25.08.2022: Sprawy codzienne: spadki i darowizny, najem prywatny, nieruchomości, kupno-sprzedaż

NSA. Przedawnienie w podatku od spadków i darowizn

 

Skoro postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło, a nabycie to nie zostało zgłoszone do opodatkowania, to nie wyklucza to uznania, że został spełniony warunek z art. 6 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o podatku od spadków i darowizn w zakresie określenia ponownego momentu powstania obowiązku podatkowego w związku z nabyciem spadku w drodze dziedziczenia. Nie można zatem traktować "rozłącznie" podstawy ponownego powstania obowiązku podatkowego z art. 6 ust. 4 zdanie drugie u.p.s.d. bez uwzględnienia konsekwencji zastosowania art. 6 ust. 4 zdanie pierwsze ww. ustawy - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

 

W związku ze złożeniem przez podatniczkę we wrześniu 2020 r. zeznania podatkowego SD-3 zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej w październiku 2013 r. matce. Wraz z zeznaniem do organu wpłynęła prośba o odstąpienie od sankcji za niezłożenie w terminie deklaracji podatkowej. W skład spadku po zmarłej wchodziło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Postanowieniem z maja 2014 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że podatniczka nabyła spadek po zmarłej matce w ½ części. Orzeczenie uprawomocniło się 14 czerwca 2014 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego stanął na stanowisku, że podatniczka, składając we wrześniu 2020 r. zeznanie SD-3, powołała się przed nim jako organem podatkowym na fakt nabycia majątku tytułem dziedziczenia, wobec czego nabył on prawo do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia jej podatku od spadków i darowizn. Uznał, że jego kompetencja w tym zakresie uległa odnowieniu i przyjmując wartość podstawy opodatkowania, tj. ½ części wartości wchodzącego w skład spadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, ustalił podatniczce odpowiednią kwotę zobowiązania.

W treści wniesionego odwołania podatniczka zaznaczyła, że we wrześniu 2020 r. chciała uzyskać od organu pierwszej instancji zaświadczenie, iż podatek od spadku po zmarłej matce uległ już przedawnieniu. Otrzymała wówczas informację, że zgodnie podatek nie ulega przedawnieniu oraz że bieg przedmiotowego terminu rozpoczyna się od daty złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Będąc zmuszoną do dokonania sprzedaży mieszkania po swojej matce, zdecydowała się na zapłacenie podatku, gdyż było to konieczne do otrzymania zaświadczenia niezbędnego do zawarcia umowy sprzedaży, co nie zmienia okoliczności, iż nie podzielała stanowiska organu.

Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US. W uzasadnieniu wskazano, że we wrześniu 2020 r. wraz z zeznaniem podatkowym podatniczka złożyła pismo w którego treści wniosła o ustalenie jej zobowiązania podatkowego i odstąpienie od nałożenia sankcji za niezgłoszenie w terminie odpowiedniej deklaracji. Organ wyjaśnił, że nabycie przez podatniczkę spadku po jej matce nie zostało wcześniej zgłoszone do opodatkowania, a podatniczka nie skorzystała z możliwości całkowitego zwolnienia z zapłaty podatku w trybie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (dalej: u.p.s.d.). Podkreślił, że instytucja odnowienia obowiązku podatkowego, o której mowa w art. 6 ust. 4 zd. 2 u.p.s.d., nie wyłącza całkowicie przedawnienia prawa do wydania decyzji, lecz jedynie przenosi jego zastosowanie na okres po ujawnieniu nabycia. Zdaniem Dyrektora, w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do ponownego powstania obowiązku podatkowego we wrześniu 2020 r., w dacie której podatniczka powołała się na fakt nabycia spadku przed organem podatkowym. Za takie powołanie należy uznać fakt złożenia zeznania podatkowego, bowiem pojęciem tym objęte jest każde wskazanie organowi podatkowemu nabycia spadku przez spadkobiercę. Organ dodał, że choć podatniczka dokonała czynności przez pełnomocnika, obciążają ją jej skutki, bowiem nie musiała być zrealizowana osobiście. Organ stwierdził także, że żaden przepis nie zakreśla granic zastosowania art. 6 ust. 4 zd. 2 u.p.s.d., a ratio legis tej interpretacji potwierdza konieczność urzeczywistnienia zasady powszechności opodatkowania. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia pozostaje, że 21 lipca 2014 r. organ pierwszej instancji otrzymał z Sądu Rejonowego informację na temat treści postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po spadkodawczyni, gdyż swoje ustalenia oparł na przesłance z art. 6 ust. 4 zd. 2 u.p.s.d., czyli powołaniu się przez podatniczkę na fakt nabycia majątku tytułem spadkobrania. Końcowo zaznaczono, że skoro strona z własnej inicjatywy złożyła zeznanie podatkowe, inicjując postępowanie w tym zakresie, zasadnym było wydanie decyzji wymiarowej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który przyznał jej rację:

Zdaniem WSA podatnicy podatku od spadków i darowizn zobligowani są do złożenia odpowiedniego zeznania podatkowego na podatek od spadków i darowizn tylko w przypadku powstania obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.s.d., nie zaś w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.p.s.d.

Dokonując wykładni art. 6 ust. 4 u.p.s.d., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że poprzez powołanie się na fakt nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w rozumieniu art. 6 ust. 4 u.p.s.d. rozumieć należy odwołanie się do czegoś (przytoczenie określonego faktu) w celu wykazania zasadności stanowiska czy twierdzeń podatnika w innej sprawie, niedotyczącej bezpośrednio faktu nabycia spadku będącego przedmiotem prawnopodatkowej oceny. Chodzi o świadome i celowe działanie podatnika, który powołuje się na fakt nabycia spadku z zamiarem wykazania zasadności swojego stanowiska w sprawie, w której sam fakt nabycia nie stanowi głównego jej przedmiotu. Z tego względu w ocenie sądu za powołanie się nie można uznać złożenia zeznania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, w którym wskazanie faktu nabycia byłoby jego głównym celem, zwłaszcza, że skoro w rozpoznawanej sprawie na podatniczce nie ciążył obowiązek składania zeznania podatkowego wobec powstania jej obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. (sądowe stwierdzenie nabycia spadku), złożeniu zeznania nie można przypisać cech zdarzenia pociągającego za sobą powstanie obowiązku podatkowego.

WSA uznał, że skoro właściwy organ podatkowy otrzymał odpis prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie przez skarżącą spadku, miał realną możliwość skonkretyzowania stronie ponownie powstałego (odnowionego) obowiązku podatkowego poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego w drodze decyzji wydanej w tym przedmiocie w następstwie przeprowadzonych postępowań podatkowych, zaś brak wydania decyzji w trakcie biegu 3-letniego terminu liczonego od 31 grudnia 2014 r. (koniec roku, w toku którego nastąpiło uprawomocnienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez skarżącą), przesądza o ocenie, że rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane po upływie terminu do ich wydania, zaś postępowanie wymiarowe jako bezprzedmiotowe winno podlegać umorzeniu.

Sprawa, nas skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego:

NSA oddalił skargę, ponieważ jego zdaniem nie miała ona usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak stwierdził NSA, złożenie przez podatniczkę zeznania podatkowego nie spowodowało powstania obowiązku podatkowego ponieważ ukształtował się on wcześniej, w momencie uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wywiódł, iż zeznanie złożone do właściwego Urzędu Skarbowego we wrześniu 2020 r. nie miało na celu wykazania nabycia majątku spadkowego, ale uzyskanie formalnego poświadczenia stanu prawnego, który był organowi znany. Przez to zeznanie zostało wykorzystane przez organy podatkowe niezgodnie z celem, powodując nieuzasadnione sankcje wobec podatniczki, co zostało wykazane w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie.

 

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 5058/21 - pełna treść wyroku

 

Redakcja podatki.biz

 

Hasła tematyczne: podatek od spadków i darowizn, przedawnienie, wojewódzki sąd administracyjny (wsa), wyrok

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...