17.02.2022: Składki ZUS: ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP

Polski Ład sięga do kieszeni działkowców?

Pojawiające się w mediach interpretacje wpływu zmian wprowadzanych przez Polski Ład na obciążenie składką zdrowotną społecznych działaczy funkcjonujących w organach stowarzyszeń, w tym w rodzinnych ogrodach działkowych, wywołały poruszenie w tym środowisku. Przedstawiciele stowarzyszeń wskazują, że interpretacja ta jest błędna. Ich zdaniem analiza przepisów nakazuje wniosek, że zmiany wprowadzane od 1 stycznia 2022 r. pozostają neutralne dla tej grupy - nie odnoszą się do osób wybranych na członków organów stowarzyszeń.

Interpelacja nr 29731 do ministra finansów, ministra klimatu i środowiska, ministra zdrowia w sprawie zmian związanych z Polskim Ładem

Proszę o odpowiedź na pytania zawarte w treści wystąpienia poniższego oraz o rozważenie możliwości innej interpretacji przepisów w kontekście Polskiego Związku Działkowców.

Pojawiające się w mediach interpretacje wpływu zmian wprowadzanych przez Polski Ład na obciążenie składką zdrowotną społecznych działaczy funkcjonujących w organach stowarzyszeń, w tym w rodzinnych ogrodach działkowych, wywołały poruszenie w tym środowisku. Do mego biura zgłaszają się przedstawiciele stowarzyszeń, w których wskazują, że interpretacja ta jest błędna. Ich zdaniem analiza przepisów nakazuje wniosek, że zmiany wprowadzane od 1 stycznia 2022 r. pozostają neutralne dla tej grupy - nie odnoszą się do osób wybranych na członków organów stowarzyszeń.

Ponadto zgłaszający się podnoszą, że przyjęcie niekorzystnej dla stowarzyszeń interpretacji oznacza szereg zbędnych obowiązków biurokratycznych nakładanych na organizacje pozarządowe, zaś wpływy z tytułu składki zdrowotnej byłby prawdopodobnie mniejsze niż koszty obsługi nowego źródła dochodów przez ZUS.

Źródłem wątpliwości są zmiany wprowadzane ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105). W ramach nowelizacji zmieniono m.in. regulacje ustawy z dnia z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tzw. ustawy zdrowotnej) w zakresie oskładkowania osób działających na podstawie powołania w organach osób prawnych.

W art. 66 ust. 1 ustawy zdrowotnej dodano pkt 35a. Z przepisu wynika, że od 1 stycznia 2022 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu będą podlegały „osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie”. Istota sporu wynika ze znaczenia użytego w przepisie sformułowania „powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania”.

Mianowicie, jak wynika z doniesień medialnych, jedna z możliwych interpretacji sprowadza się do tego, iż za osoby, o których mowa art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej, uznaje się osoby wchodzące w skład organów stowarzyszeń. Tymczasem, w ustawie Prawo o stowarzyszeniach ustawodawca w sposób wyraźny wskazuje, że członkowie organów stowarzyszeń pochodzą z wyboru (art. 10 pkt 5 Prawa o stowarzyszeniach), a pojęcie „powołania” odnosi wyłącznie do organów komisarycznych (art. 10b Prawa o stowarzyszeniach). Tym samym uzasadnionym jest wniosek, że osoby wchodzące w skład organów stowarzyszenia pochodzących z wyboru nie są objęte dyspozycją art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej. Co więcej, jest on spójny z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy nowelizującej ustawę zdrowotną. W uzasadnieniu w odniesieniu do propozycji zmiany art. 66 ust. 1, wskazano bowiem na powołanie na funkcje typowe dla spółek prawa handlowego i jednostek publicznoprawnych „członkowie zarządu, członkowie Komisji Rewizyjnej, prokurenci oraz członkowie komisji egzaminacyjnych), w przypadku których to funkcji, ustawodawca faktycznie posłużył się instytucją „powołania” np. art. 201 § 4, art. 217, art. 368, art. 385 § 1 KSH oraz art. 99 ust. 2; ustawy Prawo lotnicze.

Bezpośrednie wskazanie na „akt powołania” w art. 66 ust. 1 pkt 35a nabiera też szczególnego znaczenia, jeżeli porównać treść przepisu z regulacją art. 13 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który odnosi się do „wynagrodzenia otrzymywanego przez osoby, niezależnie od sposobu ich powołania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych”. Nie wskazuje on zatem na powołanie poprzez „akt powołania”, jak czyni art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej, lecz mówi o powołaniu bez względu na jego sposób, a więc także poprzez wybór. Zasadnym jest przyjęcie, że rozróżnienie było to świadomym zabiegiem ustawodawcy, zwłaszcza jeżeli zważyć, że w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej przedmiotowe przepisy są wymienione obok siebie.

Niezależnie od przesłanek wynikających z wykładni przepisów, za przyjęciem wyłączenia stosowania obciążeń wynikających z art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej, wobec dochodów uzyskiwanych przez członków organów w stowarzyszeniach, przemawiają również przesłanki funkcjonalne. Osoby te nie tyle otrzymują bowiem wynagrodzenie, co zwrot kosztów i utraconych korzyści poniesionych w związku z pełnieniem funkcji społecznych. Z reguły są to więc kwoty stosunkowo niewielkie, wręcz symboliczne. W konsekwencji skala przysporzenia przychodów ZUS ze składek zdrowotnych byłaby śladowa. Tymczasem obsługa tego źródło przychodów publicznych absorbowałaby olbrzymie środki, zarówno po stronie podmiotów obowiązanych, tj. stowarzyszeń, jak i administracji publicznej. Brak progu minimalnej kwoty wynagrodzenia, od której naliczana byłaby składka na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej, oznacza że w realiach organizacji pozarządowych dochody generowane „od jednego członka organu” w skali roku wynosiłby częstokroć kilkanaście – kilkadziesiąt zł. Specyfiką organów w stowarzyszeniach jest ich kolegialny charakter. W skali ogólnokrajowej przepis znalazłby więc zastosowanie do dziesiątek, a może i setek tysięcy osób. Tym samym organy ZUS byłyby zmuszone prowadzić olbrzymią liczbę spraw, w których koszty obsługi wielokrotnie przewyższyłyby wpływy od płatników. Odrębną kwestią jest obciążenie, nie tylko finansowe, ale i administracyjne, jakie nałożono by na stowarzyszenia, które będąc organizacjami non profit, w sposób zasadny mogą oczekiwać wparcia ze strony władz publicznych, a nie obciążania ich działalności daninami publicznymi.

Reasumując powyższe, zwracam się z wnioskiem o informację: Czy zasadnie stowarzyszenia działkowców uważają, że wbrew interpretacjom przytaczanym w mediach, art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej nie znajduje zastosowania do wynagrodzeń wypłacanych wykonującym obowiązki społecznie (niezawodowo) członkom organów stowarzyszeń - będących ekwiwalentem poniesionych przez nich kosztów i utraconych korzyści?

 

Posłowie:
Marek Wesoły, Krzysztof Janusz Kozik

24 grudnia 2021 r.

 

Odpowiedź na interpelację nr 29731 w sprawie zmian związanych z Polskim Ładem

Szanowna Pani Marszałek,

w związku z interpelacją nr K9INT29731 złożoną przez Panów Marka Wesołego i Krzysztofa Janusza Kozika w sprawie interpretacji przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105 ze zm.), tzw. Polski Ład, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

Polski Ład wprowadził zmiany do art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.; dalej jako „ustawa o świadczeniach zdrowotnych”), polegające na objęciu obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie (są to m.in. członkowie zarządu, członkowie komisji rewizyjnej oraz członkowie komisji egzaminacyjnych). Objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym tej grupy osób, powinno skutkować zapewnieniem dodatkowych środków w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz pełniejszą realizacją zasady solidaryzmu społecznego.

Celem wskazanych rozwiązań było zrównanie sytuacji osób osiągających dochody ze stosunków zbliżonych strukturą do zlecenia z osobami objętymi już obowiązkiem ubezpieczenia i prawem do świadczeń opieki zdrowotnej oraz oskładkowanie składką zdrowotną wszelkich przychodów proporcjonalnie do możliwości finansowych ubezpieczonego.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie. Natomiast zgodnie z art. 82 ust. 8 pkt 11a ustawy o świadczeniach zdrowotnych podstawę wymiaru składki tych osób stanowić będzie kwota odpowiadająca wysokości wynagrodzenia pobieranego z tytułu powołania.. Przy czym, przez wynagrodzenie należy rozumieć „przychody”, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, ze zm.), dalej jako „ustawa o PIT”, czyli przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządu, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Przechodząc do problematyki objęcia członków organów stowarzyszeń wybranych do pełnienia funkcji obowiązkiem opłacania składki zdrowotnej należy w pierwszej kolejności wskazać, że prawodawca zastosował w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych wyrażenie „akt powołania”. Tymczasem ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 2261 ze zm.), dalej jako „ustawa o stowarzyszeniach”, wskazuje, że członkowie organów stowarzyszeń pochodzą z wyboru (art. 10 pkt 5 ustawy o stowarzyszeniach ). Zgodnie z dyrektywą wykładni językowej, określanej w teorii prawa jako zakaz wykładni synonimicznej, różnym zwrotom języka prawnego nie należy nadawać tego samego znaczenia (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 103-104). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2021 r., II FSK 101/21: „Nadanie różnym pojęciom używanym w teście prawnym tego samego znaczenia byłoby sprzeczne z zakazem wykładni synonimicznej, stanowiącym kanon wśród dyrektyw wykładni językowej”. Przywołana dyrektywa wykładni prawa stosowana jest także w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. postanowienie SN z dnia 8 lipca 2020 r., I NWW 49/20; postanowienie TK z dnia 25 czerwca 2018 r., Ts 77/17).

Kierując się zatem powyższą dyrektywą wykładni prawa, należy przyjąć, że wyrażenia „akt powołania”, użytego w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych nie można utożsamiać z wyrażeniami odnoszącymi się do wyboru członków organów stowarzyszeń, którymi posłużył się prawodawca w przepisach ustawy o stowarzyszeniach.

Powyższy wniosek, oparty na wykładni językowej, potwierdza wykładnia systemowa. Należy bowiem zauważyć, że art. 13 ust. 7 ustawy o PIT odnosi się do wynagrodzenia otrzymywanego przez osoby, „niezależnie od sposobu ich powołania”, należących do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych”. Tymczasem w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych prawodawca nie doprecyzował, że w przepisie tym chodzi o „wszelkie formy powołania”, a jedynie posłużył się wyrażeniem „akt powołania, który wydaje się mieć węższy zakres w zestawieniu z przywołanym wyrażeniem art. 13 ust. 7 ustawy o PIT. Należy zatem skonkludować, że osoby „wybrane” do pełnienia funkcji członków organów stowarzyszeń w obecnym stanie prawnym nie będą posiadały tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

System ubezpieczenia zdrowotnego opierający się m.in. na zasadzie solidarności społecznej, zakładający obciążenie składką w oderwaniu od indywidualnej sytuacji zdrowotnej ubezpieczonego, wymaga każdorazowego opłacania składki od dochodów osiąganych z podejmowanych aktywności zawodowych. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż każdorazowe podejmowanie dodatkowej działalności może prowadzić do intensyfikacji czynności zawodowych, a ta może powodować zwiększenie ryzyka wystąpienia konieczności udzielenia świadczenia zdrowotnego.

Mając na uwadze powstałe wątpliwości w najbliższym czasie Ministerstwo Zdrowia planuje doprecyzowanie brzmienia art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych, tak aby usunąć ewentualne dalsze wątpliwości co do jego sensu, przy jednoczesnej realizacji pierwotnej intencji prawodawcy.

 

Sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia
Waldemar Kraska

Warszawa, 18 stycznia 2022 r.

 

Hasła tematyczne: ministerstwo zdrowia, interpelacja, składka na ubezpieczenie zdrowotne, polski Ład, działkowiec

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (1)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...