Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Facebook

26.04.2018

Prawa i obowiązki na zwolnieniu lekarskim

W odpowiedzi na interpelację poselską MRPiPS wyjaśniło m.in., że osoba niezdolna do pracy z powodu choroby, niezależnie od tego czy lekarz leczący na zwolnieniu lekarskim wskazał, że „chory powinien leżeć” albo, że „chory może chodzić”, powinna powstrzymać się od wykonywania czynności sprzecznych z celem zwolnienia lekarskiego, w szczególności takich, które mogą przedłużyć okres niezdolności do pracy. Może ona jednak wykonywać zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności związane z jej stanem zdrowia, np. może udać się do apteki, po codzienne zakupy żywności, na badania lub wizytę u lekarza.

Interpelacja nr 20586 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie praw i obowiązków osób przebywających na zwolnieniach lekarskich oraz innych zagadnień związanych z okresem stwierdzającym niezdolność do pracy

Szanowna Pani Minister!

Na wyraźną prośbę mieszkańca województwa małopolskiego i w jego imieniu, pozwalam sobie przekazać szereg szczegółowych pytań (w oryginalnym brzmieniu), a dotyczących problemów osób przebywających na zwolnieniach lekarskich, a także pozostałych zagadnień związanych z okresem stwierdzającym niezdolność do pracy.

Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. W jakim terminie od wystawienia druku ZUS ZLA przez uprawnionego lekarza Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest informowany o zaistnieniu takiego faktu przez lekarza oraz przez osobę prowadzącą Pozarolniczą Działalność Gospodarczą (PDG) oraz w jaki sposób i kiedy ZUS dowiaduje się o kodzie statystycznym choroby?
  2. Czy osoba prowadząca PDG, która pomimo otrzymania druku ZUS ZLA, czyli niezdolności do pracy nie dostarczy go do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może nadal pracować zarobkowo?
  3. Jaki jest cel wystawiania niezdolności do pracy na druku ZUS ZLA?
  4. Czy osoba, która ma zaznaczoną opcję "chory powinien leżeć" na druku ZUS ZLA może wyjść na zakupy, po lekarstwa, itd.? Jeżeli nie, to czy istnieje jakiś mechanizm zabezpieczenia osoby samotnej w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji?
  5. Czy osoba, która ma zaznaczoną opcję "chory może chodzić" może wyjść na krótki spacer w celu np. rekonwalescencji?
  6. Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku złożenia odwołania przez osobę ubezpieczoną w związku z tym, że jest to instytucja publiczna specjalnego znaczenia biorąc pod uwagę jako cel działania zabezpieczenie osób chwilowo lub trwale chorych, powinien dołożyć wszelkich starań, żeby rozpatrzeć odwołanie wnikliwie biorąc pod uwagę przede wszystkim interes osoby niezdolnej do pracy ze szczególnym uwzględnieniem prawa do zabezpieczenia społecznego?
  7. Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien informować osobę z niezdolnością do pracy o jej prawach, a także innych możliwościach pomocy zorganizowanej przez państwo za pośrednictwem instytucji publicznych lub podmiotów prywatnych?
  8. Jakie regulacje prawne w rozumieniu ustaw i rozporządzeń w zakresie zabezpieczenia społecznego w przypadku choroby w rozumieniu praw człowieka, oprócz zapisów w Konstytucji oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązują obecnie w Polsce?

Poseł Ewa Kołodziej

7 marca 2018 r.

Odpowiedź na interpelację nr 20586 w sprawie praw i obowiązków osób przebywających na zwolnieniach lekarskich oraz innych zagadnień związanych z okresem stwierdzającym niezdolność do pracy

W związku z otrzymaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 16 marca 2018 r. znak: K8INT20586 interpelacją Pani Ewy Kołodziej Posła na Sejm RP w sprawie praw i obowiązków osób przebywających na zwolnieniach lekarskich oraz innych zagadnień związanych z okresem stwierdzającym niezdolność do pracy, po uzyskaniu stanowiska Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uprzejmie przedstawiam, co następuje.

W jakim terminie od wystawienia druku ZUS ZLA przez uprawnionego lekarza Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest informowany o zaistnieniu takiego faktu przez lekarza oraz przez osobę prowadzącą Pozarolniczą Działalność Gospodarczą (PDG) oraz w jaki sposób i kiedy ZUS dowiaduje się o kodzie statystycznym choroby?

Zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy może zostać wystawione:

  • na papierowym, sformalizowanym druku (formularz ZUS ZLA),
  • za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
  • na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanym z systemu teleinformatycznego (w przypadku, gdy wystawienie zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości podpisania zaświadczenia lekarskiego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych).

Zaświadczenie lekarskie na papierowym formularzu ZUS ZLA wystawiane jest z dwiema kopiami. Oryginał zaświadczenia lekarz zobowiązany jest przekazać do Zakładu w ciągu 7 dni od dnia wystawienia zaświadczenia. Pierwszą kopię zaświadczenia lekarskiego otrzymuje ubezpieczony, drugą kopię – lekarz zobowiązany jest przechowywać przez okres trzech lat. Ubezpieczony jest obowiązany dostarczyć płatnikowi zasiłków zaświadczenie lekarskie nie później niż w ciągu 7 dni od daty jego otrzymania.

Zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza w formie dokumentu elektronicznego z chwilą jego podpisania (kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych) jest wysyłane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast, w przypadku wystawienia zaświadczenia lekarskiego na formularzu wydrukowanym z systemu teleinformatycznego lekarz zobowiązany jest do przekazania zaświadczenia w formie dokumentu elektronicznego na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w ciągu 3 dni roboczych od dnia wystawienia zaświadczenia lekarskiego (lub ustania przyczyn uniemożliwiających jego przekazanie).

Dane, które powinno zawierać zaświadczenie lekarskie, zostały określone w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 1368, z późn. zm.). Numer statystyczny choroby ubezpieczonego, ustalony według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10), jest jednym z elementów zaświadczenia lekarskiego wymaganych wskazanymi przepisami. Informację o numerze statystycznym choroby wskazanym przez lekarza w zaświadczeniu lekarskim, Zakład otrzymuje po wpływie zaświadczenia lekarskiego (w postaci papierowej lub elektronicznej).

Czy osoba prowadząca PDG, która pomimo otrzymania druku ZUS ZLA, czyli niezdolności do pracy nie dostarczy go do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może nadal pracować zarobkowo?

Odnosząc się do wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wyjaśniam, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony wykonujący pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystujący zwolnienie lekarskie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zasiłek chorobowy nie przysługuje w razie stwierdzenia choćby jednej z tych okoliczności. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zasiłku opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz jest upoważniony do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Zakład przeprowadza kontrole zwolnień lekarskich od pracy, na podstawie których przysługują świadczenia określone ustawą o świadczeniach pieniężnych (…), finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. zasiłki chorobowe, zasiłki opiekuńcze i świadczenia rehabilitacyjne. W sprawach tych świadczeń Zakład jest uprawniony do rozstrzygnięć i wydawania decyzji. Ustawa nie zawiera regulacji w zakresie kontroli prawidłowości wykorzystywania okresów niezdolności do pracy orzeczonych zaświadczeniami lekarskimi ZUS ZLA, na podstawie których ubezpieczony nie ubiega się o świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Zatem, w świetle przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma uprawnień do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przez osoby prowadzące działalność pozarolniczą, które mimo otrzymania zwolnienia lekarskiego, nie przedłożyły wniosku o zasiłek chorobowy. Dotyczy to również zwolnień lekarskich wystawionych w formie elektronicznej (e-ZLA). Sam fakt wystawienia przez lekarza leczącego zwolnienia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, nie stanowi wniosku o zasiłek chorobowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczyna postępowanie w sprawie uprawnień do zasiłku za okres niezdolności do pracy z powodu choroby, jeśli osoba prowadząca działalność pozarolniczą złoży wniosek o zasiłek chorobowy. Jeśli takiego wniosku nie złoży, Zakład nie ma podstaw do przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania okresu orzeczonej niezdolności do pracy i rozstrzygania o uprawnieniach do zasiłku chorobowego za ten okres. Okres orzeczonej niezdolności do pracy, będzie jednak brany pod uwagę przy ustalaniu, czy osoba ubezpieczona nabyła prawo do nowego okresu pobierania zasiłku chorobowego, gdyż jest to okres, w którym osoba ta nie odzyskała zdolności do pracy. Natomiast jeżeli osoba prowadząca działalność pozarolniczą złoży wniosek o zasiłek chorobowy, to w razie stwierdzenia przez ZUS w wyniku kontroli, że wykonuje ona pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby bądź wykorzystuje zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem, traci ona prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego.

Jaki jest cel wystawiania niezdolności do pracy na druku ZUS ZLA?

W zakresie celu wystawiania zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA, o którym mowa w pytaniu 3 wyjaśniam, że zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA jest dowodem stwierdzającym czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym niż dziecko członkiem rodziny. Zaświadczenie lekarskie jest dowodem niezbędnym w celu ustalenia prawa do zasiłku chorobowego albo zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub chorym członkiem rodziny oraz wysokości tych świadczeń.

Zaświadczenia lekarskie są dokumentami wykorzystywanymi także dla innych celów niż ustalanie uprawnień do zasiłków, np. w celu usprawiedliwienia nieobecności w pracy z powodu choroby.

Czy osoba, która ma zaznaczoną opcję "chory powinien leżeć" na druku ZUS ZLA może wyjść na zakupy, po lekarstwa, itd.? Jeżeli nie, to czy istnieje jakiś mechanizm zabezpieczenia osoby samotnej w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji?

Czy osoba, która ma zaznaczoną opcję "chory może chodzić" może wyjść na krótki spacer w celu np. rekonwalescencji?

Odnosząc się do pytania czwartego i piątego wskazuję, że osoba niezdolna do pracy z powodu choroby, niezależnie od tego czy lekarz leczący na zwolnieniu lekarskim wskazał, że „chory powinien leżeć” albo, że „chory może chodzić”, powinna powstrzymać się od wykonywania czynności sprzecznych z celem zwolnienia lekarskiego, w szczególności takich, które mogą przedłużyć okres niezdolności do pracy. Czas zwolnienia powinna wykorzystać na rekonwalescencję oraz powrót do zdrowia. Może ona jednak wykonywać zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności związane z jej stanem zdrowia, np. może udać się do apteki, po codzienne zakupy żywności, na badania lub wizytę u lekarza. Szczególnie, jeżeli jest osobą samotną i nie może liczyć na pomoc ze strony innych osób, wykonywanie przez nią czynności życia codziennego w okresie niezdolności do pracy, jest nieuniknione. Nie są to okoliczności, które mogą stanowić podstawę pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego. Również wyjście na spacer w ramach rekonwalescencji jest okolicznością usprawiedliwiającą nieobecność osoby kontrolowanej podczas kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy. Taka okoliczność nie pozbawia tej osoby prawa do zasiłku chorobowego. Spacer zalecony przez lekarza nie jest bowiem działaniem sprzecznym z celem zwolnienia lekarskiego. Jeśli, w trakcie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy, zostanie stwierdzone, że osoba kontrolowana jest nieobecna w miejscu pobytu wskazanym w zaświadczeniu lekarskim ZUS ZLA, Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmuje postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia przyczyn nieobecności. Przy ocenie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, także sytuację rodzinną i zalecenia lekarskie, a wątpliwości dotyczące wykorzystywania zwolnienia lekarskiego zgodnie z jego celem, wyjaśnia z lekarzem.

Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku złożenia odwołania przez osobę ubezpieczoną w związku z tym, że jest to instytucja publiczna specjalnego znaczenia biorąc pod uwagę jako cel działania zabezpieczenie osób chwilowo lub trwale chorych, powinien dołożyć wszelkich starań, żeby rozpatrzeć odwołanie wnikliwie biorąc pod uwagę przede wszystkim interes osoby niezdolnej do pracy ze szczególnym uwzględnieniem prawa do zabezpieczenia społecznego?

Odnosząc się do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzyga sprawy poprzez wydanie decyzji. Osoba, która otrzymała decyzję i nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem ma prawo wnieść odwołanie do sądu. Odwołanie wnosi za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Jak wyjaśniła Pani Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podczas rozpatrywania odwołania od decyzji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych bierze pod uwagę wszystkie okoliczności w sprawie. Bada materiał dowodowy, zapoznaje się również z nowymi okolicznościami i dokumentami przedstawionymi przez osobę, której wydano decyzję. Przed przekazaniem odwołania do sądu, Zakład szczegółowo analizuje podane w odwołaniu argumenty. Jako instytucja realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych, Zakład ma świadomość, że podjęte decyzje mają wpływ na prawo do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy. Dlatego wszystkie sprawy są rozstrzygane z zachowaniem należytej staranności. Przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji, Zakład bierze pod uwagę interes osoby chorej, niemniej zobowiązany jest także ustalać uprawnienia do świadczeń według zasad i w ramach wyznaczonych przez przepisy prawa, m.in. ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Jeżeli, po ponownej analizie sprawy Zakład uzna, że w odwołaniu podane zostały nowe okoliczności mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, może zmienić zaskarżoną decyzję i przyznać prawo do zasiłku chorobowego.

Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien informować osobę z niezdolnością do pracy o jej prawach, a także innych możliwościach pomocy zorganizowanej przez państwo za pośrednictwem instytucji publicznych lub podmiotów prywatnych?

Zadania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały określone w art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.). Przepisy te nie wprowadzają obowiązku informowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osób, w odniesieniu do których prowadzone są postępowania o ustalenie uprawnień do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, o możliwych formach wsparcia lub uzyskania pomocy z innych instytucji publicznych lub od podmiotów prywatnych. Działania we wskazanym zakresie podejmowane są w ramach realizowanych przez Zakład zadań. Jednym z tych zadań jest prowadzenie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Celem rehabilitacji leczniczej jest umożliwienie osobom z problemami zdrowotnymi utrzymanie się na rynku pracy. Rehabilitacja ta jest prowadzona w zakresie schorzeń narządu ruchu, układu krążenia, układu oddechowego, schorzeń psychosomatycznych oraz onkologicznych, czyli tych grup chorób, które są najczęstszą przyczyną niezdolności do pracy. Przebieg rehabilitacji jest ustalany indywidualnie dla każdego ubezpieczonego i przede wszystkim ma ona zapobiegać utracie zdolności do pracy. W każdym przypadku gdy istnieją do tego wskazania medyczne, lekarze orzekający w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (zarówno lekarze orzecznicy w I instancji jak i komisje lekarskie w II instancji), w postępowaniu związanym z wydaniem orzeczenia w sprawach świadczeń z tytułu niezdolności do pracy lub w postępowaniu związanym z kontrolą zaświadczeń lekarskich (lekarze orzecznicy), „z urzędu” wydają orzeczenia o potrzebie rehabilitacji leczniczej. W takich przypadkach osoba uprawniona otrzymuje skierowanie do ośrodka rehabilitacyjnego.

Ze stanowiska Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Zakład szeroko informuje o świadczeniach z tytułu choroby przysługujących z ubezpieczeń społecznych. Szczegółowe informacje o uprawnieniach do świadczeń i zasadach ich przyznawania zamieszczone są na stronie internetowej www.zus.pl, rozpowszechniane są w mediach (prasa, audycje radiowe i telewizyjne), w formie ulotek oraz broszur. Pełną informację na temat przysługujących im świadczeń z ubezpieczeń społecznych osoby chore mogą uzyskać także z Centrum Obsługi Telefonicznej lub na Salach Obsługi Klientów w każdej jednostce ZUS. Zakład szerzy także wiedzę o ubezpieczeniach społecznych wśród młodzieży w szkołach, tak aby w przyszłości podejmując pracę zawodową byli świadomi jakie będą przysługiwały im prawa oraz świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym także w razie niezdolności do pracy z powodu choroby.

Jakie regulacje prawne w rozumieniu ustaw i rozporządzeń w zakresie zabezpieczenia społecznego w przypadku choroby w rozumieniu praw człowieka, oprócz zapisów w Konstytucji oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązują obecnie w Polsce?

W zakresie regulacji prawnych wskazać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje zadania w zakresie świadczeń z tytułu choroby przysługujących z ubezpieczeń społecznych, w szczególności na podstawie następujących aktów prawnych:

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Marcin Zieleniecki

Warszawa, 5 kwietnia 2018 r.

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz