27.11.2013: Interpretacje podatkowe, interpelacje poselskie, wyjaśnienia MF

Dodatkowy remanent w trakcie roku na żądanie fiskusa

Interpelacja nr 21402 do ministra finansów w sprawie nakazów sporządzania remanentów wydawanych w stosunku do małych i średnich przedsiębiorców przed zakończeniem roku obrachunkowego

Zgłaszający

Barbara Bartuś
Marek Polak
Robert Telus

Adresat

minister finansów

Data wpływu interpelacji

27-09-2013

Data ogłoszenia interpelacji

10-10-2013 (posiedzenie nr 51)

Odpowiadający

Maciej Grabowski - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów

Data wpływu odpowiedzi na interpelację

28-10-2013

Data ogłoszenia odpowiedzi na interpelację

07-11-2013 (posiedzenie nr 53)

Od dłuższego czasu do biur poselskich wpływają skargi podatników, właścicieli przede wszystkim małych, rodzinnych firm handlowych - skargi w sprawie praktyk stosowanych przez urzędy skarbowe.

Okazuje się, że urzędnicy podlegli Panu Ministrowi mają zwyczaj, że np. w miesiącu wrześniu lub październiku nakazują małym firmom handlowym, rozliczającym się z należności podatkowych na zasadach ogólnych, przeprowadzanie remanentów, których wartość ma być uwzględniona w rozliczeniu (deklaracji) za ostatni miesiąc. Taki proceder odbywa się najczęściej w trzecim albo na początku czwartego kwartału roku obrachunkowego.

Działania takie, mimo że mogą (ale nie muszą) stanowić doraźny dopływ gotówki do budżetu państwa, są w mojej ocenie szkodliwe dla obrotu gospodarczego. W dodatku dotykają w sposób uciążliwy szczególnie małych, lokalnych przedsiębiorców, dzięki którym de facto żyją małe i średnie miasta. Generują wewnętrzny obieg pieniądza i są podstawowym źródłem podatków lokalnych.

Z zebranych dotąd opinii wynika, że najczęściej dodatkowy remanent nakazuje się przeprowadzić podatnikom regularnie opłacającym daniny publiczne. Dają oni bowiem największe szanse na to, że będzie od nich można ściągnąć należny podatek o pół roku wcześniej, niż wynika to z prowadzonej przez nich rachunkowości, czyli do końca kwietnia następnego roku. Korzyść dla budżetu jest w tym przypadku iluzoryczna, bo państwo przeznacza na własną konsumpcję dochody przyszłych okresów. Pomniejsza deficyt w danym roku, ale zwiększa go w kolejnym.

Może się też okazać, że mechanizm będzie odwrotny, bo firmy wykazujące obroty mogą w pewnym momencie mieć niższe stany magazynowe i w związku z tym może się okazać, że podatek mają nadpłacony.

Niekorzystne dla obrotu gospodarczego jest także wycofanie w formie wymuszonego wcześniej podatku z wewnętrznego obiegu pieniądza, który jednak nakręca koniunkturę lokalną.

Zgłaszający się przedsiębiorcy wskazują, że dodatkowe remanenty wiążą się dla nich z dużą uciążliwość i sporymi kosztami. Dla przykładu, w średniej wielkości, ale dobrze zaopatrzonym sklepie osiedlowym, asortyment towarowy sięga kilku tysięcy pozycji, a nie każdy z nich (chyba nawet mało który) posiada systemy kasowo-komputerowe pozwalające na wydrukowanie stanów magazynowych bezpośrednio z pamięci komputera. Większość sklepów wyposażonych jest w tanie urządzenia fiskalne. Zliczenie tego towaru zajmuje, według moich informacji, personelowi sklepu od dwóch do trzech dni. Sklepy w tym czasie muszą oczywiście pozostawać zamknięte. Nie generują więc obrotów, a co za tym idzie, dochodów i zmniejszają wpływy z tytułu podatków do budżetu państwa.

Remanenty są przyczyną dodatkowych kosztów, jakie muszą ponosić przedsiębiorcy, ponieważ muszą oni opłacać nadgodziny pracowników zatrudnionych przy ich przeprowadzaniu.

Dodatkowo wycena towarów sprowadzanych często na stan sklepu w przeciągu kilku miesięcy jest procedurą bardzo czasochłonną. Musi zostać ona zakończona w przeciągu dwudziestu dni, ponieważ do 20 dnia miesiąca następuje rozlicznie należności podatkowych za poprzedni miesiąc. Jeśli odejmiemy od tego czas potrzebny na dokonanie spisu, okres wyceny jeszcze bardziej się skraca. W tym czasie przedsiębiorca nie ma czasu zająć się zwykłym prowadzeniem firmy, co jeszcze bardziej zwiększa jego straty.

Odrębnym tematem jest powiadamianie podatnika o konieczności wykonania remanentu na 10-12 dni przed jego ostatecznym terminem, nie dając mu możliwości obniżenia stanów magazynowych, by skrócić czas przeprowadzania spisu oraz jego wyceny. Wcześniejsze powiadomienie w ocenie przedsiębiorców nie obniżyłoby należności podatkowej, ponieważ zwiększyłoby równocześnie ich obrót i podstawę opodatkowania.

Ponadto napływające do biur skargi podkreślają, że niektórzy z podatników są skazywani na dodatkowe obciążenia remanentowe prawie co roku.

Nie mam więc wątpliwości, że praktyki stosowane przez urzędy skarbowe powodują też obniżenie konkurencyjności małych rodzinnych firm handlowych w stosunku do dużych najczęściej zagranicznych sieci handlowych, które praktycznie zmonopolizowały rynek handlu wewnętrznego i, jak wynika ze statystyk publikowanych również w mediach, nie płacą w Polsce podatków w ogóle.

W związku z powyższym pragniemy zadać Panu Ministrowi następujące pytania:

  1. Jaka jest skala opisanego przeze mnie zjawiska, to znaczy ile podmiotów gospodarczych otrzymuje co roku nakaz przeprowadzenia dodatkowego remanentu?
  2. Jaki jest cel i sens nakazywania remanentów w firmach na trzy miesiące przed zakończeniem roku obrachunkowego?
  3. Czy Ministerstwo Finansów kiedykolwiek szacowało koszty, jakie muszą ponosić przedsiębiorcy, którym nakazano przeprowadzenie spisów kontrolnych w skali całego kraju?
  4. W jakiej wysokości przychody z tytułu podatków dochodowych wpływają do budżetu państwa każdego roku dzięki zastosowaniu opisanego powyżej mechanizmu przyspieszającego?
  5. Proszę o wskazanie podstawy prawnej uruchamiania wyżej opisanych remanentów nakazowych?
  6. Czy przepisy dotyczące remanentów były konsultowane kiedykolwiek z organizacjami i związkami pracodawców, a jeśli tak, to z jakim skutkiem i jakie to były organizacje?
  7. Z uwagi na fakt doręczania korespondencji w sprawie nakazu przeprowadzenia remanentu w krótkim czasie przed jego rozpoczęciem, jaki jest tryb postępowania urzędów skarbowych, gdy na przykład doręczyciel nie zastanie właściciela firmy i pozostawi awizację? Zgodnie z przepisami, pisma są dwukrotnie awizowane i termin ich odbioru może przekraczać termin wyznaczonego spisu kontrolnego.
  8. Czy podatnik ma możliwość odwołania się od podobnych decyzji urzędów skarbowych?
  9. W jaki sposób wyłaniani są podatnicy, do których nakazy są wysyłane?
  10. Czy resort kierowany przez Pana Ministra zamierza w najbliższym czasie wystąpić z inicjatywą zmian w przepisach, które ułatwiłyby życie tysiącom polskich firm, poprzez zaniechanie stosowania praktyk nakazywania przeprowadzania remanentów na krótko przed ich corocznym obowiązkowym terminem?

Z poważaniem

Poseł Robert Telus

oraz grupa posłów

Warszawa, dnia 27 września 2013 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 21402 w sprawie nakazów sporządzania remanentów wydawanych w stosunku do małych i średnich przedsiębiorców przed zakończeniem roku obrachunkowego

Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na wystąpienie wicemarszałka Sejmu pana Marka Kuchcińskiego z dnia 2 października 2013 r., nr SPS-023- 21402/13, przy którym załączono interpelację pana posła Roberta Telusa oraz grupy posłów w sprawie nakazów sporządzania remanentów wydawanych w stosunku do małych i średnich przedsiębiorców przed zakończeniem roku obrachunkowego, uprzejmie informuję.

Stosownie do przepisu art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) dochodem z działalności gospodarczej stanowiącym podstawę obliczenia zaliczki u podatników prowadzących podatkowe księgi przychodów i rozchodów jest różnica pomiędzy wynikającym z tych ksiąg przychodem i kosztami jego uzyskania. Jeżeli jednak podatnik na koniec miesiąca sporządza remanent towarów, surowców i materiałów pomocniczych lub naczelnik urzędu skarbowego zarządzi sporządzenie takiego remanentu, dochód ustala się według zasad określonych w art. 24 ust. 2. W konsekwencji przepis ten uprawnia naczelnika urzędu skarbowego do zarządzenia sporządzenia remanentu towarów, surowców i materiałów pomocniczych na koniec danego okresu rozliczeniowego.

Podkreślić należy, że przepis tej treści obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. od 1 stycznia 1992 r. Przy czym przez cały okres obowiązywania ustawy do Ministerstwa Finansów nie docierały sygnały o potrzebie jego zmiany. Obecnie nie przewiduje się podjęcia inicjatywy w tym zakresie.

Na gruncie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) tego rodzaju zarządzenie spełnia cel przewidziany dla czynności sprawdzających, o którym mowa w art. 272 pkt 3, tj. ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Na zarządzenie przez naczelnika urzędu skarbowego sporządzenia remanentu Ordynacja podatkowa nie przewiduje żadnego środka zaskarżenia. Natomiast niewłaściwa praktyka danego organu podatkowego związana z zarządzeniem remanentu może być objęta skargą, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), kierowaną do właściwego dla konkretnego urzędu organu wyższego stopnia. Zgodnie z tym przepisem przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.

W art. 150 Ordynacji podatkowej przyjęto rozwiązanie, które ma na celu zapobieganie przewlekłości, a nawet w niektórych przypadkach niemożności prowadzenia postępowania ze względu na brak możliwości doręczenia pism. Polega ono na tym, że w razie niemożności doręczenia pisma bezpośrednio do rąk adresata lub jego domownika operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, zawiadamiając adresata dwukrotnie o pozostawieniu pisma w placówce. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu przechowywania pisma, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Przy wyznaczaniu podatnikowi terminu określonego datą organ podatkowy powinien brać pod uwagę możliwość wydłużenia się czasu doręczenia pisma w związku z okolicznościami przewidzianymi w art. 150 Ordynacji podatkowej.

Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisów, które nakładałyby na adresata pisma obowiązek dokonania czynności w terminie, który już upłynął, zanim jeszcze doszło do doręczenia pisma. W szczególności nie ma przepisów, które przewidywałyby, że wyznaczony przez organ podatkowy termin, który upłynął przed dniem doręczenia pisma, ulega automatycznemu przedłużeniu.

W przypadku gdy korespondencja dotycząca sporządzenia spisu z natury nie została podjęta przez podatnika w terminie, najczęściej zarządzane jest sporządzenie remanentu na koniec następnego miesiąca lub w innym nowo wyznaczonym terminie. Urzędy skarbowe odstępują także od dalszych czynności. Co do zasady korespondencja dotycząca spisu z natury wysyłana jest ze znacznym wyprzedzeniem, tj. około trzech tygodni przed wyznaczonym terminem remanentu, co pozwala w znacznym stopniu wyeliminować przypadki nieodebrania jej przed terminem wyznaczonym do dokonania spisu z natury.

Zarządzanie remanentów odbywa się na ostatni dzień okresu rozliczeniowego, tj. miesiąca lub kwartału, w zależności od wybranej przez podatnika formy wpłat zaliczek na podatek dochodowy. Najczęściej remanenty zarządzane są w terminach na dzień 31 marca, 30 kwietnia, 31 maja, 30 czerwca, 31 lipca, 31 sierpnia, 30 września.

Podatnicy, do których kierowane są postanowienia dotyczące sporządzenia remanentu, wybierani są m.in. w oparciu o niżej wymienione kryteria:

  1. brak wpłat zaliczek na podatek dochodowy i wykazywanie wysokich obrotów w deklaracjach VAT-7 lub zakup środków trwałych,
  2. podatnicy deklarujący znaczne wpłaty podatku z zeznań podatkowych za poprzedni rok podatkowy przy braku lub niskich kwotach wpłacanych zaliczek w ciągu bieżącego roku podatkowego,
  3. podatnicy, u których występowały zaległości podatkowe z zeznania podatkowego za poprzedni rok podatkowy i niewpłacający zaliczek w trakcie bieżącego roku podatkowego,
  4. informacje otrzymane od osób trzecich.

Jednocześnie zaznaczyć należy, iż przy typowaniu podmiotów, w stosunku do których zarządzane jest sporządzenie remanentu, mogą być stosowane równocześnie różne kryteria.

Liczba podmiotów gospodarczych (mikro-, małych i średnich przedsiębiorców), do których w ostatnich trzech latach wysłano postanowienia o sporządzeniu remanentu, wynosi odpowiednio:

  • 2011 r. - 6964,
  • 2012 r. - 6381.

Biorąc pod uwagę ogólną liczbę podatników uzyskujących przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej i prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów (np. w roku 2012 podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadziło 1 725 111 podatników osiągających przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej), liczba podmiotów, w stosunku do których zarządzane jest sporządzenie remanentu w trakcie roku podatkowego, nie wydaje się duża.

Ponadto pragnę wyjaśnić, że Ministerstwo Finansów nie szacowało kosztów, jakie ponoszą przedsiębiorcy w związku z zarządzonym przeprowadzeniem remanentu, ani wpływów budżetowych w związku ze sporządzonym w trakcie roku remanentem.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Maciej Grabowski

Hasła tematyczne: ministerstwo finansów, interpelacja, remanent

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (2)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...