03.02.2022: Podatek VAT i akcyza - zagadnienia ogólne

Rozliczenie najmu i VAT po zakończeniu umowy

Spółka wynajmowała pomieszczenia magazynowe. Ze względów ekonomicznych spółka musiała wypowiedzieć umowę najmu. Zgodnie z porozumieniem spółka zapłaciła na rzecz wynajmującego wynagrodzenie za odebranie przez wynajmującego ww. pomieszczeń bez przywrócenia ich do stanu pierwotnego. Czy spółka jest uprawniona do odliczenia VAT wynikającego z faktury dokumentującej to wynagrodzenie, a wystawionej przez wynajmującego?

Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego w myśl ustawy Kodeks cywilny.

Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności:

  • kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kc, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności,  za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi) oraz
  • deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kc, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia).

Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone przepisy, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Ustalanie statusu wypłacanego wynagrodzenia, jako podlegającego bądź niepodlegającego opodatkowaniu VAT, należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Nie istotna jest nazwa świadczenia, lecz jego rzeczywisty charakter.

Ponadto należy wskazać na orzeczenie NSA z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 1664/12, w którym to wyroku Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt III CZP 39/12, cytując ww. uchwałę: “kara umowna jest związana z odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania niepieniężnego (poszczególnymi przejawami nienależytego wykonania zobowiązania). Odstąpienie od umowy nie jest ani nienależytym wykonaniem zobowiązania, ani niewykonaniem zobowiązania, lecz wykonaniem przez jedną ze stron stosunku obligacyjnego uprawnienia prawnokształtującego, realizowanego na podstawie postanowienia zawartego w umowie wzajemnej (art. 395 § 1 i art. 492 k.c.), albo wynikającego z przepisów ustawy”.

Zatem skoro:

  • o wcześniejszym rozwiązaniu umowy łączącej strony zadecydowały względy ekonomiczne (w tym, wysokie koszty transportu towarów z przedmiotu najmu do punktów odbioru towarów (sklepów) oraz zbyt duża powierzchnia przedmiotu najmu w stosunku do aktualnych potrzeb spółki),
  • wcześniejsze rozwiązanie umowy łączącej strony nastąpiło za zgodą obu stron, ponieważ spółce (jako najemcy) przysługiwało prawo wypowiedzenia umowy najmu,
  • w porozumieniu spółka oraz wynajmujący ustalili, że spółka zapłaci na rzecz wynajmującego wynagrodzenie za odebranie przez wynajmującego przedmiotu najmu w stanie, w jakim znajduje się on w dacie zawarcia porozumienia oraz za wykonanie przez wynajmującego prac naprawczych, powiększone o należny VAT, obliczony w oparciu o właściwą stawkę,

to w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie.

Jak stwierdzono wyżej świadczeniem jest każde zachowanie polegające na działaniu, zaniechaniu działania lub znoszeniu (tolerowaniu) określonej sytuacji lub stanu rzeczy. Tak rozumiane świadczenie wykonywane jest w uzgodnieniu i w interesie drugiej strony.

Wynagrodzenie, które spółka wypłaciła na rzecz wynajmującego nie wiąże się z niewykonaniem bądź nienależytym wykonaniem zobowiązania. Zatem wypłatę kwoty pieniężnej zgodnie z treścią zawartego porozumienia na rzecz wynajmującego należy traktować jako świadczenie ekwiwalentne, co wypełnia wskazaną przesłankę uznania tego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Porozumienie łączące spółkę z wynajmującym ma niewątpliwie charakter zobowiązaniowy. Bowiem druga strona zgadza się na zakończenie umowy najmu w zamian za otrzymane od spółki wynagrodzenie. Przedmiotowe wynagrodzenie, które otrzymał wynajmujący na podstawie zapisów porozumienia stanowi zatem formę wynagrodzenia za umownie uzgodnione działania. W analizowanym przypadku istnieje więc bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem. Zatem wynagrodzenie, które jest należne wynajmującemu na podstawie zawartego porozumienia stanowi wynagrodzenie za konkretne świadczenie usług, które wypełnia definicję usługi wskazaną w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Spółce, która jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT - na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT - przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez wynajmującego z tytułu usługi wykonanej na podstawie zawartego porozumienia dotyczącego przedterminowego rozwiązania umowy najmu. Spełniona bowiem zostanie podstawowa przesłanka warunkująca prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT jaką jest związek dokonanego nabycia z wykonywanymi przez spółkę czynnościami opodatkowanymi.

 

Interpretacja indywidualna z 1 lutego 2022 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.947.2021.1.WN - Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej - pełna treść interpretacji

 

Redakcja podatki.biz

 

Hasła tematyczne: odliczenie vat, najem, interpretacja indywidualna, zakończenie umowy, podatek od towarów i usług (vat)

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...