Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Działalność gospodarcza

20.12.2010

Umarzanie, odraczanie oraz rozkładanie na raty podatku od spadków i darowizn za zgodą zarządu jednostki samorządu terytorialnego

Podatek od spadków i darowizn regulują przepisy ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Jego przedmiotem jest nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych znajdujących się lub wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej, tytułem dziedziczenia, zapisu, polecenia testamentowego, darowizny, zasiedzenia, nieodpłatnego zniesienia współwłasności, zachowku, nieodpłatnej renty, użytkowania oraz służebności. Stanowi on w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z art. 4 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu (t.j. z 2010 r., nr 80, poz. 826).

W art. 18 ust. 1 tej ustawy czytamy, że do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W ust. 2 i 3 natomiast ustawodawca wskazuje, że w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg nie przysługuje zażalenie.

Wątpliwości interpretacyjne

Szereg wątpliwości interpretacyjnych budziły dotychczas zapisy tegoż artykułu a praktyka orzecznicza w tym względzie nie była jednolita. Z tego też m. in. względu 1 marca 2010 r. (sygn. akt. II FPS 9/09) Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów podjętej na wniosek Prezesa NSA, rozstrzygnął kwestie związane ze współdziałaniem organów samorządowych z urzędami skarbowymi. Wskazał również zasady podejmowania decyzji w sprawach ulg i zwolnień.
W pytaniu zawartym w sentencji tej uchwały „Czy postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego?” Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Sporna kwestia

W mojej ocenie, w większości przypadków jednak sporną kwestią były raczej sytuacje nie czy postanowienie wydane przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego podlega zaskarżeniu czy nie, lecz czy jeśli przewodniczący nie wyrazi zgody na umorzenie, rozłożenie na raty bądź odroczenie należności z tytułu podatku od spadków i darowizn to czy urząd skarbowy a raczej naczelnik urzędu skarbowego jako organ podatkowy jest związany postanowieniem i odwrotnie czy jeśli organ wyrazi zgodę na jedną z powyższych ulg to czy naczelnik urzędu skarbowego także musi zastosować się do zapisów postanowienia. Kluczową kwestią, moim zdaniem, pozostaje sformułowanie zawarte w art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, iż przysporzenie jaką jest ulga w postaci umorzenia oraz rozkładanie na raty oraz odraczanie należności z tytułu podatku od spadków i darowizn jest sformułowanie „wyłącznie za zgodą’. Zgodnie z potocznym rozumieniem słowa „zgoda” oznacza ono, pewien stan w którym nie ma zatargów, konfliktów, harmonia, pojednanie, porozumienie, aprobata, przystanie na coś. Stąd też w przypadku wyrażenia pozytywnej opinii w kwestii umorzenia, rozłożenia na raty bądź odroczenia terminu płatności podatku wydawać by się mogło, iż urząd skarbowy jest niejako „związany’ zapisami postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, mimo, iż to postanowienie nie rozstrzyga o istocie sprawy lecz dotyczy tylko poszczególnych kwestii. To naczelnik urzędu skarbowego podejmuje ostateczną decyzję co do zakresu zastosowania ulgi w przedmiocie umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności. Jednakże zgoda przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego stanowi warunek sine qua non podjęcia decyzji w przedmiocie zastosowania ulgi podatkowej. Bez tej zgody przewodniczącego postępowanie podatkowego będzie obarczone wadą, co w konsekwencji może przyczynić się do uchylenia zaskarżonej decyzji, która zakończy postępowanie podatkowe I instancji. Ale będzie tutaj chodziło o zgodę w rozumieniu aprobaty, czyli zgodnej z wnioskiem podatnika prośby np. o rozłożenie na raty podatku od spadku. Co natomiast w sytuacji kiedy z przeprowadzonego postępowania podatkowego i zgromadzonego materiału dowodowego będzie wynikało, iż nie zachodzą przesłanki za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku, gdyż sytuacja finansowa oraz rodzinna wskazuje na możliwość zapłaty podatku a przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego wyraża zgodę na udzielenie ulgi? Wówczas to naczelnik urzędu skarbowego jako decydent będzie musiał podjąć decyzję w sprzeczności do stanowiska przewodniczącego zarządu jednostki.

Podsumowanie

Wobec powyższego widać, iż niejednoznaczność przepisów podatkowych budzi jak zwykle szereg wątpliwości. Wydawałoby się (i tutaj postulat do ustawodawcy), aby tak zmodyfikował przepisy, które wyeliminują konieczność prowadzenia postępowania podatkowego i wydawania tym samym decyzji przez naczelników urzędów skarbowych, gdyż niepotrzebnie po pierwsze - wydłuża się postępowanie podatkowe, po drugie natomiast - występuje niepotrzebna „ingerencja” organu podatkowego jakim jest przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. w podejmowaniu decyzji przez naczelników urzędów skarbowych i wreszcie po trzecie - może spowodować i często powoduje konflikt pomiędzy organami podatkowymi, czego racjonalny ustawodawca powinien unikać. Reasumując, podatek od spadków i darowizn jako źródło dochodów podatkowych gminy, w moim odczuciu nie powinien pozostawać w sferze ingerencji urzędów skarbowych, a wszelkie decyzje dotyczące ulg związane z tym podatkiem winny być podejmowane przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).


Robert Lewandowski

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz