09.07.2018: Pracownicy: zatrudnianie, urlopy, zasiłki, świadczenia, ekwiwalenty

Czy polisa na czas podróży służbowej jest przychodem dla pracownika?

„Ustawowe pojęcie nieodpłatnych świadczeń musi być zawsze interpretowane w konkretnych okolicznościach, a nie w oderwaniu od nich, z pominięciem istoty realizacji pewnych uprawnień, zjawisk gospodarczych i zdarzeń prawnych”. Nie w każdym bowiem przypadku świadczenie spełnione przez pracodawcę na rzecz pracownika, bez ustalonej za nie zapłaty (np. wykup polisy ubezpieczeniowej), jest świadczeniem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych - wyjaśniło Ministerstwo Finansów.

Zapytanie nr 7451 do ministra finansów w sprawie polisy ubezpieczeniowej pracowników

Szanowna Pani Minister!

Firma wykupiła polisę ubezpieczeniową na zagraniczne podróże służbowe pracowników. Pracodawca nie wiedział, który z pracowników zostanie oddelegowany w ramach podróży służbowej, dlatego wykupił polisę na rok tzw. swobodną, a nie na imiennych pracowników. W ramach ubezpieczenia zostały wykupione następujące ryzyka: nieprzewidziane koszty podróży, inwalidztwo, śmierć na skutek nieszczęśliwego wypadku, pogrzeb, koszty leczenia, zakup wózka inwalidzkiego, obsługa prawna, koszt assistance, ochrona mienia pozostawionego w miejscu zamieszkania podczas podróży, koszty przekwalifikowania, koszty akcji ratunkowej. Ubezpieczenie zostało wykupione dla wszystkich ryzyk ubezpieczeniowych.

Kłopot zaczął się, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, z którego wynika, że kupno takiej polisy ubezpieczeniowej jest traktowane jako przychód ze świadczeń nieodpłatnych. Według wyroku przychód ze świadczeń nieodpłatnych rozpoczyna się, gdy świadczenia zostały spełnione, gdy pracownik na to się zgodzi i świadczenia będą w jego interesie i przyniosą mu korzyść. Firma wykazywała, że zakup polisy ubezpieczeniowej był jedynie w jej interesie, a nie w interesie pracowników. Wypłata odszkodowania od firmy ubezpieczeniowej sfinansowałaby koszty, które firma musiałaby ponieść sama w razie nieszczęścia jako pracodawca. Firma powoływała się na § 19 rozporządzenia dotyczącego podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 167), z którego wynika: „§19.1. W przypadku choroby powstałej podczas podróży zagranicznej pracownikowi przysługuje zwrot udokumentowanych niezbędnych kosztów leczenia za granicą. 2. Zwrot kosztów, o których mowa w ust. 1, następuje ze środków pracodawcy, z wyjątkiem świadczeń gwarantowanych udzielonych zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 pkt 32 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz.1027, z późn. zm.). 3. Nie podlegają zwrotowi koszty zakupu leków, których nabycie za granicą nie było konieczne, koszty zabiegów chirurgii plastycznej i kosmetycznych oraz koszty nabycia protez ortopedycznych, dentystycznych lub okularów. 4. W razie zgonu pracownika za granicą pracodawca pokrywa koszty transportu zwłok do kraju”.

Firma oznajmiła, że przy wykupie rozszerzonej polisy ubezpieczeniowej składka została kalkulowana dla wszystkich ryzyk łącznie, dlatego nie można wyliczyć przychodu pracownika z tytułu tej dodatkowej ochrony. Zaznaczyła, że pracownicy firmy nie wyrazili żadnej zgody na objęcie ich ubezpieczeniem. Izba skarbowa stwierdziła, że bez PIT będzie tylko ta część polisy ubezpieczeniowej, w której mieszczą się wydatki znajdujące się w rozporządzeniu o podróżach służbowych. Podatek natomiast będzie naliczony od składek na assistance w części przekraczającej koszty leczenia, śmierci na skutek nieszczęśliwego wypadku, koszty pogrzebu, zakupu wózka inwalidzkiego, ochrony mienia pozostawionego w miejscu zamieszkania podczas podróży, obsługi prawnej. Zdanie izby skarbowej podzielały sądy administracyjne. Wojewódzki sąd administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że bez podatku pozostanie ta część polisy ubezpieczeniowej, w której zostaje zabezpieczony pracodawca przed poniesieniem kosztów, które według prawa musiałby ponieść.

W związku z powyższym zwracam się z zapytaniem do Pani Minister:

Czy bez podatku pozostanie ta część ubezpieczenia, w przypadku której pracodawca sam musiałby ponieść koszty?

Poseł Adam Ołdakowski

1 czerwca 2018 r.

Odpowiedź na zapytanie nr 7451 w sprawie polisy ubezpieczeniowej pracowników

Szanowny Panie Marszałku
w związku z zapytaniem nr 7451 Pana Posła Adama Ołdakowskiego w sprawie polisy ubezpieczeniowej pracowników, uprzejmie informuję.

Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych reguluje ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 200, z późn. zm.), zwana dalej „u.p.d.o.f.”. Jednym z jej źródeł przychodów jest stosunek pracy, o czym stanowi art. 10 ust. 1 pkt 1.

Definicję przychodów z tego źródła zawiera art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie z którym za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

W przypadku pieniędzy i wartości pieniężnych przychód ze stosunku pracy powstaje w momencie jego otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika, natomiast w odniesieniu do świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – w momencie ich otrzymania (art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.).

Przepisy ustawy PIT nie zawierają definicji nieodpłatnych świadczeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. Rozumienie tego pojęcie zostało jednak wypracowane w judykaturze.

W uchwałach z dnia 18 listopada 2002 r. sygn. akt FPS 9/02 oraz z dnia 16 października 2006 r. sygn. akt FPS 1/06 Naczelny Sąd Administracyjny ustalił znaczenie tego terminu w oparciu o przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż na gruncie tej ustawy, termin „nieodpłatne świadczenie” ma „szerszy zakres niż w prawie cywilnym, obejmuje bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”. W uchwale z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt II FPS 1/10, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził powyższe stanowisko uznając, że ma ono również zastosowanie do podatku dochodowego od osób fizycznych, w stosunku do sytuacji wynikających z art. 11 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f.

Kwestia rozumienia pojęcia „innych nieodpłatnych świadczeń” - w kontekście świadczeń pracowniczych - była również przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt K 7/13, stwierdził, iż „zdaniem Trybunału, przeprowadzona powyżej analiza pozwala na określenie cech istotnych kategorii „innych nieodpłatnych świadczeń” jako przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Należy przyjąć, że za przychód pracownika mogą być uznane świadczenia, które:

  • po pierwsze, zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie),
  • po drugie, zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść,
  • po trzecie, korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).”

Odnosząc powyższe do sytuacji, w której firma wykupiła polisę ubezpieczeniową na zagraniczne podróże służbowe pracowników, należy zauważyć, że w przypadku gdy nie jest spełniona którakolwiek z wyżej wymienionych przesłanek - np. świadczenie jest dostępne w sposób ogólny dla wszystkich pracowników lub jest spełnione w interesie pracodawcy, gdyż zabezpiecza pracodawcę przed poniesieniem kosztów, które według prawa musiałby ponieść – wykup ww. polisy przez pracodawcę nie powoduje powstania u pracownika przychodu ze stosunku pracy.

Mając powyższe na uwadze uprzejmie informuję, że „ustawowe pojęcie nieodpłatnych świadczeń musi być zawsze interpretowane w konkretnych okolicznościach, a nie w oderwaniu od nich, z pominięciem istoty realizacji pewnych uprawnień, zjawisk gospodarczych i zdarzeń prawnych” (wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1741). Nie w każdym bowiem przypadku świadczenie spełnione przez pracodawcę na rzecz pracownika, bez ustalonej za nie zapłaty (np. wykup polisy ubezpieczeniowej), jest świadczeniem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
Paweł Gruza

Warszawa, 4 lipca 2018 r.

Hasła tematyczne: ministerstwo finansów, podróż służbowa, pit, przychody ze stosunku pracy, pracownik, zapytanie poselskie, polisa ubezpieczeniowa

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...