Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Zobowiązania podatkowe, czyli jak płacić podatki

20.01.2010

MPiPS przeciwne nowym obciążeniom finansowym małych pracodawców

Interpelacja nr 12624 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie braku uregulowań prawnych dotyczących zwolnień grupowych w zakładach pracy liczących do 20 pracowników

Szanowna Pani Minister! Od dłuższego czasu zgłaszają się do mnie osoby, które ze względu na trudną sytuację ekonomiczną w kraju straciły pracę w małych firmach. Bardzo często było to jedyne źródło dochodu dla całej rodziny. Osoby te zwracają uwagę na brak uregulowań prawnych dotyczących tzw. zwolnień grupowych w zakładach pracy liczących do 20 pracowników. Ich zdaniem ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844, z późn. zm.) wprowadza nierówne traktowanie wobec prawa osób zatrudnionych w firmach do 20 i powyżej 20 pracowników. Jednym z głównych problemów jest brak trybu zwolnienia pracowników w zakładach do 20 osób (czyli w pewnym sensie nierówne realizowanie przywilejów pracowniczych), drugim - brak prawa do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy. Pracodawca dokonujący wypowiedzenia jest zwolniony z szeregu zobowiązań, m.in. z braku porozumienia z organizacjami związkowymi, braku powiadamiania właściwego urzędu pracy. Jednocześnie pracownicy nie mają gwarancji zawartych w art. 8 ust. 1 wspomnianej ustawy uzależniające wysokość odprawy pieniężnej od długości zatrudnienia danego pracownika.

Moje wystąpienie do Pani nie ma na celu nałożenia dodatkowych obciążeń na drobnych przedsiębiorców, których aktualna sytuacja jest coraz bardziej dramatyczna. Jednocześnie nie może istnieć sytuacja, kiedy to pracownicy zatrudnieni w firmie liczącej 19 osób podlegają innym regulacjom prawnym niż pracownicy pracujący w firmie liczącej 20 osób. Zdaję sobie sprawę, że wspieranie drobnych przedsiębiorców jest jednym z priorytetów gospodarczych, jednak obecne przepisy prawne powodują, że wszystkie koszty zwolnień w małych firmach obciążają tylko i wyłącznie pracowników. Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pani minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Pani Minister planuje wprowadzenie zmian do ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, uwzględniając w nich osoby zatrudnione w firmach poniżej 20 osób?

2. Czy przewiduje Pani Minister, aby poprzez zmianę ustawy państwo gwarantowało odprawy dla pracowników małych firm?

Z poważaniem

Poseł Wojciech Żukowski

Warszawa, dnia 6 listopada 2009 r.

Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej na interpelację nr 12624 w sprawie braku uregulowań prawnych dotyczących zwolnień grupowych w zakładach pracy liczących do 20 pracowników

Odpowiadając na interpelację pana posła Wojciecha Żukowskiego przekazaną przy piśmie z dnia 13 listopada br., znak: SPS-023-12624/09, w sprawie braku uregulowań prawnych dotyczących zwolnień grupowych w zakładach pracy liczących do 20 pracowników, uprzejmie wyjaśniam, co następuje:

Pojęcie „grupowego zwolnienia” zostało po raz pierwszy wprowadzone do polskiego ustawodawstwa pracy od dnia 27 stycznia 1990 r., tj. od dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980, z późn. zm.). Definicja grupowego zwolnienia zawarta w art. 1 powołanej ustawy odpowiadała obowiązującym wówczas regulacjom prawa unijnego, tj. postanowieniom dyrektywy nr 75/129/EWG z dnia 17 lutego 1975 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych (zmienionej dyrektywą nr 92/56/EWG). Od dnia 1 stycznia 2004 r. ustawę o tzw. grupowych zwolnieniach z 1990 r. zastąpiła nowa ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844, z późn. zm.). Zawarta w art. 1 tej ustawy definicja grupowego zwolnienia odpowiada definicji tego pojęcia przyjętej w obecnie obowiązującej dyrektywie Rady nr 98/59/WE z dnia 2 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych.

Pragnę wyjaśnić, że w świetle prawa unijnego w krajowym ustawodawstwie pracy konieczne jest przyjęcie regulacji określających szczególne procedury postępowania w przypadku konieczności zwolnienia z pracy znacznej grupy pracowników z przyczyn od nich niezależnych. Obowiązek wprowadzenia i stosowania takich procedur można natomiast w prawie krajowym ograniczyć do pracodawców zwykle zatrudniających określoną liczbę osób, którą wyznaczono na poziomie co najmniej 20 pracowników. Polski ustawodawca skorzystał z tej możliwości. Z punktu widzenia celów, jakim mają służyć procedury informacyjno-konsultacyjne poprzedzające przeprowadzenie zwolnienia grupowego, zasadne i racjonalne jest bowiem wyłączenie obowiązku ich stosowania u tzw. małych pracodawców. Zakres informacji przekazywanych przedstawicielom pracowników przez pracodawcę mającego zamiar przeprowadzenia grupowego zwolnienia, a także treść zawieranego z tymi przedstawicielami porozumienia zakładają bowiem określoną złożoność organizacyjno-kadrową pracodawcy, co jest charakterystyczne dla podmiotów zatrudniających większą liczby pracowników.

Podobnie notyfikacja grupowego zwolnienia właściwym służbom zatrudnienia ma na celu odpowiednie przygotowanie się przez te służby do udzielenia pomocy znacznej liczbie bezrobotnych, którzy jednorazowo lub w krótkim przedziale czasu mogą pojawić się na lokalnym rynku pracy. Takie zdarzenie może mieć miejsce w przypadku grupowych zwolnień z pracy dokonywanych przez pracodawców zatrudniających odpowiednio dużą liczbę pracowników.

Jednocześnie pragnę wyraźnie podkreślić, że sytuacja pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn od nich niezależnych przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników i przez pracodawcę zatrudniającego mniej niż 20 pracowników jest porównywalna. W obu bowiem przypadkach pracodawca jest obowiązany zachować pisemną formę wypowiedzenia umowy o pracę, wskazać pracownikowi konkretną przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy, zachować właściwy dla pracownika okres wypowiedzenia, a także pouczyć pracownika o możliwości odwołania się od wypowiedzenia do sądu pracy. Różnica w sytuacji obu tych grup pracowników polega natomiast na zastąpieniu indywidualnego opiniowania przyczyny uzasadniającej zamiar wypowiedzenia umowy o pracę z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową w trybie art. 38 Kodeksu pracy zbiorową konsultacją przyczyn uzasadniających zamiar grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi, prowadzoną w trybie określonym ustawą o tzw. grupowych zwolnieniach.

Tak ukształtowany stan prawny oceniam jako racjonalny, niedyskryminujący pracowników i odpowiadający standardom wynikającym z prawa unijnego.

Przechodząc do kwestii odpraw pieniężnych z tytułu zwolnień z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, należy wyjaśnić, że wspomniana już dyrektywa Rady nr 98/59/WE z dnia 2 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych nie przewiduje obowiązku stosowania takich gwarancji finansowych dla zwalnianych pracowników. Zatem gwarantowanie pracownikom zwalnianym grupowo prawa do odprawy pieniężnej zależy wyłącznie od tego, czy w ustawodawstwie krajowym przyjęto takie rozwiązanie.

Pragnę wyjaśnić, że już w pierwszej ustawie regulującej dokonywanie grupowych zwolnień (ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r.) ustawodawca przyznał zwalnianym pracownikom prawo do odprawy pieniężnej, której wysokość uzależnił wówczas od ogólnego stażu pracy. Ponadto zwalniani pracownicy mieli także prawo do dodatku wyrównawczego u kolejnego pracodawcy, jeżeli podjęli u niego zatrudnienie za niższym wynagrodzeniem. Kolejne nowelizacje ustawy z 1989 r. zmierzały do ograniczenia obciążeń finansowych pracodawców zmuszonych do zwalniania pracowników z przyczyn od nich niezależnych. Polegały one zwłaszcza na ograniczeniu kręgu pracowników uprawnionych do odprawy. Odprawa nie przysługiwała bowiem pracownikom, dla których utrata zatrudnienia nie oznaczała utraty jedynego źródła utrzymania i tym samym nie stanowiła nadmiernej uciążliwości w utrzymaniu rodziny i ponoszeniu kosztów z tym związanych. Z kolei w obecnie obowiązującej ustawie (ustawa z dnia 13 marca 2003 r.) prawo do odprawy pieniężnej dla zwalnianych pracowników uzależniono od zakładowego, nie zaś od ogólnego, stażu pracy, co także znacznie ogranicza skalę obciążeń finansowych pracodawców zmuszonych, najczęściej przyczynami ekonomicznymi, do redukcji zatrudnienia.

Należy jednak dodać, że prawo do odprawy pieniężnej przysługiwało i nadal przysługuje nie tylko w przypadku grupowego zwolnienia, ale także wówczas, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników rozwiązuje umowy o pracę z mniejszą liczbą pracowników, jeżeli przyczyna zwolnienia niedotycząca pracowników stanowi wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie umowy lub jej rozwiązanie na mocy porozumienia stron. Tym samym pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników ma ustawowy obowiązek wypłaty odprawy pieniężnej pracownikowi tracącemu zatrudnienie z przyczyn od niego niezależnych, bez względu na to, czy zwolnienie ma charakter grupowy, czy też indywidualny. Takie rozwiązanie zapewnia w omawianym zakresie równe traktowanie pracowników u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników.

Powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie nakładają natomiast obowiązku wypłaty odpraw pieniężnych przez pracodawców zatrudniających mniej niż 20 pracowników, jeżeli wypowiadają oni umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników. W mojej ocenie zmiana tego stanu prawnego i wprowadzenie ustawowego obowiązku wypłaty w takich przypadkach odprawy pieniężnej nie jest możliwe, biorąc pod uwagę złożoną sytuację społeczno-gospodarczą na rynku pracy, na którą znaczący wpływ ma zwłaszcza spowolnienie gospodarki. Nowe obciążenia finansowe tzw. małych pracodawców niewątpliwie znacznie pogorszyłyby konkurencyjność tych podmiotów.

Brak przepisu ustawowego przyznającego prawo do odprawy pieniężnej omawianej grupie pracowników nie oznacza jednak, że konkretny pracodawca nie może dobrowolnie przyjąć na siebie takiego obowiązku, zawierając stosowne zobowiązanie np. w indywidualnych umowach o pracę. Zwłaszcza bowiem u małych pracodawców umowa o pracę stanowi właściwe źródło regulacji wzajemnych praw i obowiązków stron stosunku pracy w dostosowaniu do specyfiki funkcjonowania i możliwości finansowych takiego pracodawcy. Warto także pamiętać, że nadmierne obciążenia finansowe pracodawców wynikające z konieczności wypłaty zwalnianym pracownikom ustawowo gwarantowanych odpraw pieniężnych mogłyby skłaniać pracodawców do obchodzenia prawa i poszukiwania fikcyjnych podstaw zwolnienia, co nie jest bez znaczenia dla przyszłej kariery zawodowej i pozycji na rynku pracy zwalnianego pracownika.

W mojej ocenie nie jest także możliwe przyjęcie rozwiązania, zgodnie z którym państwo miałoby gwarantować pracownikom małych firm wypłatę odpraw pieniężnych. Takie regulacje prawne przeczyłyby zasadzie, w myśl której to pracodawca ponosi ryzyko gospodarcze związane z zatrudnianiem pracownika, z czym wiąże się obowiązek wypłacania wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą.

Przedstawiając powyższe, nie widzę możliwości zmiany obecnego stanu prawnego w kierunku postulowanym przez pana posła.

Minister

Jolanta Fedak

Warszawa, dnia 2 grudnia 2009 r.

Hasła tematyczne: ministerstwo pracy i polityki społecznej, interpelacja, odprawy dla pracowników, zwolnienie grupowe, mały pracodawca

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz