taką opinię wyraził m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z 7 maja 2010 r., sygn. IBPP4/443-550/10/EJ.

Kasa i ewidencja korekt

Kasa fiskalna jest bardzo specyficznym urządzeniem. W przypadku wystawienia paragonu, naliczenia VAT pomimo np. zwolnienia transakcji z VAT brak jest możliwości cofnięcia czy skorygowania jej. Pamięć fiskalna działa tak, że w momencie zakończenia sprzedaży i wydrukowania paragonu nie jest możliwa żadna ingerencja w uczynione zapisy. Możliwości takiej nie ma nikt, ani podatnik ani nawet serwis techniczny urządzenia. Pamięć fiskalna kasy działa w taki sposób, iż nie jest dopuszczalna żadna w nią ingerencja. Popełniony błąd nie może być naprawiony na poziomie samego urządzenia. To jednak nie zamyka drogi do dokonania korekty. Owszem nie jest możliwe tknięcie pamięci fiskalnej. Dopuszczalne jest natomiast skorygowanie samej transakcji. Zapis z pamięci kasy fiskalnej będący dokumentacją kasową stanowi punkt wyjścia do sporządzenia rejestru sprzedaży stanowiącego podstawę do dokonania rozliczenia VAT. Na tym etapie dokonanie korekty samej sprzedaży jest możliwe, pomimo niemożliwości skorygowania dokumentacji kasowej.

Należy zwrócić uwagę, że regulacje w sprawie kas fiskalnych obecne są w rozporządzeniu Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. w sprawie kas rejestrujących dotyczą przypadków wystąpienia tzw. oczywistych pomyłek. Za takie przypadki uznawane są sytuacje gdy transakcja jest jeszcze w toku i istnieje możliwość odebrania nabywcy oryginału paragonu. Nie są w nim natomiast uregulowane przypadki gdy ujawnienie zastosowania błędnej stawki VAT nastąpi później, po zakończeniu transakcji gdy brak jest możliwości odebrania oryginału paragonu sprzedawcy.

Zatem przepisy ww. rozporządzenia w sprawie kas fiskalnych określają jedynie zasady korygowania błędnych zapisów wyłącznie w przypadku wystąpienia oczywistych pomyłek, uznając za właściwy sposób postępowania ujęcie błędnie odnotowanej sprzedaży w ewidencji korekt wraz z oryginałem paragonu fiskalnego. Nie może to jednak oznaczać pozbawienia podatników możliwości dokonania korekty w przypadku gdy jest możliwe wykazanie, iż obrót z danej transakcji był inny niż ten wynikający z zapisów na paragonie. Paragon nie jest bowiem odbiciem istniejącego stanu faktycznego. Takie stanowisko zajął w interpretacji indywidualnej z 15 kwietnia 2020 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.126.2020.2.KP, Dyrektor Krajowej Administracji Skarbowej.

Zawyżenie stawki VAT to nie oczywista pomyłka

To, że korekta jest dopuszczalna to jednak dopiero część kwestii. Sytuacja bowiem wygląda tak, iż podatnik wykazuje VAT w wysokości prawidłowej. Zmniejsza więc swoje zobowiązanie podatkowe. Lecz równowartość tego podatku otrzymał już w cenie towaru/usługi, zaś jego rozliczenie wskazuje brak konieczności odprowadzania go na konto fiskusa. Można przyjąć, iż czyni to więc dobrowolnie.
Organy podatkowe już wcześniej wypowiadały się o zakresie w jakim rozumiały wystąpienie oczywistej pomyłki. Błąd polegający na zawyżeniu stawki VAT nie był za taką uznany już w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 maja 2014 r. IPPP2/443-228/14-2/KOM.

Prawo do dokonania korekty dotyczyć powinno również przypadków zawyżenia stawki VAT. W opinii fiskusa operacja taka możliwa jest w przypadku gdy sprzedawca ma możliwość:

  • identyfikacji nabywców towarów i usług,
  • zwrócenia im nienależnie zapłaconego VAT.

W praktyce spełnienie takich warunków (szczególnie pierwszego) okazuje się niewykonalne. Skutkuje to możliwością dokonania korekty zawyżonego podatku jedynie w przypadku faktur. Paragony nie są bowiem dokumentami imiennymi, zatem zidentyfikowanie nabywcy na podstawie paragonu nie jest możliwe. Nie jest zatem wiadomo komu zwrócić nadpłaconą kwotę.

Przykładami takich stanowisk są interpretacje:

  • Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 3 lipca 2015 r., sygn. IBPP2/4512-297/15/JJ,
  • Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 27 listopada 2015 r., sygn. IPTPP1/4512-546/15-2/RG,
  • Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 25 lutego 2016 r., sygn. ILPP2/4512-1-902/15-3/JK.

Korekta deklaracji nie jest możliwa?

Konkluzja ostatniego ze stanowisk fiskusa jest dla podatników wielce niekorzystna. Korekta deklaracji z zawyżonym podatkiem, na podstawie której nastąpiło naliczenie i uiszczenie VAT nie jest możliwa. Podatnik nie ma bowiem możliwości identyfikacji nabywców w stosunku do których zastosował zawyżoną stawkę VAT oraz nie ma tym samym możliwości zwrotu im nadpłaty.
Takie stanowisko fiskusa nie zostało podyktowane troską o nabywców i ich ekonomiczne dobro lecz względami fiskalnymi, sprowadzonymi do prawa zatrzymania nadpłaconego przez podatników podatku. Organ podatkowy wychodzi bowiem z założenia, że podatnik nie może odzyskać podatku o ile nie dysponuje możliwością identyfikacji nabywcy celem dokonania mu zwrotu. Taka sytuacja stanowiłaby bezpodstawne wzbogacenie podatnika.

Podejście tego rodzaju spotkało się z aprobatą NSA wyrażoną w wyroku z 17 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 912/17. Sąd stwierdził w niej, że podatnik który nie jest w stanie zwrócić klientom VAT, nie ma podstaw do odzyskania nieprawidłowo naliczonego podatku. Gdyby w takim przypadku miał miejsce jego zwrot doszłoby do bezpodstawnego wzbogacenia przedsiębiorcy. Stałoby się tak ponieważ podatek byłby zwrócony nie temu podmiotowi który poniósł jego ekonomiczny ciężar.

Z kolei w wyroku z 17 marca 2022 r., sygn. I FSK 1068/18, NSA stwierdził, że "podatnik ma możliwość dokonania korekty w sytuacji zawyżonej stawki VAT, w przypadku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej - z tym, że powstały wskutek tego przychód opodatkowany będzie podatkiem dochodowym.".

 

Adam Okonkwo

 

Hasła tematyczne: paragon fiskalny, podatek od towarów i usług (vat), ewidencja korekt kasowych, kasy i urządzenia fiskalne (kasy rejestrujące, kasy fiskalne on-line)

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...