Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

05.04.2017

Nabici w garnki, czyli seniorzy na pokazach nadal nie są bezpieczni

Interpelacja nr 10258 do prezesa Rady Ministrów w sprawie rozszerzenia ochrony praw konsumentów

Szanowny Panie Ministrze!

Jak co roku w dniu 15 marca będziemy obchodzić Światowy Dzień Konsumenta. Obchodom tego szczególnego dnia towarzyszy wiele debat poświęconych rozszerzeniu działalności oraz doskonalenia ochrony konsumentów. Jest to dobra okazja, aby zastanowić się nad aktualnymi problemami tej szczególnej ochrony, choćby tylko z powodu tego faktu, iż każdy z nas jest konsumentem.

W 2016 r. prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów otrzymał uprawnienia mające z urzędu zadbać o interesy kupujących. Tak na przykład prezes uzyskał prawo publicznego ostrzeżenia przed nieuczciwymi przedsiębiorcami. Jest to instrument, który realnie mógł uchronić klientów Amber Gold przed oszustwem, gdyby wcześniej został zastosowany. Ponadto prezes UOKiK otrzymał kompetencję uznania danych postanowień umownych za abuzywne w drodze decyzji, bez ingerencji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Usprawniono tym samym proces weryfikacji działalności przedsiębiorców oraz usunięto problemy rozbieżności interpretacyjnej stwierdzenia abuzywności postanowień umownych.

Jednakże, pomimo tych nowych instrumentów, nadal jest wiele do nadrobienia w stosunku do naszych zachodnich sąsiadów. Istotnym problemem ochrony praw konsumenta w polskim systemie prawnym jest przewlekłość dochodzenia swych racji przed sądem. Mimo słuszności dochodzonych praw przez konsumenta widmo procesu staje się czasochłonne oraz nieadekwatne co do sumy przedmiotu oraz wagi przedmiotowej sprawy. Należy się zastanowić nad usprawnieniem dochodzenia swych praw przez konsumentów przy jednoczesnym zniwelowaniu kosztów po jego stronie w uzasadnionych przypadkach. Analogicznie dla ochrony konsumentów można byłoby zastosować rozwiązanie dwudziestoczterogodzinnego sądu dla chuliganów stadionowych. Jeżeli to rozwiązanie sprawdzi się w praktyce, dlaczego by nie wprowadzić podobnej procedury dla drobnych spraw konsumenckich. Regulacja obejmowałaby rzeczy i usługi o wartości od 100 złotych do 6 tys. złotych. Następnym rozwiązaniem są mediatorzy albo sędziowie pokoju, którzy mogliby działać na zasadzie rzeczników konsumenckich w każdym województwie. W przypadku ewidentnego naruszenia prawa konsument mógłby wnieść sprawę do takiego organu, który w terminie trzytygodniowym zobligowany byłby do rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sporu. Od jego wyroku przysługiwałoby dowołanie do sądu cywilnego. Koszty procesu oraz wynagrodzenia pomocy prawnej w określonej kwocie musiałby pokryć nieuczciwy przedsiębiorca, co de facto stanowiłoby rzeczywistą karę za naruszenie prawa.

Prezes UOKiK jest organem administracyjnym. Jego działania są nastawione wyłącznie w interesie publicznym. Nie występuje przed sądem w indywidualnej sprawie, nie udziela porad prawnych oraz sam nie wyszukuje nieuczciwych praktyk. Mogą tą lukę uzupełnić organizacje konsumenckie w ramach tzw. niemieckiego modelu ochrony konsumenta. Jest to system, w którym zadania z zakresu ochrony są sprawowane przez organizacje konsumenckie finansowane przez państwo. W ramach swojej aktywności w wyspecjalizowanych branżach mogłyby wyszukiwać przypadki nieuczciwych praktyk konsumenckich na podstawie konkretnych spraw. Warto zastanowić się nad wynagrodzeniem organizacji za reprezentację indywidualnych konsumentów przed sądem. W tym modelu prezes UOKiK zachowałby zwierzchni nadzór kontrolny nad przedsiębiorcami oraz funkcje koordynujące nad organizacjami.

Ostatnim, lecz nie mniej istotnym problemem jest poziom ochrony osób starszych jako konsumentów. Po ostatniej fali przestępstw oszustwa tzw. „na wnuczka” należałoby wyciągnąć daleko idące wnioski. Łatwowierność oraz brak rozeznania w przepisach mogą wykorzystywać przedsiębiorcy oferujący produkty nieadekwatne do klienta, z czym może się wiązać zjawisko misselingu, czyli proponowania produktów nieodpowiednich z punktu widzenia potrzeb oraz możliwości konsumenta. W przypadku seniorów należałoby zastosować miesięczny, a nie 14-dniowy okres odstąpienia od umowy. Nierzadko pierwsi stwierdzenia nieuczciwości dokonują ich bliscy albo opiekunowie. Miesięczny okres zwiększyłby ich szansę na dowiedzenie oraz zapoznanie się, a przede wszystkim na zareagowanie na próbę wykorzystania osób starszych.

Mając na uwadze powyższe, proszę o ustosunkowanie się do następujących pytań:

  1. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie nowych regulacji prawnych mających na celu ochronę osób starszych przed nieuczciwymi praktykami przedsiębiorców?
  2. Czy Ministerstwo ma zamiar wspomóc organizacje konsumenckie w działaniach monitorujących praktyki przedsiębiorców w finansowaniu pomocy prawnej oraz doradczej w indywidualnych sprawach konsumenckich? Czy organizacje konsumenckie, w opinii Ministerstwa, mogą przyczynić się do aktywnej reakcji wobec nieuczciwych praktyk oraz przedsiębiorców?
  3. Czy Ministerstwo ma pomysł na realne skrócenie czasu dochodzenia swych praw w sprawach konsumenckich?

Poseł Witold Zembaczyński

15 marca 2017 r.

Odpowiedź na Interpelacja nr 10258 do prezesa Rady Ministrów w sprawie rozszerzenia ochrony praw konsumentów

Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 10258 Pana Posła Witolda Zembaczyńskiego w sprawie rozszerzenia ochrony praw konsumentów, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Odnosząc się do pytania, czy planowane jest wprowadzenie nowych regulacji prawnych mających na celu ochronę osób starszych przed nieuczciwymi praktykami przedsiębiorców, uprzejmie informuję, że aktualnie w UOKiK trwa przegląd rozwiązań prawnych wykorzystywanych w innych państwach członkowskich UE.

Na szczególną uwagę zasługują rozwiązania stosowane w Austrii, Niemczech, na Słowacji i Węgrzech. W krajach tych występowały problemy związane ze sprzedażą na pokazach (w przypadku Austrii są to głównie promotional journeys), dlatego też zostały przyjęte dodatkowe rozwiązania w prawie, które przewidują m.in.:

  • obowiązek wcześniejszej notyfikacji pokazów do odpowiednich organów administracji (np. w Słowacji do inspekcji handlowej - centrali i właściwego inspektoratu),
  • zakaz sprzedaży pewnych produktów (takich jak np. suplementy diety, farmaceutyki, produkty pirotechniczne, nagrobki i dekoracje nagrobków, broń, amunicja) poza lokalem/na pokazach,
  • zgoda na prezentowanie i sprzedawanie tylko tych produktów/usług, które zostały wcześniej notyfikowane, za cenę nie przekraczającą tej, która została wskazana w pisemnej notyfikacji,
  • ograniczenia w zakresie reklamy pokazów: zakaz umieszczania w materiałach reklamowych informacji o obniżkach cen, promocjach i darmowych prezentach,
  • obowiązek prowadzenia przez operatora pokazów punktu obsługi klienta dostępnego osobiście, telefonicznie, za pośrednictwem poczty i poczty elektronicznej, który dostarcza konsumentom informacji i zajmuje się ich skargami,
  • umowa sprzedaży zawarta podczas pokazu nie obowiązuje, w sytuacji gdy nie są spełnione wymagania ustawowe dotyczące sprzedaży na pokazach,
  • zakaz separowania konsumenta od innych uczestników pokazu lub narażania go na inne okoliczności lub działania, które mogą mieć niekorzystny wpływ na jego decyzję o zakupie produktu lub usługi.

Poza rozwiązaniami prawnymi, w Austrii prowadzony jest również projekt Hands off promotional journeys, w ramach którego na stronie internetowej przedstawione są informacje na temat różnego rodzaju praktyk stosowanych wobec konsumentów na pokazach i sposoby chronienia się przed nimi, a także lista organizatorów pokazów, których zaleca się unikać. Kryteria do bycia wpisanym na taką listę to: brak fizycznego adresu, zarejestrowane naruszenie prawa, duża liczba skarg konsumenckich oraz brak odpowiedzi na prośby/wnioski.

Innymi możliwymi rozwiązaniami jest wprowadzenie obowiązku nagrywania pokazów pod rygorem nieważności umowy oraz wprowadzenie limitu kwotowego transakcji zawieranej na pokazie.

Niezależnie od powyższego, należy rozważyć czy aktualne problemy związane z dochodzeniem roszczeń przez konsumentów nie uzasadniają przeprowadzenia zmian zarówno w procedurze cywilnej, jak i organizacji sądów powszechnych. Rozwiązaniem mogłoby być wprowadzenie odrębnego typu postępowania w sprawach konsumenckich oraz wyodrębnienie sądów lub jednostek organizacyjnych w sądach dedykowanych wyłącznie do rozstrzygania sporów konsumenckich. Kwestia ta będzie w najbliższym czasie przedmiotem konsultacji między UOKiK a Ministerstwem Sprawiedliwości.

Przedmiotem przeglądu będą również regulacje prawne dotyczące organizacji i funkcjonowania rzeczników konsumentów.
Warto również nadmienić, że 10 marca br., z okazji Światowego Dnia Konsumenta, odbyła się w siedzibie Senatu RP konferencja Ochrona konsumentów w dobie rozwoju srebrnej gospodarki. Organizatorami byli: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Senacki Zespół ds. Ochrony Konsumentów oraz Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Uczestnicy spotkania dyskutowali na temat pozycji seniorów we współczesnej gospodarce - jak wpływają na rynek produktów i usług w Polsce, w jaki sposób przedsiębiorcy dostosowują produkty i usługi do tej grupy konsumentów. Omówili również nieuczciwe praktyki rynkowe na podstawie doświadczeń UOKiK i rzeczników konsumentów.

Odnosząc się do pytania dotyczącego wsparcia organizacji konsumenckich w działaniach monitorujących praktyki przedsiębiorców, w finansowaniu pomocy prawnej oraz doradczej w indywidualnych sprawach konsumenckich, uprzejmie informuję, że system bezpłatnej pomocy prawnej świadczonej konsumentom w sprawach indywidualnych został oparty o model, w którym współdziałają organy administracji publicznej (np. Rzecznik Finansowy), samorządowe (miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów), a także organizacje pozarządowe. W tym miejscu należy podkreślić, że podmioty należące do ostatniej z ww. grup narażone są w sposób szczególny na trudności związane z finansowaniem ich działalności. W chwili obecnej w ramach projektów zleconych organizacjom pozarządowym realizowane są trzy kluczowe przedsięwzięcia: Infolinia Konsumencka, Konsumenckie Centrum E-porad oraz bezpłatne poradnictwo obejmujące sieć ponad 30 punktów doradczych na terenie całego kraju.

Poza ww. stałymi projektami realizującymi strategiczne cele z zakresu zabezpieczenia efektywnej pomocy konsumentom w sprawach indywidualnych, w ramach zadań zleconych różne organizacje pozarządowe wykonują także projekty o charakterze krótkookresowym. Przykładem tego rodzaju przedsięwzięć jest m.in. bezpłatna świąteczna pomoc prawna dla konsumentów, w ramach której wykonane zostały zadania o charakterze poradniczym i edukacyjnym.

Warto podkreślić, że pomoc świadczona przez organizacje pozarządowe, zarówno pod względem skali jak i dostępności dla konsumentów, stanowi niezastąpione źródło wsparcia słabszych uczestników rynku w ich indywidualnych problemach prawnych. Niemniej jednak należy również zwrócić uwagę na fakt, że funkcjonowanie tego rodzaju organizacji obarczone jest daleko idącymi ograniczeniami. Ze względu na specyfikę branży podmioty te nie mogą w sposób swobodny korzystać z finansowania pochodzącego od przedsiębiorców ze względu na potencjalny konflikt interesów. Oznacza to, że źródła ich dochodu ograniczają się jedynie do dotacji publicznoprawnych (krajowych i europejskich), a także własnych składek członkowskich. Rozwiązanie takie sprawia, że organizacje konsumenckie muszą zmagać się z problemem znacznego braku stabilności w planowaniu finansowania swojego funkcjonowania. Ograniczenia wynikające z zewnętrznych i periodycznych źródeł finansowania narażają je m.in. na trudności w utrzymaniu wyspecjalizowanej kadry, a nawet ryzyko zakończenia działalności w przypadku przegrania kolejnych konkursów na wiodące projekty finansowane ze źródeł publicznoprawnych.

Uwzględniając wykazane powyżej trudności związane z funkcjonowaniem tego rodzaju podmiotów, a także ich istotne znaczenie dla ochrony interesów konsumentów, zasadnym jest rozbudowywanie mechanizmów wspomagających rozwój organizacji konsumenckich poprzez silniejsze wspieranie realizacji ich celów statutowych. Dodatkowe środki pozwoliłyby na rozwój tego rodzaju podmiotów niezależnie od aktualnie realizowanych przez nie projektów publicznoprawnych - zapewniając jednocześnie zwiększenie stabilności ich funkcjonowania. Co więcej, tego rodzaju dotacje mogłyby efektywnie wspomagać nowe organizacje, które zaczynając dopiero swoją działalność na rzecz konsumentów mogą mieć znaczne problemy z pozyskaniem źródeł finansowania.

Rozważając problematykę dodatkowego wspierania organizacji pozarządowych należy również zwrócić uwagę na stałe potrzeby związane z dalszym rozwojem bezpłatnej pomocy prawnej świadczonej na rzecz konsumentów. Przykładem obszaru wymagającego dalszego i pilnego rozwoju jest pomoc konsumentom w dochodzeniu ich praw w procesach sądowych. W sposób szczególny warto zwrócić uwagę na coraz częstszą potrzebę zagwarantowania wsparcia obejmującego nie tylko sporządzanie pism procesowych, ale także pełne i profesjonalne zastępstwo procesowe. Aktualnie funkcjonujący system ochrony konsumentów nie przewiduje mechanizmów pozwalających na udzielenie wyspecjalizowanej pomocy procesowej w odniesieniu do konkretnych zjawisk rynkowych takich jak np. kredyty CHF czy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.

W tym miejscu warto również zauważyć, że Prezes UOKiK, działając w interesie publicznym, wspiera konsumentów w dochodzeniu roszczeń przed sądami powszechnymi. Instrumentem wykorzystywanym przez Prezesa UOKiK jest wprowadzony na podstawie ostatniej nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów istotny pogląd dla sprawy. Istotny pogląd w sprawie to pisemne stanowisko Prezesa UOKiK, w którym Urząd przedstawia argumenty i poglądy ważne dla danego sporu, opierając się na określonym stanie faktycznym i prawnym. Z tego względu ocena przedstawiona w istotnym poglądzie nie może być odniesieniem do innych spraw. Istotny pogląd wydawany jest tylko w sprawie dotyczącej ochrony konsumentów toczącej się przed sądem, jeżeli przemawia za tym interes publiczny.

Dotyczy sporu między konsumentem a przedsiębiorcą. Prezes UOKiK może przedstawić istotny pogląd w sprawie z własnej inicjatywy, na wniosek konsumenta lub przedsiębiorcy bądź na wniosek sądu.

Ponadto, istnieje również stała potrzeba zwiększania świadomości i wiedzy konsumentów w ramach projektów poradniczych i edukacyjnych, obejmujących zwłaszcza obszary wymagające wiedzy eksperckiej, takie jak np. branża finansowa. Cele takie z powodzeniem mogą być realizowane przez wyspecjalizowane organizacje pozarządowe, posiadające odpowiednie zasoby kadrowe, lokalowe, a także mające możliwość bezpośredniego dotarcia do szerokiej grupy konsumentów.

Odnosząc się do pytania dotyczącego skrócenia czasu dochodzenia swych praw przez konsumentów, uprzejmie informuję, że 10 stycznia br. weszła w życie ustawa o pozasądowym rozwiązywaniu sporów. W UOKiK działa punkt kontaktowy udzielający pomocy konsumentom i przedsiębiorcom w sprawach dotyczących pozasądowego rozwiązywania sporów (tel: 22 55 60 333, e-mail: kontakt.adr@uokik.gov.pl). Do najważniejszych zasad pozasądowego rozwiązywania sporów wynikających z ww. ustawy należą:

  • Na stronie internetowej UOKiK funkcjonuje rejestr podmiotów uprawnionych do pozasądowego rozwiązywania sporów. Do rejestru będą wpisywane podmioty, które zostaną uprawnione do pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.
  • Elementem koniecznym do wszczęcia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich jest zaistnienie sporu pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą. W pierwszej kolejności warto rozwiązać sprawę poprzez złożenie reklamacji. Jeżeli nie zostanie rozpatrzona po myśli konsumenta lub nie zostanie uwzględniona w ogóle, wówczas wskazane jest skorzystanie z postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.
  • Postępowanie powinno zakończyć się w ciągu 90 dni kalendarzowych od dnia otrzymania przez podmiot uprawniony kompletnego wniosku. W wyjątkowych przypadkach, jeżeli spór jest szczególnie skomplikowany, czas ten może być wydłużony. Strony powinny zostać poinformowane o takim przedłużeniu oraz przewidywanym terminie zakończenia sprawy.
  • Postępowanie powinno być bezpłatne. Jednak podmiot, który będzie rozwiązywał spór, może wprowadzić odpłatność, ale w nieznacznej wysokości.
  • Przedsiębiorca który zgadza się na pozasądowe rozwiązywanie sporów lub jest do tego zobowiązany przez prawo, powinien informować o tym konsumentów na swojej stronie internetowej i we wzorcach umowy.
  • Jeżeli przedsiębiorca negatywnie rozpatrzy reklamację konsumenta, zobowiązany jest do poinformowania go o tym, czy zgadza się lub nie na rozwiązanie sporu pozasądowo. Brak jakiejkolwiek deklaracji ze strony przedsiębiorcy jest traktowany jako zgoda na udział w takim postępowaniu.

Szczegółowe informacje dotyczące pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich można znaleźć na stronie internetowej UOKiK.

Marek Niechciał
Prezes Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów

Hasła tematyczne: interpelacja, prezes rady ministrów, ochrona konsumentów, sprzedaż na pokazach

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz