11.07.2022: Samochód w firmie

Odliczenie VAT w przypadku firmowego samochodu osobowego

W myśl zapisów ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w zależności od sposobu wykorzystania przez podatnika takiego pojazdu - służącego do wykonywania czynności opodatkowanych – podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia 50% lub 100% podatku naliczonego w wydatkach z nim związanych. Rozdział jest klarowny. Jeśli pojazd taki jest w całości użyty w działalności gospodarczej prawo do odliczenia jest pełne. Jeżeli zaś jest używany do działalności mieszanej, ulga ono obniżeniu do 50%. Regulacje ustawy są bardzo jasne. Natomiast ich zastosowanie w praktyce w taki sposób aby w równej mierze był zabezpieczony interes podatnika i fiskusa okazuje się graniczyć z niemożliwością.

 

Najlepiej rozpatrzyć to na konkretnym przykładzie.

W stanie faktycznym podatnik prowadzący opodatkowaną działalność gospodarczą dysponował firmową flotą samochodów osobowych. Były one wykorzystywane do wyjazdów służbowych pracowników na spotkania w celach handlowych. Zatem były to podróże służbowe.

Podatnik zorganizował je w taki sposób, iż w dniu zakończenia pracy w siedzibie firmy mający następnego dnia odbyć podróż służbową pracownik pobierał służbowy pojazd. Dojeżdżał nim do swego miejsca zamieszkania i stamtąd rankiem następnego dnia wyruszał na spotkanie do klienta. Formalnie podróż taka rozpoczynała się zatem w momencie odbioru samochodu z firmy.

Z kolei w przypadku gdy po odbyciu rozmowy handlowej pracownik wracał z podróży poza godzinami pracy firmy, udawał się służbowym pojazdem do swego miejsca zamieszkania. Samochód w firmie zostawiał zaś następnego dnia w momencie swego pojawienia się w niej. W tym też momencie kończyła się podróż służbowa.

Tego typu rozwiązanie stanowi przykład dbałości przedsiębiorcy o minimalizację generowanych przez siebie kosztów podatkowych. Dojazd z miejsca zamieszkania przez pracownika nie trwa dłużej niż gdyby rozpoczynał się w siedzibie firmy. W szczególności oszczędza czas pracowników, którzy mogą skupić się na rozmowach z klientem, ich planowaniem etc. nie zaś dojeżdżaniu po samochód i w celu zdania go następnego dnia. Czynnościach które musiałyby być wykonywane pod presją czasu.
Przed wykorzystaniem służbowych aut wyłącznie do działalności opodatkowanej chronił stworzony przez podatnika system zabezpieczeń, na który składały się:

  1. ewidencja pojazdów dokumentująca dane takie jak numer rejestracyjny, dzień rozpoczęcia i zakończenia ewidencjonowania jak również na koniec każdego okresu rozliczeniowego, liczba przejechanych kilometrów, wpisy kierującego danym pojazdem służbowym odnośnie każdego wykorzystania tego pojazdu, obejmujące informacje takie jak: data, cel wyjazdu, opis trasy, liczba przejechanych kilometrów,
  2. złożenie formularza VAT-26, (informacja o pojazdach samochodowych użytkowanych wyłącznie w działalności gospodarczej) w którym podatnik ujawnia samochody objęte tymże wnioskiem, co stanowi wypełnienie obowiązku informacyjnego wobec naczelnika urzędu skarbowego,
  3. istnienie wewnętrznego zarządzenia określającego w sposób jasny i ścisły reguły korzystania z pojazdów wyłącznie do celów służbowych. Bez możliwości użycia ich do celów prywatnych. Zobowiązanie pracownika zawiera deklarację podpisaną przez niego o wykorzystaniu samochodu wyłącznie do celów służbowych zgodnie z zasadami określonymi przez przedsiębiorcę. Zobowiązanie podpisywane jest pod groźbą odpowiedzialności dyscyplinarnej w przypadku nieprzestrzegania zasad wynikających z zarządzenia,
  4. podatnik posiada możliwość kontrolowania przestrzegania zakazów ustanowionych ww. regulaminem. Odbywać się to może następującymi metodami: kontrolą stanu ewidencji przejechanych kilometrów, analizowaniem danych z systemu obsługującego flotowe karty paliwowe, co jest możliwe gdyż przy każdym tankowaniu pracownik zobowiązany jest podać bieżący stan licznika.

Zatem przedsiębiorca stworzył sprawny i efektywny system zapobiegający użyciu samochodów służbowych do celów nie służbowych. Chciał jednak uzyskać ze strony fiskusa potwierdzenie, iż poczynione przez niego wysiłki są prawidłowe i w sposób należyty spełniają postawione im zadanie, uniemożliwiając tym samym narażenie na szwank interesów fiskalnych Skarbu Państwa.

Problematyczne parkowanie samochodu pod domem

Zapewne ogromne było zaskoczenie przedsiębiorcy treścią uzyskanej interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS. Zostało w niej bowiem całkowicie zanegowane stanowisko podatnika. Dyrektor powołując się na treść art. 86a ust. 1-13 ustawy o VAT uznał, że przedsiębiorca ma możliwość pełnego odliczenia VAT naliczonego od paliwa, części, opłat leasingowych pod warunkiem, że pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej. Przy czym przepisy nie wskazują metod, które byłyby prawidłowe do wykazania takiego stanu. Mimo tego odmówił podatnikowi prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Swoje arbitralne stanowisko uzasadnił tym, że możliwość wykorzystania służbowego pojazdu do celów prywatnych winna być oceniona na płaszczyźnie potencjalności, prawdopodobieństwa takiego działania nie zaś faktycznej sposobności.

Parkowanie służbowego samochodu pod domem pracownika w ocenie Dyrektora potencjalnie pozwala na wykorzystanie auta do prywatnych celów a żaden system kontroli w postaci analizy kart flotowych, ewidencji, oświadczeń pracownika stanu tego nie zmieni.

Pomijając kuriozalność takiego stanowiska zastanawiać się można jak organy podatkowe mogą wymagać zaufania wobec siebie vide regulacje Ordynacji podatkowej, skoro one traktują podatnika jako nieuczciwego nie mając ku temu należytych podstaw.

Tym samym Dyrektor nie pozostawił podatnikowi wyboru i interpretacja nie mogła nie zostać zaskarżona.

Korzystny wyrok WSA

Interpretacja Dyrektora KIS została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 266/20. Sąd stwierdził w nim, iż opisane działania spółki mające na celu uniemożliwienie używania samochodów służbowych do celów prywatnych są obiektywnie wystarczające i w sposób należyty wykluczają wykorzystanie ich niezgodnie z przeznaczeniem.

W ocenie sądu ponieważ przepisy ustawy o VAT nie precyzują sposobu zapewnienia użytkowania służbowych pojazdów, podatnik zobowiązany jest samodzielnie wdrożyć mechanizmy oraz reguły, które to zagwarantują. Za takie rzeszowski WSA uznał te, które zastosował skarżący.

Odnosząc się z kolei do pozostawania samochodu służbowego w miejscu zamieszkania pracownika stwierdził, że rozwiązanie takie istotnie pozwala teoretycznie na wykorzystanie go do celów prywatnych. Jednak tego rodzaju zagrożenie istnieje również w innych sytuacjach, gdy pojazd nie jest parkowany w miejscu zamieszkania pracownika.

Takie stanowisko WSA jest też w pełni zgodne zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, biorąc pod uwagę oszczędności płynące z takiego rozwiązania, o którym skarżący nadmieniał fiskusowi w swym wniosku o interpretację.

Dla organów podatkowych (biorąc pod uwagę inne interpretacje indywidualne) parkowanie samochodu służbowego w miejscu zamieszkania pracownika jest niczym sól w oku i jednoznacznie wskazuje na możliwość wykorzystania pojazdu do prywatnych celów.

NSA w wyrokach: z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 2151/15, z 6 września 2018 r., sygn. akt I FSK 1531/16, czy jednym z nowszych, tj. z 21 października 2021 r., sygn. akt I FSK 1695/21, wskazał, że parkowanie samochodu poza siedzibą firmy nie oznacza automatycznie, iż pojazd nie jest wykorzystywany do działalności gospodarczej. Parkowanie pojazdu w takim miejscu powinno być natomiast uzasadnione specyfiką prowadzonej działalności gospodarczej i znaleźć odbicie w wewnętrznych regulacjach podatnika, który stworzyć powinien należyte mechanizmy kontroli przestrzegania wykorzystania pojazdów służbowych znajdujących się w dyspozycji pracowników.

 

Adam Okonkwo

 


Przeczytaj także:

NSA. Samochód w firmie: Przedsiębiorca bez pracowników również odliczy 100 proc. VAT

Na podstawie art. 86a ust. 1, ust. 3 pkt 1 lit. a i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu pojazdów samochodowych dotyczy również podatników prowadzących jednoosobowo działalność gospodarczą bez zatrudnienia pracowników, jeżeli spełniają warunki wykorzystania pojazdu samochodowego wyłącznie do prowadzonej działalności gospodarczej - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.


 

Hasła tematyczne: działalność gospodarcza, odliczenie vat, samochód osobowy, parkowanie, podatek od towarów i usług (vat)

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...