13.07.2009: Podatek dochodowy od osób fizycznych - podatek PIT

Podatki marynarzy

W opodatkowaniu dochodów marynarzy od wielu lat powszechne są dwa przesądy: po pierwsze, marynarze nie podlegają opodatkowaniu w Polsce, a po drugie, marynarze podlegają opodatkowaniu w tym kraju, pod banderą którego pływają. O tym, że często te przesądy okazują się błędne, przekonuje się wielu marynarzy, których dochody i prawidłowość ich opodatkowania poddane zostaną kontroli ze strony urzędu skarbowego. Co jakiś czas w ramach akcji kontrolnych „na celowniku” organów podatkowych znajdują się właśnie marynarze.

Ogólna zasada wyrażona w art. 15 ust. 3 Modelowej Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku stwierdza, że wynagrodzenie otrzymywane za pracę najemną, wykonywaną na pokładzie statku morskiego bądź statku powietrznego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym lub na pokładzie barki w żegludze śródlądowej, może być opodatkowane w tym umawiającym się państwie, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa.

Opodatkowanie marynarzy w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania często uzależnione jest od tego, w którym kraju podlegają opodatkowaniu zyski z żeglugi morskiej, śródlądowej i transportu międzynarodowego. Zasadą jest opodatkowanie tych zysków w kraju, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa. W przypadku gdy miejsce faktycznego zarządu znajduje się na pokładzie statku, wówczas uważa się, że znajduje się ono w tym państwie, w którym mieści się port macierzysty statku (kraj bandery), a jeżeli statek nie ma portu macierzystego – w kraju, w którym osoba eksploatująca statek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Zgodnie z Komentarzem do Modelowej Konwencji OECD „miejsce faktycznego zarządu” to miejsce, w którym podejmowane są kluczowe decyzje w sprawach zarządzania i w sprawach handlowych, niezbędne do prowadzenia działalności przedsiębiorstwa. Miejscem faktycznego zarządu będzie zazwyczaj miejsce, w którym osoba lub grupa osób sprawujących najwyższe funkcje (np. rada dyrektorów) podejmuje oficjalnie decyzje. Komentarz przyznaje, ze nie można w tej kwestii wypracować dokładnej normy, ale w celu ustalenia miejsca faktycznego zarządu powinny być brane pod uwagę wszystkie fakty i okoliczności. Dany podmiot może mieć więcej niż jedno miejsce zarządu, lecz może mieć tylko jedno miejsce faktycznego zarządu.

W myśl zasady wyrażonej w Modelowej Konwencji OECD marynarze podlegają opodatkowaniu w państwie, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa, nie zawsze więc tym państwem będzie państwo bandery. Często przedsiębiorstwa armatorskie zakładają spółki zależne w tzw. rajach podatkowych, gdzie rejestrowane są statki i marynarze pływają pod banderami takich państw. Aby ustalić, jaka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania będzie miała zastosowanie w danym przypadku, każdorazowo należy ustalić miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa, które zatrudnia marynarza. W pewnych okolicznościach umawiające się państwo, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa, może nie być tożsame z państwem, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa eksploatującego statki morskie lub powietrzne; dlatego też w niektórych umowach przyznaje się wyłączne prawo do opodatkowania państwu, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa (tak jest np. w umowie z Wielką Brytanią).

Jeżeli marynarz ma miejsce zamieszkania w Polsce, to w naszym kraju podlega opodatkowaniu od wszystkich swoich dochodów, również tych uzyskiwanych za granicą. Jeśli dochód zagraniczny zgodnie z umową podlega opodatkowaniu za granicą, wówczas w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania należy zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania. W umowach, które zawarła Polska, obowiązują dwie metody: metoda wyłączenia z progresją oraz metoda proporcjonalnego odliczenia.

ROZLICZENIE DOCHODÓW MARYNARZY PRZY ZASTOSOWANIU METODY WYŁĄCZENIA Z PROGRESJĄ

Taki sposób unikania podwójnego opodatkowania przewidują umowy zawarte z większością krajów europejskich, między innymi z: Albanią, Cyprem, Chorwacją, Czechami, Estonią, Francją, Grecją, Litwą, Łotwą, Niemcami, Portugalią, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwecją, Turcją, Wielką Brytanią i Włochami.

Zastosowanie tej metody oznacza, że dochód zagraniczny jest zwolniony z podatku w Polsce. Jednakże dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu – osiągniętego w Polsce – stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tj. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.

Prześledźmy to na przykładzie liczbowym:

Przykład:
Załóżmy, że podatnik w 2009 r. osiągnął dochody z Niemiec w wysokości 79 000 zł i w Polsce w wysokości 40 000 zł (pomijamy ZUS i składkę zdrowotną).
Do dochodu podlegającego opodatkowaniu (czyli uzyskanego w Polsce) stosujemy stopę procentową, która byłaby zastosowana, gdyby dochody niemieckie nie były zwolnione z podatku.
Stopę wyliczamy następująco:
a) liczymy podatek od dochodów podlegających opodatkowaniu i zwolnionych, tj.:
40 000 zł + 79 000 zł = 119 000 zł, (119 000 zł – 85 528 zł) x 32% + 14 839,02 zł = 25 550,06 zł
b) podatek dzielimy przez sumę dochodów i mnożymy razy 100%:
25 550,06 zł / 119 000 zł x 100% = 21,47% (stopę zaokrąglamy do dwóch miejsc po przecinku)
Do dochodu podlegającego opodatkowaniu stosujemy wyliczoną stopę procentową:
40 000 zł x 21,47% = 8588 zł
Podatek wyniesie więc 8588 zł.

METODA ODLICZENIA PROPORCJONALNEGO

Metodę tę przewidują umowy zawarte między innymi z: Austrią, Belgią, Danią, Finlandią, Holandią, Kazachstanem, Rosją.

Zastosowanie tej metody oznacza, że dochód osiągnięty za granicą podlega opodatkowaniu w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód osiągnięty za granicą.

Przykład:
Podatnik w 2009 r. osiągnął następujące dochody: z Belgii w wysokości 79 000 zł i w Polsce w wysokości 40 000 zł (pomijamy ZUS i składkę zdrowotną). Zakładamy, że podatek zapłacony za granicą wyniósł 7907 zł.
Łączny dochód do opodatkowania (polski i belgijski) wyniesie więc 119 000 zł.
Podatek należny:
a) liczymy podatek od łącznych dochodów, tj.:
40 000 zł + 79 000 zł = 119 000 zł, (119 000 zł – 85 528 zł) x 32% + 14 839,02 zł = 25 550,06 zł
b) od podatku odliczamy podatek zapłacony za granicą; odliczenie zagranicznego podatku nie może jednak przekroczyć tej części podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w Belgii; dochód uzyskany w Belgii (79 000 zł) stanowi 66,39% dochodu podlegającego opodatkowaniu, tak więc odliczyć możemy maksymalnie kwotę:
25 550,06 zł x 66,39% = 16 962,68 zł.
Ponieważ podatek zapłacony w Belgii wyniósł 7907 zł, możemy odliczyć go w całości:
25 550,06 zł – 7907 zł = 17 643,06 zł
Podatek należny w Polsce wynosi więc (po zaokrągleniu do pełnych złotych) 17 643 zł.

ULGA ABOLICYJNA

Zgodnie z art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik, który ma miejsce zamieszkania w Polsce i uzyskuje dochody zagraniczne, do których nie stosuje się metody wyłączenia z progresją (czyli m.in. dochody, do których ma zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia), może odliczyć od podatku dochodowego (pomniejszonego o kwotę składki ubezpieczenia zdrowotnego) kwotę stanowiącą różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia a kwotą podatku obliczoną przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją.

Zgodnie z art. 27g ust 3 updof ulgi abolicyjnej nie można zastosować gdy dochody zagraniczne pochodzą z krajów i terytoriów wymienionych w rozporządzeniu o krajach i terytoriach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, czyli tzw. rajach podatkowych. Rozporządzenie wymienia 40 krajów i terytoriów, m.in. Andorę, Bahamy, Bahrajn, Belize, Bermudy, Jersey, Kajmany, Liberię, Liechtenstein, Wyspę Man, Monaco.

Wyłączenie to może mieć zastosowanie wobec marynarzy, którzy zatrudnieni są przez przedsiębiorstwa mające siedzibę lub miejsce faktycznego zarządu w tych krajach. Osoby te w swoich zeznaniach będą musieli zastosować metodę proporcjonalnego odliczenia bez możliwości skorzystania z ulgi abolicyjnej. Jednak z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że pływanie pod banderą raju podatkowego nie oznacza, że w tym kraju znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa.

Przykład:
W powyższym przykładzie marynarz uzyskujący dochody z Belgii może pomniejszyć swój podatek o ulgę abolicyjną.
Kwota ulgi abolicyjnej jest różnicą pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia a podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją.
W naszym przykładzie podatek wyliczony przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją wyniesie:
Stopę wyliczamy następująco:
a) liczymy podatek od dochodów podlegających opodatkowaniu i zwolnionych, tj.:
40 000 zł + 79 000 zł = 119 000 zł, (119 000 zł – 85 528 zł) x 32% + 14 839,02 zł = 25 550,06 zł
b) podatek dzielimy przez sumę dochodów i mnożymy razy 100%:
25 550,06 zł / 119 000 zł x 100% = 21,47% (stopę zaokrąglamy do dwóch miejsc po przecinku)
Do dochodu podlegającego opodatkowaniu stosujemy wyliczoną stopę procentową:
40 000 zł x 21,47% = 8588 zł
Podatek wyniesie więc 8588 zł.
Różnica pomiędzy podatkiem wyliczonym przy zastosowaniu obu metod wynosi: 17 643 zł – 8588 zł = 9055 zł.
Kwotę tę podatnik wykaże w poz. 37 załącznika PIT/O, a następnie przeniesie do poz. 180 zeznania PIT-36.

Mariusz Makowski
Doradca podatkowy

Hasła tematyczne: rozliczenie roczne pit, metody unikania podwójnego opodatkowania, abolicja podatkowa, pit-36, pit/o, marynarze

 

Wszystkie artykuły z tego działu »

WASZE KOMENTARZE (0)

Dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz

Napisz komentarz...