09.10.2009: Podatek dochodowy od osób fizycznych - podatek PIT

Miejsce uzyskiwania dochodów przez marynarzy

Pytanie: Jestem marynarzem mieszkającym w Polsce. Mam podpisaną umowę o pracę z firmą norweską, ale w ramach tej umowy wykonywał będę pracę dla armatora z Nigerii, na jego statku. Z tej umowy uzyskuję wszystkie swoje dochody w 2009 r. W jaki sposób powinienem opodatkować swoje dochody?

W niniejszym przykładzie należy dokonać rozstrzygnięcia, w którym kraju podatnik uzyskuje dochody. Umowa o pracę z norweskim pracodawcą sugerowałaby, że tym krajem jest Norwegia. Zgodnie z polsko-norweską umową o unikaniu podwójnego opodatkowania (art. 15 ust. 3) wynagrodzenia marynarzy podlegają opodatkowaniu w tym państwie, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa. W takim przypadku dochody podatnika podlegałyby opodatkowaniu w Norwegii.

Z uwagi na to, że podatnik ma miejsce zamieszkania w Polsce, to tutaj podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów, a do dochodów z zagranicy musi zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania. Polsko-norweska umowa przewiduje stosowanie w Polsce metody wyłączenia z progresją. Zastosowanie tej umowy oznacza, że dochód norweski jest zwolniony od podatku w Polsce, jednak jego wysokość ma wpływ na ustalenie podatku od pozostałych dochodów. Ponieważ podatnik uzyskuje wszystkie swoje dochody od firmy norweskiej, oznacza to, że w Polsce te dochody są wolne od podatku. Nie ma też obowiązku złożenia zeznania rocznego ani innego informowania urzędu skarbowego o uzyskiwaniu takich dochodów.

W sytuacji opisanej w pytaniu podatnik najprawdopodobniej jednak uzyskuje dochody z Nigerii, a nie z Norwegii.

Fakt, że podatnik ma zawartą umowę o pracę z firmą norweską nie musi oznaczać, że do dochodów tych należy stosować polsko-norweską umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które ma zawarte Polska, oparte są o zapisy Modelowej Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku. Organy podatkowe, dokonując interpretacji umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, winny posługiwać się Komentarzem do Modelowej Konwencji OECD. Zgodnie z komentarzem do art. 15 (opodatkowanie dochodu z pracy): (...) określenie „pracodawca”, które figuruje w ust. 2, nie jest zdefiniowane w Konwencji; przyjmuje się, że pracodawca jest osobą mającą prawo do prowadzenia prac oraz ponoszącą związane z tym ryzyko i odpowiedzialność. W przypadkach międzynarodowego najmu siły roboczej funkcje te w znacznej mierze spełnia użytkownik siły roboczej (Modelowa konwencja w sprawie podatku od dochodu i majątku, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006).

Zgodnie z Komentarzem, aby ustalić, kto w przypadku międzynarodowego najmu siły roboczej pełni funkcje pracodawcy, należy każdy przypadek zbadać indywidualnie i rozstrzygnąć, czy funkcje pracodawcy spełnia głównie pośrednik czy użytkownik. W tym celu właściwe organy mogą odwołać się do przykładowo podanych niżej okoliczności umożliwiających ustalenie, czy rzeczywistym pracodawcą jest użytkownik siły roboczej, a nie zagraniczny pośrednik:

• wynajemca nie ponosi odpowiedzialności lub ryzyka związanego z wynikami pracy wykonywanej przez pracowników,
• na użytkowniku spoczywa obowiązek instruowania pracownika,
• prace są wykonywane w miejscu znajdującym się pod kontrolą i odpowiedzialnością użytkownika,
• wynagrodzenie wynajemcy oblicza się na podstawie czasu wykorzystanego na pracę lub na podstawie jakiegoś związku między tym wynagrodzeniem a płacą uzyskiwaną przez pracownika,
• narzędzia materiały są dostarczane pracownikom przez użytkownika,
• liczbę i kwalifikacje pracowników określa nie tylko wynajemca.

Główne znaczenie przypisuje się określeniu, który podmiot pełni funkcje kierownicze wobec pracowników (wydawanie poleceń, organizowanie pracy). Kwestia, który podmiot wypłaca wynagrodzenie, nie ma istotnego znaczenia.

Z sytuacji opisanej w pytaniu wynika, że norweska firma dokonuje wynajmu pracowników i pełni funkcje agencji pracy tymczasowej. Oznacza to, że na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania za pracodawcę podatnika należy uznać użytkownika siły roboczej, czyli firmę z Nigerii.

Rzeczypospolita Polska podpisała w dniu 12 lutego 1999 r. umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z Nigerią, jednak do dnia dzisiejszego umowa ta nie została ratyfikowana. Ponieważ źródłem prawa w Polsce zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są ratyfikowane umowy międzynarodowe, w związku z tym przyjąć należy, że Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Nigerią, która byłaby źródłem prawa. Jeżeli podatnik mający miejsce zamieszkania w Polsce osiąga wyłącznie dochody z tytułu działalności wykonywanej poza Rzeczpospolitą Polską, a z państwem, w którym dochody są osiągane, Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, to dochody te opodatkowuje się zgodnie z art. 27 ust. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że dochody z Nigerii podlegają opodatkowaniu w Polsce przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia: dochód ten podlega opodatkowaniu w Polsce, a od podatku można odliczyć podatek zapłacony za granicą.

Dodatkowo podatnik, zgodnie z art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może skorzystać z ulgi abolicyjnej. Ulga ta polega na możliwości odliczenia od podatku kwoty, która jest różnicą pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia a podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją. Ponieważ w niniejszym przypadku przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją podatek nie wystąpi, kwotę ulgi abolicyjnej będzie stanowił cały podatek, który wystąpi przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia. Należny podatek więc nie wystąpi. Jednak z uwagi na to, że korzystanie z ulg podatkowych jest prawem, a nie obowiązkiem podatnika, to w celu skorzystania z ulgi należy złożyć zeznanie roczne.

Ulgi abolicyjnej nie stosuje się do dochodów z krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (rajów podatkowych). Nigeria nie jest ujęta na liście tych krajów, stąd podatnik ma prawo do tej ulgi.

Mariusz Makowski
Doradca podatkowy

Hasła tematyczne: unikanie podwójnego opodatkowania, abolicja podatkowa, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, marynarze, miejsce uzyskiwania dochodów

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (1)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...