Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Facebook

16.05.2019

Faktura pro forma w mechanizmie podzielonej płatności

Warunkiem zastosowania mechanizmu split payment jest posiadanie przez nabywcę wystawionej przez sprzedawcę faktury. Jednak to modelowe założenie odbiega od praktyki gospodarczej, w której nabywca nierzadko dokonuje przedpłaty na poczet przyszłej dostawy. W takiej sytuacji nie może być mowy o posiadaniu przez nabywcę faktury VAT. Podstawę dokonania wpłaty za przyszłą dostawę towaru/świadczenie usługi stanowi wówczas faktura pro forma.

Faktura pro forma nie jest dowodem księgowym

W polskim prawie gospodarczym są w obiegu różnego rodzaju dokumenty księgowe i finansowe. Faktura pro forma nie jest jednak dokumentem księgowym, nie stanowi ona podstawy do uiszczenia opłaty, nie stanowi również dowodu dokonanej transakcji. Jest ona co najwyżej elementem oferty, który informuje jak będzie wyglądać faktura sprzedaży (jakie będzie zawierała element i, co najważniejsze, na jaką kwotę będzie opiewać). Zatem nie pociąga ona za sobą obowiązku podatkowego i nie jest możliwe ujęcie jej w ewidencji zakupu. Nie może być ona uwzględniona w rozliczeniach pomiędzy stronami, nie jest podstawą jakichkolwiek rozliczeń wobec kontrahenta ją otrzymującego. Pomimo, iż wyglądem nie różni się od „normalnej” faktury VAT nie funkcjonuje w księgowości ani w regulacjach prawnych. W rezultacie brak jest unormowań określających możliwości jej stosowania.

MF objaśnia

Sposób dokonywania przelewów w celu opłacenia faktury przy wykorzystaniu mechanizmu podzielonej płatności różni się od tradycyjnej zapłaty za fakturę. Nabywca w takim przypadku ma obowiązek skorzystać z tzw. komunikatu udostępnionego przez bank lub SKOK. To one dokonują automatycznie podziału wskazanych w komunikacie kwot na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy oraz na rachunek VAT. Komunikat przelewu wymaga od nabywcy podania następujących informacji:

  • kwoty VAT,
  • kwoty sprzedaży brutto,
  • numeru faktury, za którą uiszczana jest płatność,
  • NIP-u dostawcy.

Tak więc możliwość płatności w systemie split payment uwarunkowana jest posiadaniem przez nabywcę faktury, stanowiącej podstawę dokonania takiej operacji. Ministerstwo Finansów 29 czerwca 2018 r. na swojej stronie internetowej zamieściło objaśnienia podatkowe „Stosowanie mechanizmu podzielonej płatności” oparte na art. 14a § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Stwierdzono w nich jednoznacznie, iż wykorzystanie mechanizmu podzielonej płatności jest niemożliwe w przypadku otrzymania przez dostarczeniem towaru lub wykonaniem usługi faktury pro forma:

„Jest to (faktura pro forma) dokument wystawiany w obrocie gospodarczym i jego celem może być np. potwierdzenie złożenia oferty czy przyjęcia zamówienia do realizacji. Wyraźne oznaczenie tego dokumentu wyrazami pro forma powoduje, że nie można przypisać mu waloru faktury w rozumieniu przepisów o VAT, gdyż podmiot wystawiający taki dokument jednoznacznie wskazuje, że nie jest to faktura. Wystawienie tego dokumentu nie powoduje zatem skutków w zakresie VAT, tj. obowiązku zapłaty wykazanego w tym dokumencie podatku oraz nie stanowi dla kontrahenta podstawy do odliczenia wykazanego w nim VAT”.

Stanowisko to nie jest nowym dostrzeżeniem braku roli faktury pro forma dla obrotu z sensie VAT. Przykładem wcześniejszych poglądów fiskusa może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 12 czerwca 2013 r., sygn. IPPP2/443-463/13-2/KOM. Dyrektor zdecydowanie odmawia w niej fakturze pro forma waloru dowodu księgowego z wszystkimi tego konsekwencjami.

Konsekwencje zapłaty faktury pro forma w split payment

Jednakże od strony technicznej zapłata za dostarczony towar lub usługę w mechanizmie split payment nie jest niemożliwa. Instytucje w niej pośredniczące (banki, SKOK-i) nie weryfikują bowiem postępowania nabywcy a numer faktury będzie mógł zostać podany w komunikacie zapłaty, choć będzie to numer faktury pro forma.

Jeżeli płatność dokonana zostanie na podstawie faktury pro forma nabywcy będą pozbawieni możliwości stosowania korzyści wynikających z zastosowania mechanizmu podzielonej płatności. Nie wywoła ona skutków określonych w art. 108c ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Nie wyłączy więc ona zastosowania przepisów przewidujących odpowiedzialność solidarną, dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz podwyższonych odsetek od zaległości podatkowe. Nie będzie bowiem możliwości powiązania płatności z kwotą podatku wynikającą z otrzymanej faktury, o której mowa w ww. przepisach.

Z kolei otrzymujący zapłatę na podstawie faktury pro forma w mechanizmie split payment nie odczuje żadnych negatywnych skutków takiej transakcji. Na jego wydzielony rachunek VAT wpłyną dodatkowe środki finansowe, które będzie mógł wykorzystać do zapłaty VAT wykazanego w fakturze otrzymanej od dostawcy lub usługodawcy z tytułu rozliczenia z urzędem skarbowym.

Co z zaliczkami?

Takie uregulowania sprawiają, że zaliczka w mechanizmie podzielonej płatności nie może zostać wpłacona na podstawie faktury pro forma. Nie oznacza to jednak, że nie może ona w mechanizmie podzielonej płatności występować w ogóle. Zaliczka w reżimie split payment może funkcjonować lecz może być ona wpłacona wyłącznie na podstawie otrzymanej od sprzedawcy faktury zaliczkowej przed dokonaniem zapłaty. Należy przy tym pamiętać, że wystawienie faktury zaliczkowej przed otrzymaniem całości lub części przedpłaty stanowi prawo, nie zaś obowiązek sprzedawcy. Z tego względu nabywca nie ma uprawnień by żądać wystawienia tego rodzaju dokumentu, aby na jego podstawie dokonać wpłaty zaliczki z zastosowaniem mechanizmu split payment. W takiej sytuacji możliwość wpłaty zaliczki może więc stanąć pod znakiem zapytania.

Zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty – zaliczki w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Wpłaconą zaliczkę należy udokumentować fakturą zaliczkową, która winna zawierać elementy wskazane w art. 106f ustawy o VAT. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 108a ust. 1 tejże ustawy zastosowanie split payment możliwe jest przy płatnościach, których kwota wynika z otrzymanej faktury. Faktura zaliczkowa natomiast wystawiana jest już po dokonaniu płatności. Na moment zapłaty określony w takim dokumencie wpłata nie jest więc dokonana. Tak więc literalne brzmienie ww. przepisu uniemożliwiałoby zastosowanie mechanizmu split payment także przy fakturach zaliczkowych. Wydawać się może, że ustawodawca w swym doktrynerskim tzw. uszczelnianiu systemu podatkowego nie dostrzegł, iż skutkiem jego działań stało się powstanie luki prawnej. Jednakże biorąc pod uwagę reguły wykładni funkcjonalnej omawianego przepisu należy dopuścić możliwość zastosowania split payment w przypadku faktur zaliczkowych. Należy zwrócić uwagę, że nabywca stosujący taką formę płatności czerpać może z tego tytułu pewne korzyści, jednak największe korzyści – przynajmniej w założeniu – czerpie Skarb Państwa. Moim zdaniem argument ten przemawia jak najbardziej za swobodnym stosowaniem faktur zaliczkowych w przypadku płatności realizowanych w mechanizmie split payment. Konieczne wydaje się dokonanie korekty regulacji prawnych, która rozwiałaby wątpliwość co do zastosowania do faktur zaliczkowych podzielonej płatności.

Adam Okonkwo

 

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz