Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Facebook

28.01.2022

Składki ZUS gdy działalność gospodarcza nie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń

1. Kilka różnych tytułów do ubezpieczeń społecznych w tym samym czasie.

Wpływ na to, czy z danego tytułu podlegasz ubezpieczeniom społecznym, ma m.in. zakwalifikowanie wykonywanych czynności dla celów podatkowych. 

Jeśli organ podatkowy uzna, że czynności wykonywane przez Ciebie w ramach umowy są dla celów podatkowych czynnościami wykonywanymi w ramach stosunku pracy (nie są czynnościami wykonywanymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej) oznacza to, że powinieneś być objęty obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi jako pracownik.

Natomiast w sytuacji, gdy oprócz umowy o pracę wykonujesz także czynności w ramach pozarolniczej działalności, następuje tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych. Wówczas podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownik. Natomiast obowiązek ubezpieczeń z tytułu działalności gospodarczej zależy od tego, czy z tytułu umowy o pracę masz zagwarantowane minimalne wynagrodzenie.

Podobnie jest, gdy organ podatkowy stwierdzi, że wykonywane przez Ciebie czynności są działalnością wykonywaną osobiście. Oznacza to, że nie są czynnościami wykonywanymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej. Gdy wykonujesz tylko umowę zlecenia, podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca. Natomiast w sytuacji, gdy wykonujesz również czynności w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej - następuje zbieg tytułów. Szczegółowo opisujemy tę kwestię dalej.

Kiedy organ podatkowy uzna, że czynności wykonywane w ramach umowy są działalnością wykonywaną osobiście, mogą się pojawić wątpliwości odnośnie do rodzaju umowy. To, czy jest to umowa zlecenia, czy umowa o dzieło, ustalamy się na podstawie treści umowy oraz warunków świadczenia pracy i wypłaty wynagrodzenia.

Pozarolniczą działalność lub współpracę możesz prowadzić również, gdy masz ustalone prawo do emerytury lub renty. Posiadanie prawa do emerytury lub renty nie jest wprawdzie tytułem do ubezpieczeń społecznych, jednak wpływa na charakter i zakres tych ubezpieczeń z tytułu pozarolniczej działalności.

 

A. Pozarolnicza działalność (współpraca) i umowa o pracę

Spełniasz jednocześnie warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi z tytułu stosunku pracy oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (współpracy)? Podlegasz tym ubezpieczeniom wyłącznie ze stosunku pracy, o ile:

  • w umowie o pracę masz zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie,
  • podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu – jeśli nie masz zagwarantowanego minimalnego wynagrodzenia, ponieważ np. jesteś zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy.

 

Przykład 1

Pan Jacek jest zatrudniony od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku na podstawie umowy o pracę na cały etat. Od 1 marca 2022 roku dodatkowo prowadzi pozarolniczą działalność.

W 2022 roku obowiązkowe są dla pana Jacka wyłącznie ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy o pracę. Z tytułu pozarolniczej działalności może być objęty ubezpieczeniami społecznymi, jeśli złoży o to wniosek.

Przykład 2

Pani Maria prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie pracuje na podstawie 2 umów o pracę, z każdej na 1/2 etatu. W umowach o pracę ma łącznie zagwarantowane minimalne wynagrodzenie.

W styczniu 2022 roku pani Maria była na zwolnieniu lekarskim. Uzyskała 1600 zł przychodu, który stanowił podstawę wymiaru składek – z każdej umowy po 800 zł. W styczniu 2022 roku obowiązkowe dla pani Marii są ubezpieczenia społeczne z tytułu obu umów o pracę. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pani Maria podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Przykład 3

Pan Tomasz w 2022 roku prowadzi pozarolniczą działalność i jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy o pracę wynosi 1700 zł. Minimalne wynagrodzenie w 2022 roku wynosi 3010 zł. Ponieważ wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę jest niższe niż minimalne wynagrodzenie, pan Tomasz obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym z obu tytułów – umowy o pracę i działalności gospodarczej.

 

B. Pozarolnicza działalność (współpraca) oraz „mały ZUS+” i umowa zlecenia

Poniższe zasady dotyczą Cię, jeśli prowadzisz pozarolniczą działalność i jednocześnie wykonujesz co najmniej jedną umowę zlecenia, agencyjną lub umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Przedmiot umowy jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności (współpracy)? Nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywanej umowy ani obowiązkowo, ani dobrowolnie. Dotyczy to sytuacji, gdy np. prowadzisz biuro rachunkowe (jako działalność gospodarczą) i świadczysz usługi różnym zleceniodawcom.

Zasady tej nie stosujesz natomiast, jeśli w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej wykonujesz pracę na podstawie:

  • umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem,
  • kontraktu menedżerskiego,
  • umowy o podobnym charakterze (umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług).

Przychód uzyskiwany z takich umów stanowi dla celów podatkowych przychód z działalności wykonywanej osobiście. Umowa o zarządzanie jest traktowana jako tytuł do ubezpieczeń, a nie jako umowa wykonywana w ramach działalności pozarolniczej. Dlatego jeśli wykonujesz taką umowę, podlegasz ubezpieczeniom społecznym z jej tytułu. Gdy w ramach działalności wpisanej do CEIDG osiągasz przychody z działalności pozarolniczej (w rozumieniu przepisów podatkowych) oraz z kontraktu menedżerskiego, następuje zbieg tytułów do ubezpieczeń.

Ważne!
Aby można było traktować umowę zlecenia jako wykonywaną w ramach działalności gospodarczej, przychód z tej umowy musi być opodatkowany jako przychód z działalności gospodarczej.

  • Działalność, dla której minimalną podstawę wymiaru składek stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego

Prowadzisz działalność i minimalna podstawa wymiaru składek wynosi dla Ciebie 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego? Oprócz tego wykonujesz umowę zlecenia lub równoważną? Obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności, jeżeli podstawa wymiaru składek z tytułu umowy zlecenia jest niższa od tych 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Możesz być dobrowolnie, na swój wniosek, objęty ubezpieczeniami również z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia.

Gdy podstawa wymiaru składek z tytułu umowy wynosi co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, możesz wybrać tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: umowę albo działalność.

Ważne! 
Kiedy podstawę wymiaru składek z tytułu umowy zlecenia stanowi przychód, w miesiącach, w których nie masz przychodu (np. nie dostajesz wynagrodzenia), obowiązkowe są dla Ciebie ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności.

 

Przykład 1

Pan Maciej prowadzi pozarolniczą działalność od 1 stycznia 2015 roku. Obowiązuje go najniższa podstawa wymiaru składek z tytułu prowadzonej działalności w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Od 1 lutego 2022 roku do 28 lutego 2022 roku pan Maciej wykonuje również pracę na podstawie umowy zlecenia. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu tej umowy wyniosła 30% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

W lutym 2022 roku dla pana Macieja obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. Jeśli chce, możemy dodatkowo objąć go ubezpieczeniami społecznymi tytułu umowy.

Przykład 2

Pani Sylwia prowadzi pozarolniczą działalność od 1 stycznia 2016 roku. Obowiązuje ją najniższa podstawa wymiaru składek z tytułu prowadzonej działalności w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Od 1 lutego 2022 roku do 28 lutego 2022 roku pani Sylwia wykonuje pracę na podstawie 2 umów zlecenia. Podstawa wymiaru składek z pierwszej umowy wynosi 20% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, z drugiej – 50% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

W lutym 2022 roku dla pani Sylwii obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności. Jeśli chce, możemy dodatkowo objąć ją ubezpieczeniami społecznymi z tytułu obu umów.

Przykład 3

Pan Adam prowadzi działalność gospodarczą od 1 stycznia 2016 roku. Z tego tytułu obowiązuje go najniższa podstawa wymiaru składek w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Od 1 lutego 2022 roku do 28 lutego 2022 roku wykonuje pracę na podstawie 2 umów zlecenia. Podstawa wymiaru składek z pierwszej umowy wynosi 20% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, z drugiej – 70% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

W lutym 2022 roku dla pana Adama obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności i dobrowolne z tytułu obu umów zleceń. Jeśli chce, może zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń na umowę, z której podstawa wymiaru składek wynosi 70% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wtedy z tytułu działalności i drugiej umowy będzie mógł się ubezpieczyć dobrowolnie.

 

  • Działalność gospodarcza, dla której najniższą podstawę wymiaru składek z tytułu działalności stanowi 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia albo indywidualnie ustalona kwota nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia i nie wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia

Prowadzisz działalność, a Twoja minimalna podstawa wymiaru składek ma jedną z poniższych wartości:

  • 30% minimalnego wynagrodzenia – „preferencyjne składki”,
  • indywidualnie ustalona kwota, która mieści się między 30% minimalnego wynagrodzenia a 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (PPWM) – „mały ZUS+”.

Ponadto pracujesz na podstawie umowy zlecenia lub równoważnej.

W tej sytuacji obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom społecznym z obu tytułów: działalności i umowy zlecenia.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności lub wykonywania umowy, z zachowaniem zasady kolejności powstawania tytułów, osiągnie kwotę minimalnego wynagrodzenia. Możesz jednak na bieżąco zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

 

Przykład 1

Pan Jan prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 stycznia 2022 roku. Z tytułu działalności rozlicza składki za każdy miesiąc od podstawy wymiaru składek w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia (903 zł).

Od 1 lutego 2022 roku pan Jan wykonuje także pracę na podstawie umowy zlecenia. Przychód z tytułu umowy w każdym miesiącu wynosi 1200 zł. Dla pana Jana obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne z obu tytułów: działalności gospodarczej i umowy zlecenia.

Przykład 2

Pani Wanda pracuje na podstawie 2 umów zlecenia:

  • umowy z firmą A; zaczęła wykonywać tę umowę 1 stycznia 2020 roku,
  • umowy z firmą B; zaczęła wykonywać tę umowę 15 stycznia 2020 roku.

W każdym miesiącu przychód z tytułu umowy z firmą A wynosi 1100 zł, a z firmą B – 1200 zł. Minimalne wynagrodzenie w 2020 roku wynosi 2600 zł.

Od 1 lutego 2020 roku pani Wanda prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której właściwa jest podstawa wymiaru składek nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Łączna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umów zlecenia wynosi 2 700 zł, czyli jest wyższa niż minimalne wynagrodzenie w 2020 roku. Pani Wanda nie podlega więc obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności.

Przykład 3

Pan Michał rozpoczął pozarolniczą działalność gospodarczą 1 stycznia 2022 roku. Najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi dla niego 30% minimalnego wynagrodzenia. Pan Michał co miesiąc deklaruje jednak jako podstawę wymiaru składek 4000 zł.

Pan Michał zawarł też umowę zlecenia na okres od 1 do 20 lutego 2022 roku. Jego przychód z tej umowy wyniósł w lutym 2022 roku 6200 zł. Minimalne wynagrodzenie w 2022 roku wynosi 3010 zł.

Ponieważ podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności jest wyższa niż minimalne wynagrodzenie, pan Michał nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia.

 

Ważne!
Podlegasz ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu pozarolniczej działalności, kiedy prowadzisz działalność i spełniasz wszystkie poniższe warunki:

  • zawarłeś umowę zlecenia lub równoważną,
  • jesteś studentem lub uczniem szkoły ponadpodstawowej,
  • nie ukończyłeś 26 lat.

Nie ma znaczenia Twoje obywatelstwo ani to, w jakim kraju studiujesz.

 

C. Pozarolnicza działalność (współpraca), umowa o pracę i umowa zlecenia

Równocześnie prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz) oraz pracujesz na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia, którą zawarłeś z innym podmiotem niż Twój pracodawca i której dla niego nie wykonujesz? Zwykle podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu umowy o pracę.

Inaczej jest, jeżeli podstawa wymiaru składek na Twoje ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Wtedy podlegasz obowiązkowo tym ubezpieczeniom również z tytułu prowadzonej działalności (współpracy) lub umowy zlecenia.

To, który tytuł będzie drugim obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń, ustalasz na podstawie obowiązującej Cię najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności:

  • Jeżeli podstawa musi wynosić co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego a ta z tytułu umowy jest od niej niższa, drugim obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń jest pozarolnicza działalność.
  • Jeżeli podstawa musi wynosić co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia (w tym indywidualnie ustaloną kwotę, czyli „mały ZUS+”), obowiązek ubezpieczeń obejmuje dodatkowo i działalność, i umowę zlecenia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy podstawa wymiaru z tytułu, który rozpoczął się jako pierwszy, osiąga co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia.

 

Przykład 1

Pani Edyta od stycznia 2016 roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązuje ją najniższa podstawa wymiaru składek równa 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Ponadto pani Edyta pracuje na podstawie umowy o pracę na ½ etatu i nie ma w umowie zagwarantowanego minimalnego wynagrodzenia. W 2020 roku wynosi ono 2600 zł.

Dodatkowo pani Edyta w lutym 2020 roku wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, którą zawarła z innym podmiotem niż pracodawca i której nie wykonuje na rzecz pracodawcy. Podstawa wymiaru składek z tej umowy wynosi 50% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Pani Edyta podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę i z działalności. Z tytułu umowy zlecenia może ubezpieczyć się dobrowolnie.

Przykład 2

Pan Marek prowadzi od 1 stycznia 2019 roku pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązuje go najniższa podstawa wymiaru składek jest równa 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2020 roku – 780 zł).

Ponadto pan Marek jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na ½ etatu i nie ma w umowie zagwarantowanego minimalnego wynagrodzenia. W 2020 roku wynosi ono 2600 zł.

Dodatkowo pan Marek w lutym 2020 roku wykonuje umowę zlecenia, którą zawarł z innym podmiotem niż pracodawca i której nie wykonuje na rzecz pracodawcy. Podstawa wymiaru składek z tytułu tej umowy wynosi 600 zł.

W lutym 2020 roku pan Marek podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym ze wszystkich tytułów: umowy o pracę, pozarolniczej działalności gospodarczej oraz umowy zlecenia.

 

Równocześnie prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz) i pracujesz na podstawie umowy o pracę oraz umowy zlecenia z własnym pracodawcą? Przychód z takiej umowy traktujemy jak przychód ze stosunku pracy. Obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności zależy wtedy od tego, jaka jest łączna podstawa z tytułu stosunku pracy oraz umowy zlecenia. Jeżeli podstawa ta w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, musisz opłacać składki na ubezpieczenia społeczne także z tytułu działalności (współpracy).

W tym przypadku ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i umowy zlecenia. Nie ma znaczenia wysokość podstawy ze stosunku pracy. Zleceniobiorcę traktujemy bowiem w takich przypadkach jak pracownika – zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych.

Kiedy prowadzisz działalność gospodarczą i w jej ramach wykonujesz umowę zlecenia zgodną z przedmiotem działalności, a umowę tę zawarłeś z pracodawcą, to drugim tytułem do ubezpieczeń społecznych po stosunku pracy jest działalność gospodarcza. (Musisz przy tym uwzględnić nasze wcześniejsze wyjaśnienia).

 

D. Kilka rodzajów pozarolniczej działalności

Prowadzisz kilka rodzajów pozarolniczej działalności? Ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe tylko z jednego, wybranego przez Ciebie rodzaju działalności. Z tytułu pozostałych rodzajów działalności nie obejmiemy Cię ubezpieczeniami.

 

E. Współpraca z kilkoma osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub korzystającymi z „ulgi na start”

Spełniasz warunki, aby objąć Cię ubezpieczeniami społecznymi z tytułu współpracy z kilkoma osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub korzystającymi z „ulgi na start”? Podlegasz ubezpieczeniom obowiązkowo z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Z pozostałych tytułów możesz być objęty ubezpieczeniami dobrowolnie, jeśli złożysz wniosek. Przysługuje Ci również prawo do zmiany tytułu ubezpieczeń.

 

F. Pozarolnicza działalność (współpraca) i bycie duchownym

Spełniasz warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi zarówno z tytułu pozarolniczej działalności (współpracy) innej niż pozarolnicza działalność gospodarcza, jak i z tytułu bycia duchownym? Obowiązkowo obejmiemy Cię ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał wcześniej. Możesz jednak na swój wniosek zostać objęty ubezpieczeniami społecznymi z drugiego tytułu lub zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń.

Ważne!
Jeżeli jesteś duchownym i prowadzisz jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą, obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności.

 

G. Pozarolnicza działalność (współpraca) i urlop wychowawczy albo zasiłek macierzyński

Prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz) i jednocześnie spełniasz warunki, aby objąć Cię obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zasiłku macierzyńskiego? Obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu tego zasiłku. Na Twój wniosek możemy objąć Cię ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy.

Ważne!
Zasady te obowiązują także wtedy, jeśli masz ustalone prawo do emerytury lub renty.

Jesteś na urlopie wychowawczym i jednocześnie prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz)? Podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności (współpracy).

 

Przykład 1

Pani Anna jest na urlopie wychowawczym i prowadzi pozarolniczą działalność. Podlega ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu działalności.

Pani Anna musi poinformować swojego pracodawcę, który udzielił urlopu, że ma inny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Na tej podstawie pracodawca przestanie wykazywać panią Annę w imiennych raportach miesięcznych. Budżet państwa przestanie finansować składki na jej ubezpieczenia społeczne.

Przykład 2

Pani Janina prowadzi pozarolniczą działalność. Od 1 stycznia 2022 roku ma prawo do zasiłku macierzyńskiego, ale nie zawiesiła swojej działalności.

Od stycznia 2022 roku pani Janina obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zasiłku. Z tytułu działalności od tej daty podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Może również na swój wniosek przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych.

 

H. Pozarolnicza działalność (współpraca) i pozostawanie w stosunku służbowym

Nie podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym obowiązkowo, jeżeli prowadzisz działalność i jednocześnie jesteś w stosunku służby jako żołnierz zawodowy lub funkcjonariusz:

  • Policji,
  • Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu,
  • Straży Granicznej,
  • Państwowej Straży Pożarnej,
  • Służby Więziennej,
  • Służby Ochrony Państwa,
  • Służby Celno-Skarbowej,
  • Straży Marszałkowskiej.

Możesz dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności (współpracy).

 

I. Pozarolnicza działalność oraz „mały ZUS+” i praca nakładcza

  • Działalność, dla której minimalną podstawę wymiaru składek stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego

Prowadzisz działalność i minimalna podstawa wymiaru składek wynosi dla Ciebie 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Oprócz tego wykonujesz pracę nakładczą.

Podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę nakładczą jest niższa od Twojej minimalnej podstawy z działalności? Podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności.

Twoja podstawa wymiaru składek jako wykonawcy wynosi co najmniej tyle, ile Twoja minimalna podstawa z działalności? Możesz wybrać, z jakiego tytułu będziesz ubezpieczony obowiązkowo.

 

Przykład

Pan Andrzej prowadzi pozarolniczą działalność od 1 stycznia 2016 roku. Najniższą podstawą jest dla niego 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Od 1 kwietnia 2020 roku do 30 czerwca 2020 roku pan Andrzej wykonuje dodatkowo pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą. Z tytułu tej umowy osiąga przychód w wysokości:

  • w kwietniu 2020 roku – 40% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,
  • w maju 2020 roku – 70% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,
  • w czerwcu 2020 roku – 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Pan Andrzej w kwietniu 2020 roku nadal podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. W maju i czerwcu 2020 roku może wybrać/zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

 

  • Działalność gospodarcza, dla której najniższą podstawę wymiaru składek z tytułu działalności stanowi 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia albo indywidualnie ustalona kwota nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia i nie wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia

Opłacasz składki od podstawy wymiaru równej 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia albo od kwoty ustalonej indywidualnie? Obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów: działalności gospodarczej i pracy nakładczej.

Z obu tytułów podlegasz ubezpieczeniom również wtedy, gdy z tytułu działalności zadeklarujesz kwotę niższą niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Natomiast jeśli z tytułu działalności zadeklarujesz podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, obowiązkowe są dla Ciebie ubezpieczenia społeczne z tego tytułu. Gdy podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę nakładczą także wynosi co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przysługuje Ci wybór/zmiana tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

 

Przykład 1

Pani Zofia prowadzi od 1 stycznia 2021 roku pozarolniczą działalność gospodarczą. Najniższą podstawą wymiaru składek jest 30% minimalnego wynagrodzenia.

Od 1 do 28 lutego 2022 roku pracuje także na podstawie umowy o pracę nakładczą. Z tytułu tej umowy w lutym 2022 roku osiąga przychód w wysokości 70% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Pani Zofia w lutym 2022 roku podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z obu tytułów.

Przykład 2

Pan Krzysztof prowadzi od 1 stycznia 2017 roku pozarolniczą działalność gospodarczą. Najniższą podstawą wymiaru składek jest dla niego 30% minimalnego wynagrodzenia. Jednak co miesiąc pan Krzysztof deklaruje podstawę wymiaru składek w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Od 1 do 28 lutego 2020 roku pan Krzysztof pracuje także na podstawie umowy o pracę nakładczą. Przychód z tej umowy wyniósł 70% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Pan Krzysztof w lutym 2020 roku podlega więc obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności. Może jednak wybrać/zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na pracę nakładczą.

 

J. Przykłady innych zbiegów tytułów ubezpieczeń

Prowadzisz działalność gospodarczą lub (współpracujesz) i równocześnie jesteś rolnikiem? Podlegasz ubezpieczeniu społecznemu rolników, o ile spełniasz warunki określone w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Prowadzisz działalność (współpracujesz) i jednocześnie jesteś członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych? Podlegasz ubezpieczeniom społecznym na takich samych zasadach jak osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność (współpracuje) i jest pracownikiem [zob. pkt A].

Prowadzisz działalność (współpracujesz) i równocześnie jesteś posłem lub senatorem pobierającym uposażenie? Obejmiemy Cię ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał wcześniej. Możesz dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń również z drugiego tytułu lub zmienić tytuł ubezpieczeń.

Prowadzisz działalność (współpracujesz) i pobierasz stypendium sportowe? Podlegasz ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (współpracy).

Prowadzisz działalność (współpracujesz) i pobierasz zasiłek socjalny bądź świadczenie socjalne? Podlegasz ubezpieczeniom społecznym na takich samych zasadach jak osoba, która prowadzi działalność (współpracuje) i jest pracownikiem [zob. pkt A].

Prowadzisz działalność i jednocześnie pobierasz wynagrodzenie w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie? Podlegasz ubezpieczeniom społecznym na takich samych zasadach jak osoba, która prowadzi działalność (współpracuje) i jest pracownikiem [zob. pkt A].

Prowadzisz działalność (współpracujesz) i jednocześnie odbywasz służbę zastępczą lub jesteś żołnierzem niezawodowym w służbie czynnej? Ubezpieczeniom społecznym podlegasz tylko z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (współpracy).

 

K. Pozarolnicza działalność i prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy

Prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą i masz ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy? Do czasu ustalenia prawa do emerytury obowiązkowo podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności.

Nie ma znaczenia, jeśli masz uprawnienia do innej renty albo pobierasz inną rentę. Istotne jest tylko to, że ustaliliśmy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a nie to, czy ją pobierasz.

Ważne!
Zasada ta Cię nie dotyczy, jeśli jesteś w jednej z następujących sytuacji:

  • prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą i masz ustalone prawo do renty innej niż renta z tytułu niezdolności do pracy,
  • masz ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i prowadzisz pozarolniczą działalność inną niż pozarolnicza działalność gospodarcza,
  • masz ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i współpracujesz przy prowadzeniu pozarolniczej działalności bądź z osobami korzystającymi z „ulgi na start”,
  • pobierasz rentę rodzinną, ale nie masz równocześnie ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy,
  • masz ustalone prawo np. do wojskowych czy policyjnych rent inwalidzkich przyznawanych z tytułu niezdolności do służby czy rent rolniczych z tytułu niezdolności do pracy, o których mowa w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W takich przypadkach z tytułu działalności (współpracy) podlegasz ubezpieczeniom społecznym dobrowolnie.

 

Przykład 1

Pan Czesław ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie jest wspólnikiem spółki cywilnej.

Pan Czesław obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności do czasu, aż ustalimy mu prawo do emerytury. Od dnia, od którego będzie miał prawo do emerytury, będzie mógł dobrowolnie zgłosić się do tych ubezpieczeń z tytułu działalności (bycia wspólnikiem).

Przykład 2

Pani Klaudia ma ustalone prawo do renty rodzinnej. Jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Pani Klaudia może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności.

Przykład 3

Pan Tadeusz ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie jest wspólnikiem spółki jawnej.

Pan Tadeusz może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z tytułu pozarolniczej działalności.

Przykład 4

Pani Ewa ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i pozostaje w stosunku pracy. Podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy jest wyższa od minimalnego wynagrodzenia.

Pani Ewa może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności.

Przykład 5

Pan Eryk ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i pozostaje w stosunku pracy. Podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy jest niższa od minimalnego wynagrodzenia.

Pan Eryk podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności do czasu ustalenia prawa do emerytury. Od dnia, od którego będzie miał prawo do emerytury, będzie mógł dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń z tego tytułu.

Przykład 6

Pani Magdalena ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od stycznia 2016 roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Najniższą podstawą wymiaru składek jest dla niej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednocześnie wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, z której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Do czasu ustalenia prawa do emerytury pani Magdalena podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej. Może też dobrowolnie zgłosić się do nich z tytułu umowy zlecenia. Natomiast od dnia, od którego będzie miała prawo do emerytury, będzie obowiązkowo podlegać ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia. Z kolei z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej będzie mogła zgłosić się dobrowolnie.

Przykład 7

Pani Agnieszka ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od stycznia 2016 roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Najniższą podstawą wymiaru składek jest dla niej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednocześnie wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia. Podstawa wymiaru składek z umowy zlecenia jest wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Do czasu ustalenia prawa do emerytury pani Agnieszka obowiązkowo podlega ubezpieczeniom z wybranego tytułu. Z drugiego tytułu może zgłosić się do ubezpieczeń dobrowolnie. Natomiast od dnia, od którego będzie miała prawo do emerytury, obowiązkowo będzie podlegać ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia. Wtedy z tytułu działalności gospodarczej będzie mogła zgłosić się do ubezpieczeń dobrowolnie.

Przykład 8

Pan Robert ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie współpracuje przy działalności gospodarczej.

Pan Robert może dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń z tytułu współpracy.

Przykład 9

Pani Urszula ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i jest wspólnikiem w spółce jawnej.

Do czasu ustalenia prawa do emerytury pani Urszula obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności. Od dnia, od którego będzie miała prawo do emerytury, będzie mogła dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń.

Przykład 10

Pan Jerzy ma ustalone prawo zarówno do renty z tytułu niezdolności do pracy jak i do renty rodzinnej. Pobiera rentę rodzinną. Poza tym pan Jerzy prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Do czasu ustalenia prawa do emerytury pan Jerzy obowiązkowo podlega ubezpieczeniom z tytułu działalności. Od dnia, od którego będzie miał prawo do emerytury, będzie mógł zgłosić się do ubezpieczeń z tego tytułu dobrowolnie.

 

L. Pozarolnicza działalność (współpraca) i prawo do emerytury lub renty

Prowadzisz pozarolniczą działalność lub współpracujesz i masz ustalone prawo do emerytury lub renty? Możesz dobrowolnie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z tytułu działalności – pamiętajmy jednak o wyjątkach, które wskazaliśmy poprzednim podrozdziale [zob. pkt K].

Prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz) i jednocześnie pracujesz na podstawie umowy o pracę oraz masz ustalone prawo do emerytury lub renty? Podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy. Z tytułu pozarolniczej działalności (współpracy) możesz zgłosić się do ubezpieczeń społecznych dobrowolnie, niezależnie od tego, ile wynosi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy.

Jednocześnie prowadzisz pozarolniczą działalność (współpracujesz) i masz ustalone prawo do emerytury lub renty oraz jesteś zatrudniony na podstawie umowy zlecenia? Obowiązkowe są dla Ciebie ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy zlecenia. Z tytułu działalności możesz zgłosić się do ubezpieczeń dobrowolnie.

Masz prawo do emerytury lub renty i prowadzisz pozarolniczą działalność oraz jednocześnie wykonujesz pracę na podstawie umowy zlecenia w ramach prowadzonej przez siebie działalności? Z tytułu działalności możesz zgłosić się do ubezpieczeń dobrowolnie. Z tytułu umowy zlecenia nie podlegasz ubezpieczeniom ani obowiązkowo, ani dobrowolnie.

Masz ustalone prawo do emerytury lub renty i wykonujesz pracę na podstawie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze (umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług), której przedmiot jest taki sam jak prowadzonej pozarolniczej działalności? W zakresie opłacania podatku dochodowego przychód z takich umów stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście. Umowa o zarządzanie jest traktowana jako tytuł do ubezpieczeń a nie jako umowa wykonywana w ramach działalności pozarolniczej. Dlatego podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy.

Masz ustalone prawo do emerytury lub renty a w ramach wpisu do CEIDG osiągasz przychody z działalności pozarolniczej (w rozumieniu przepisów podatkowych) i jednocześnie przychody z wykonywania kontraktu menedżerskiego? Następuje zbieg tytułów do ubezpieczeń. W takiej sytuacji ze względu na ustalone prawo do emerytury lub reny podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu kontraktu menedżerskiego. Do ubezpieczeń z tytułu działalności możesz zgłosić się dobrowolnie.

Ważne!

  • Kiedy rozstrzygamy zbieg działalności i prawa do emerytury lub renty, uwzględniamy także prawo do emerytury lub renty z tytułu zagranicznych ubezpieczeń społecznych bądź zaopatrzenia emerytalnego.
  • Nie uznamy Cię za osobę, która ma ustalone prawo do renty, jeśli pobierasz rentę na podstawie przepisów prawa cywilnego (np. rentę wyrównawczą) albo rentę socjalną na podstawie ustawy o rencie socjalnej.

 

Przykład

Pan Janusz, który prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, pobiera rentę socjalną. Podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności.

 

Jaki jest zakres ubezpieczeń

Prowadzenie pozarolniczej działalności lub współpraca nie jest dla Ciebie jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych? Podlegasz ubezpieczeniom albo obowiązkowo, albo dobrowolnie.

Jeżeli ubezpieczenia społeczne są dla Ciebie obowiązkowe, podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Do ubezpieczenia chorobowego możesz się zgłosić dobrowolnie.

Jeżeli natomiast ubezpieczeniom podlegasz dobrowolnie, w przypadku przystąpienia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, obejmiemy Cię również ubezpieczeniem wypadkowym. W ogóle nie podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu.

Zasady przystąpienia i ustawania dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych są takie same jak opisane w tym rozdziale w odniesieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

 

źródło: www.zus.pl

 

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz