Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Działalność gospodarcza

26.10.2020

Podatnik dokonuje darowizny firmy – co z VAT od transakcji

Na majątek firmy składa się szereg różnych elementów. Są to m.in. grunty, budynki i budowle, lokale, maszyny i urządzenia, środki transportu, wartości niematerialne i prawne. Podstawę do przekazania w formie darowizny stanowi umowa odpowiedniej treści. Nie jest dla niej wymagana forma inna niż pisemna dla celów dowodowych. Wyjątkiem są nieruchomości, które darowane mogą być wyłącznie w formie aktu notarialnego.

Poza podstawami umownymi przekazania podatnik dokonujący darowizny powinien także sporządzić protokół przekazania określonych składników majątkowych. Należy w nim wskazać przedmiot darowany jak również określić informacje dodatkowe dotyczące:

  • środków trwałych – ich wartość początkową i dotychczasowe umorzenie,
  • wyposażenia – jego wartość początkową,
  • towarów i materiałów – ich rodzaj, ilość oraz wartość.

Darowizna między małżonkami

Darowizna może być dokonana również pomiędzy współmałżonkami. Pomiędzy nimi – co do zasady – istnieje majątkowa wspólnota małżeńska. W takim przypadku wystarczające jest sporządzenie protokołów przekazania, bez jakichkolwiek obowiązków dokumentowania takiego rozporządzenia umową. Jest to wynikiem tego, iż w przypadku wspólności majątkowej nie ma znaczenia czy dany składnik majątku będzie wykorzystywany w firmie jednego czy drugiego małżonka.

Nie można oczywiście wykluczyć przypadków, że przekazywany składnik jest elementem majątku wyłącznie jednego z małżonków, np. jest to rzecz nabyta przed zawarciem związku małżeńskiego, czy otrzymana w spadku. W takim przypadku dokonanie darowizny nie obejdzie się bez sporządzenia stosownej umowy. Podobna sytuacja wystąpi w przypadku istnienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami.

Zbycie przedsiębiorstwa nie podlega VAT

Rozpatrując darowiznę pod kątem VAT jest ona przedmiotem opodatkowania tym podatkiem. Darowizna jest opodatkowana tym podatkiem jako utożsamiana w świetle ustawy o tym podatku z czynnościami odpłatnymi. Ma to taki skutek, iż nie dość że darczyńca czyni obdarowanemu przysporzenie kosztem swojego majątku, zobowiązany jest z tego tytułu do rozliczenia VAT. Jednakże zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W związku z zapisem art. 7 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy darowizna stanowiąc przedmiot opodatkowania VAT skorzystać może z tego przywileju. Regulacje te jako wymóg niepodlegania VAT stawiają przed stronami umowy darowizny szczególny wymóg. Muszą one bowiem określić w niej przedmiot darowizny w taki sposób aby był on zgodny z definicją „przedsiębiorstwa” wskazaną w art. 551 Kodeksu cywilnego lub też „zorganizowanej części przedsiębiorstwa” określoną w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT.

Należy tu zwrócić uwagę na treść interpretacji indywidualnej Dyrektora Informacji Skarbowej z 22 stycznia 2019 r., sygn. 0114-KDIP4.4012.762.2018.5.KS. Dyrektor stwierdza w niej, że o wyodrębnieniu przedsiębiorstwa decyduje zakres zbywanego majątku, praw oraz zobowiązań, które obejmować mają całość przedsiębiorstwa. Nie jest wystarczające objęcie nim części przedsiębiorstwa aby możliwe było uznanie, że wyodrębnienie takie nastąpiło. Kluczowe znaczenie ma istnienie a właściwie zachowanie w zbywanym przedsiębiorstwie (zorganizowanej części) związków funkcjonalnych pomiędzy jego składnikami w sposób umożliwiający kontynuację działalności. Jednakże zawsze o tym, czy w istocie nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa (zorganizowanej części) rozstrzygają okoliczności faktyczne danej transakcji. Wyłącznie od podatnika zależne jest właściwe określenie przedmiotu opodatkowania stanowiące praktyczny skutek zawieranej transakcji.

Prawidłowo sporządzona umowa to podstawa

Z takiego stanowiska organu skarbowego płynie wniosek, że aby możliwe było bezsprzeczne stwierdzenie czy przedmiot darowizny stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa konieczne jest rozwianie wszelkich wątpliwości co do przedmiotu opodatkowania. To zaś zapewnić muszą właściwie sformułowane umowy. Stworzenie takich niejednokrotnie powinno być poprzedzone przeanalizowaniem firmy pod względem prawnym by należycie ująć w umowie każdy z jej składników aby zapewnić płynną kontynuację dotychczasowej działalności gospodarczej realizowanej przez darczyńcę.

Darowizna na rzecz kilku osób

W praktyce mogą zdarzyć się sytuacje, iż darowizna firmy dokonywana jest na rzecz więcej niż jednego obdarowanego. Przykładem może być uczynienie darowizny na rzecz dwojga dzieci. W takim przypadku przedmiotem darowizny jest część własności firmy. Ma tu miejsce współwłasność w częściach ułamkowych darowanej firmy nie zaś darowizna całości w formie współwłasności łącznej. Nie dochodzi wówczas do darowania przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego. Przedmiot darowizny stanowi udział w poszczególnych jego składnikach. Jest to spowodowane tym, że udziałowi nie można przypisać cech fizycznych jak przedsiębiorstwu. Współwłasność stanowi część prawa każdego ze współwłaścicieli i dotyczy każdego ze składników przedsiębiorstwa. Dostawa (z którą ustawodawca zrównuje darowiznę) polega na możliwości dysponowania rzeczą jak właściciel. W przypadku darowania udziału nie zachodzi taki przypadek, nie mamy tutaj do czynienia z rzeczą. Wypływa z tego wniosek, iż w sytuacji darowizny ułamkowych części firmy działanie takie nie jest zbyciem przedsiębiorstwa (jego zorganizowanej części) lecz „zwykłą” dostawą mieszczącą się w zakresie przedmiotowym opodatkowania VAT. Takiego zdania był Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 26 czerwca 2020 r., sygn. 0112-KDIL1-2.4012.141.2020.3.PM. Dyrektor uznał w niej, że dochodzi wówczas do darowizny opodatkowanej na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, która nie jest ani darowizną przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części i podlega VAT.

Zdaniem TS UE

Sprawa darowanych udziałów inaczej wygląda w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, zgodnie z którym działalność gospodarcza (określonych okolicznościach) - stanowiąca warunek opodatkowania czynności VAT - nie obejmuje nabywania i zbywania udziałów. Zostało to wskazane w wyroku w sprawie C-155/94 z 20 czerwca 1996 r. Wellcome Trust Ltd v. Commissioners of Customs and Excice. Przypadek taki nie ma miejsca w sytuacji gdy sprzedaż akcji (udziałów) prowadzona jest w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Odpłatne dostawy i odpłatne świadczenie usług podlegać mogą VAT jedynie wówczas gdy są realizowane przez podmiot o statusie podatnika VAT działającego w takim charakterze w odniesieniu do tych czynności. Zakres podmiotowy opodatkowania VAT wyznacza czynnik przedmiotowy, opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług oraz podmiotowy co oznacza, że czynności muszą być wykonane przez podatnika działającego w takim charakterze. Jeżeli zatem darczyńca nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie akcjami (udziałami), nie będzie dysponował statusem podatnika w odniesieniu do takich czynności. W ich kręgu mieścić się będzie darowizna akcji (udziałów). Wobec tego w świetle orzecznictwa TSUE przeniesienie w drodze darowizny ogółu praw i obowiązków związanych z udziałami (akcjami) w jakiejkolwiek spółce stanowi czynność niepodlegającą VAT.

Adam Okonkwo

Hasła tematyczne: zorganizowana część przedsiębiorstwa, podatek od towarów i usług (vat), darowizna przedsiębiorstwa

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz