20.04.2015: Podatek VAT i akcyza - zagadnienia ogólne

Opodatkowanie zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC) nie takie proste

Od 1 stycznia 2015 r. weszły w życie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidujące obowiązek opodatkowania dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC).

Zmiany te należą do jednych z najbardziej kontrowersyjnych, gdyż wprowadzają do polskiego porządku prawnego nieistniejące dotychczas rozwiązanie przewidujące opodatkowanie dochodów spółek zależnych na poziomie ich bezpośrednich bądź pośrednich udziałowców.  Głównym celem wprowadzonych zmian jest zwalczanie szkodliwej konkurencji ze strony części państw, przede wszystkim tzw. rajów podatkowych oraz przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania przy wykorzystaniu mechanizmu przesuwania dochodów do spółek zależnych zlokalizowanych w krajach o preferencyjnych systemach podatkowych.
 
W niniejszym artykule chciałbym poruszyć kwestię wybranych problemów prawnych oraz zagrożeń podatkowych wynikających z nowych przepisów dotyczących opodatkowania dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC).

Opodatkowanie dochodów kontrolowanych spółek

Przepisy dotyczące opodatkowania dochodów kontrolowanych spółek zagranicznych opierają się na koncepcji nałożenia w Polsce podatku od dochodów tych spółek na ich wspólników będących polskimi rezydentami podatkowymi. Jeśli więc polski podatnik będzie miał udział w tzw. „zagranicznej spółce kontrolowanej”, to wówczas zobowiązany będzie do zapłaty 19% podatku dochodowego nie tylko od własnych dochodów, ale również od dochodów tej spółki zagranicznej. Przedmiotem opodatkowania ma być dochód zagranicznej spółki kontrolowanej, a więc dochód innego niż podatnik podmiotu. Mamy tu zatem do czynienia ze szczególnym rozwiązaniem, w którym na podatnika nakładany jest obowiązek zapłaty podatku dochodowego od dochodu innego podmiotu, z pominięciem odrębności podmiotowej spółki zagranicznej.

Na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego ustawodawca przyjął więc fikcję prawną,
iż dochody kontrolowanej spółki zagranicznej są w rzeczywistości dochodami samego podatnika. Takie rozwiązanie chociaż budzi wątpliwości, jest jednak zgodne z prawem unijnym.

Przepisy, choć kontrowersyjne, zgodne z prawem UE

Przepisy dotyczące kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych przewidziała Komisja Europejska w projekcie dyrektywy w sprawie skonsolidowanej podstawy opodatkowania przedsiębiorstw (CCCTB - Common Consolidated Corporate Tax Base). Na tego typu regulacje, jako skuteczny mechanizm walki ze zjawiskiem unikania opodatkowania, wskazała też Rada Unii Europejskiej w rezolucji z 8 czerwca 2010 r. w sprawie koordynacji zasad dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych i niedostatecznej kapitalizacji w Unii Europejskiej (2010/C 156/01).  Również orzecznictwo TSUE sankcjonuje opodatkowanie dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych, jeżeli wyłącznym lub głównym celem tworzenia takich struktur jest osiąganie korzyści podatkowych w postaci niższego opodatkowania lub braku opodatkowania dochodów. Takie wnioski płyną z m. in. Wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 12 września 2006 r. C-196/04 (sprawa Cadbury Schweppes Overseasitd).

Kategorie zagranicznych spółek kontrolowanych

W zależności od miejsca rezydencji danej spółki ustawodawca wprowadził trzy kategorie zagranicznych spółek kontrolowanych.
Zaliczamy do nich spółki:

  1. mające siedzibę lub zarząd w „raju podatkowym”
  2. mające siedzibę lub zarząd na terytorium państwa z którym Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy międzynarodowej, w szczególności umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, albo Unia Europejska nie zawarła umowy międzynarodowej – stanowiącej podstawę do uzyskania od organów podatkowych tego państwa informacji podatkowych
  3. spełniające wykazane w ustawie kryterium określonego poziomu kontroli (25%), dochodów pasywnych (50%) oraz niskiego poziomu opodatkowania obowiązującego w kraju siedziby lub zarządu tej spółki (stawka niższa niż 14,25%).

Raje podatkowe pod specjalnym nadzorem

Nowe przepisy przyjmują założenie, że w przypadku zagranicznych spółek kontrolowanych zlokalizowanych w „rajach podatkowych” niezależnie od posiadanego w rzeczywistości udziału opodatkowaniu podlega cała kwota dochodu osiągniętego przez taką spółkę.

Co więcej zdaniem resortu finansów podatnik nie ma możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu na tą okoliczność. Taką wykładnię zaprezentowało ministerstwo finansów w broszurze informacyjnej: „Zasady opodatkowania dochodów uzyskiwanych poprzez kontrolowaną spółkę zagraniczną”. Skutek zastosowania się do tej wykładni to opodatkowanie całości dochodów zagranicznej spółki kontrolowanej, nawet jeżeli wspólnik posiada minimalny udział w jej zysku (np. 2%). Takie rozwiązanie jest bardzo kontrowersyjne i nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego. Wydaje się, iż głównym celem ustawodawcy jest „odstraszenie” podatników od dokonywania inwestycji w tych krajach.

Otwarte pozostaje pytanie jak do przyjętego rozwiązania odniosą się sądy administracyjne. 
Podobne rozwiązanie zastosowanego w przypadku spółek mających siedzibę na terytorium państwa z którym Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy międzynarodowej.
Jednak w tym wypadku podatnik ma przynajmniej możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu na tą okoliczność.

Wyjątek od reguły

Chciałbym również zwrócić uwagę na przepis dotyczący wyłączenia z obowiązku zapłaty podatku dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych. Zgodnie z nowymi przepisami opodatkowanie dochodów zagranicznej spółki kontrolowanej nie znajduje zastosowania, jeżeli zagraniczna spółka kontrolowana, podlegająca opodatkowaniu od całości swoich dochodów w państwie członkowskim UE lub w państwie należącym do EOG, prowadzi w tym państwie „rzeczywistą działalność gospodarczą”. Problem w tym, że zapis dotyczący stwierdzenia „rzeczywistej działalności gospodarczej” już budzi szereg wątpliwości. W celu uznania czy spółka prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą organy podatkowe będą oceniać m. in. czy zagraniczna spółka kontrolowana nie tworzy struktury funkcjonującej w oderwaniu od przyczyn ekonomicznych, czy istnieje współmierność między zakresem działalności prowadzonej przez zagraniczną spółkę kontrolowaną a faktycznie posiadanym przez tę spółkę lokalem, personelem lub wyposażeniem oraz czy zawierane porozumienia
są zgodne z rzeczywistością gospodarczą, mają uzasadnienie gospodarcze i nie są w sposób oczywisty sprzeczne z ogólnymi interesami gospodarczymi tej spółki.

Perspektywa sporów z fiskusem

Nowe przepisy zawierają szereg pojęć, które są nieostre i niezdefiniowane nie tylko w prawie podatkowym, lecz także w innych ustawach np. przyczyny ekonomiczne, współmierność
z faktycznie posiadanym majątkiem, uzasadnienie gospodarcze, czy ogólny interes gospodarczy.

Zastanawiające jest w jaki sposób urzędnicy mają przeprowadzić kontrolę działalności w tym zakresie. Przeprowadzenia kontroli we wskazanym zakresie będzie wymagało o nich kompleksowej wiedzy z zakresu podatków, rachunkowości, ekonomii oraz znajomości specyfiki danej dziedziny gospodarki. Zadanie godne człowieka renesansu.

Wydaje się, iż powyższe kryteria będą przedmiotem sporów między podatnikami a organami podatkowymi. Istnieje ryzyko, że organy podatkowe zastosują niekorzystną dla podatników wykładnię bez przeprowadzenia dokładnej analizy. Stosowanie przepisów dodatkowo utrudniał będzie brak wykształconej praktyki organów podatkowych oraz sądów administracyjnych. Wykładnia przedmiotowego przepisu będzie miała kluczowe znaczenie dla praktycznego stosowania regulacji o zagranicznych spółkach kontrolowanych.

Tomasz Strzałkowski, doradca podatkowy, Kancelaria Chałas i Wspólnicy

Hasła tematyczne: podatek dochodowy od osób prawnych (cit), dochód, opodatkowanie, podatek, zagranica, cfc, zagraniczne spółki kontrolowane, raj podatkowy

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...