19.03.2009:

Postępowanie egzekucyjne – podstawowe pojęcia

Prawomocny wyrok zasądzający powództwo, a także nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i upominawczym stanowi sądowe potwierdzenie, że pozwany ma obowiązek określonego zachowania wobec powoda (np. zapłacenia określonej kwoty pieniędzy, wydania towaru etc.). Pozwany może w takim wypadku dobrowolnie wykonać ten obowiązek. Jeżeli tego nie czyni, może zostać zmuszony przez zastosowanie przymusu egzekucji komorniczej.

Aby rozpocząć egzekucję, wierzyciel musi wejść w posiadanie tytułu egzekucyjnego. Kolejnym krokiem jest wystąpienie do sądu o nadanie na tytule egzekucyjnym klauzuli wykonalności, stanowiącej zezwolenie sądu na wykonanie obowiązku wynikającego z tego tytułu. Dopiero po nadaniu klauzuli wykonalności tytuł egzekucyjny stanowić będzie tytuł wykonawczy, który wierzyciel może złożyć do komornika razem z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.

Tytuły egzekucyjne

Tytułami egzekucyjnymi są:

  • prawomocne orzeczenie sądu (wyroki, nakazy zapłaty, postanowienia), a więc takie, od których nie wniesiono środków odwoławczych lub też środki te wniesiono, ale nie zostały uwzględnione przez sąd odwoławczy,
  • orzeczenia, które nie są co prawda prawomocne, ale które podlegają natychmiastowemu wykonaniu – do takich zaliczyć należy:
    – wyroki zaoczne,
    – wyroki uwzględniające powództwo, gdy pozwany uznał roszczenie,
    – wyroki, którym sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda, gdy opóźnienie uniemożliwiałoby lub znacznie utrudniało wykonanie wyroku albo narażało powoda na szkodę,
  • wyroki sądu polubownego, ugody zawarte przed takim sądem,
  • inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej – tutaj można wymienić m.in. akty notarialne, w których dłużnik poddaje się egzekucji na określonych warunkach i na rzecz wskazanego w akcie wierzyciela.

Klauzula wykonalności

Klauzula wykonalności stanowi potwierdzenie przez sąd, że tytuł egzekucyjny nadaje się do egzekucji. Klauzulę wykonalności nadaje sąd w drodze postanowienia lub przez opatrzenie pieczęcią.

Klauzulę wykonalności nadaje sąd na wniosek wierzyciela. Będzie to sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy lub sąd drugiej instancji, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie. Wniosku o nadanie klauzuli nie trzeba składać w stosunku do nakazów zapłaty, którym sąd nadaje klauzule wykonalności z urzędu niezwłocznie po ich uprawomocnieniu się.

Jeżeli chodzi o tryb nadawania klauzuli wykonalności, to różni się on w zależności od tego, czy tytuł egzekucyjny pochodzi od sądu czy też mamy do czynienia z tytułem egzekucyjnym, który nie został wydany przez sąd nadający klauzulę.

W przypadku gdy tytuł egzekucyjny pochodzi od sądu, sąd umieszcza klauzulę na wypisie orzeczenia stanowiącego tytuł egzekucyjny. Od wniosku o nadanie klauzuli pobierana jest tylko opłata kancelaryjna, w wysokości 6 zł za każdą stronę. W razie nadania nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności z urzędu nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za klauzulę wykonalności, jak i za odpis nakazu zapłaty (postanowienie SN z 7 grudnia 2005 r., I CA 1/05).

Jeśli tytuł egzekucyjny nie pochodzi od sądu, do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wierzyciel powinien dołączyć ten tytuł, uiszczając jednocześnie opłatę stałą w kwocie 50 zł.

W obu wskazanych przypadkach sąd doręcza tytuł wykonawczy wierzycielowi na adres wskazany we wniosku o nadanie klauzuli wykonalności.

Klauzula na rzecz małżonka

Jeżeli dłużnik pozostaje w związku małżeńskim, w celu egzekucji z majątku wspólnego małżonków konieczne jest uzyskanie klauzuli wykonalności także przeciwko współmałżonkowi. Uzyskanie takiej klauzuli, dającej możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego, wiąże się z wymogiem uiszczenia opłaty w kwocie 50 zł.

Klauzula na rzecz następcy prawnego

Nadanie klauzuli na rzecz lub przeciwko następcy prawnego może nastąpić tylko na wniosek wierzyciela. Do wniosku takiego trzeba dołączyć odpowiednie dokumenty potwierdzające przejęcie praw lub obowiązków przez następcę prawnego (np. postanowienie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, dokument prywatny z notarialnie poświadczonym podpisem). Wniosek będzie skuteczny, jeżeli zostanie uiszczona opłata w wysokości 50 zł.

Tytuł egzekucyjny przeciwko wspólnikom spółki cywilnej

Do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników spółki cywilnej konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom. Oznacza to, że powód musi pozwać wszystkich wspólników spółki, jeżeli chce skierować egzekucję do wspólnego majątku spółki.

Tytuł egzekucyjny przeciwko spółce osobowej

W przypadku spółek osobowych (jawnej, komandytowej, partnerskiej) wierzyciel może wytoczyć powództwo przeciwko wspólnikom i spółce, celem uzyskania przeciwko nim tytułu egzekucyjnego. Gdy egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, sąd na wniosek wierzyciela nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikom ponoszącym odpowiedzialność całym majątkiem osobistym za zobowiązania spółki. Druga możliwość polega na pozwaniu tylko samej spółki. Po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce i po bezskutecznej egzekucji z jej majątku, wierzyciel może wystąpić z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom, bez prowadzenia przeciwko nim procesu.

Zażalenie na klauzulę wykonalności

Na postanowienie sądu dotyczącego nadania klauzuli lub odmowy nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. Dla wierzyciela tygodniowy termin na wniesienia zażalenia biegnie od daty wydania mu tytułu wykonawczego lub postanowienia odmownego. Dla dłużnika termin wniesienia zażalenia biegnie dopiero od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

Wniosek o wszczęcie egzekucji

Wniosek o wszczęcie egzekucji składa się do właściwego komornika lub sądu. Wniosków kierowanych do sądu nie można łączyć z wnioskami kierowanymi do komornika.

Wniosek o wszczęcie egzekucji należy złożyć do komornika, w którego rewirze:

a) znajduje się rzecz ruchoma (egzekucja z ruchomości),
b) dłużnik ma miejsce zamieszkania (pobytu) lub siedzibę (egzekucja z wynagrodzenia za pracę, z rachunku bankowego i innej wierzytelności),
c) położona jest nieruchomość (egzekucja z nieruchomości).

Wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Jeżeli wierzyciel zdecyduje się i wybierze komornika poza jego rewirem, będzie musiał wpłacić zaliczkę na pokrycie wydatków komornika (diety, zwrot za przejazdy, transporty specjalistyczne oraz koszty noclegów komornika).

Wymogi formalne wniosku o wszczęcie egzekucji

Wniosek o wszczęcie egzekucji powinien spełniać wymogi pisma procesowego, a dodatkowo zawierać:

  • oznaczenie wierzyciela i dłużnika (zgodnie z tym, co jest na tytule wykonawczym),
  • dokładne oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron,
  • treść wniosku o wszczęcie egzekucji ze wskazaniem:

– sposobu egzekucji,
– majątku dłużnika lub przedmiotów, z których ma nastąpić zaspokojenie roszczeń wierzyciela

  • podpis wierzyciela.

Bardzo ważne jest, aby do wniosku o wszczęcie egzekucji dołączyć oryginalny tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności.

Dopuszczalne są następujące środki egzekucyjne:

  • egzekucja z ruchomości,
  • egzekucja z wynagrodzenia za pracę,
  • egzekucja z rachunków bankowych,
  • egzekucja z innych wierzytelności,
  • egzekucja z nieruchomości.

We wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien dokładnie oznaczyć składniki mienia dłużnika, z których chce egzekwować roszczenie. Przy egzekucji z nieruchomości należy podać numer księgi wieczystej i wskazać, o jaką nieruchomość chodzi. Przy ruchomościach egzekucja będzie prowadzona ze wszystkich rzeczy znajdujących się w posiadaniu dłużnika, dlatego też nie ma potrzeby ich szczegółowo wymieniać. Przy egzekucji z wierzytelności należy wskazać wierzytelność, a także przeciwko komu przysługuje i z jakiego tytułu. Dla egzekucji z rachunku bankowego wystarczy wskazać we wniosku bank, w którym dłużnik ma rachunek, a dla egzekucji z wynagrodzenia za pracę – pracodawcę, u którego dłużnik jest zatrudniony.

Wierzyciel może w jednym wniosku wskazać kilka sposobów egzekucji przeciwko temu samemu dłużnikowi, a organ egzekucyjny zastosuje ten środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Spośród kilku środków egzekucyjnych komornik powinien zastosować środek najmniej uciążliwy dla dłużnika. Pamiętać należy, że komornik jest związany sposobem prowadzenia egzekucji wskazanym przez wierzyciela, co oznacza, że gdy wierzyciel nie wskazał jakiegoś sposobu egzekucji komornik nie może go zastosować. Podobnie jest ze składnikami majątku (z wyjątkiem egzekucji z ruchomości); jeżeli wierzyciel we wniosku o wszczęcie egzekucji wskazał konkretną wierzytelność lub nieruchomość, komornik może szukać zaspokojenia tylko z tego składnika, a nie z innych.

Podstawa prawna:

Ustawa z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.)

Adam Palowski

Hasła tematyczne: egzekucja

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (5)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...