Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Podatek VAT i akcyza - zagadnienia ogólne

05.01.2005

Likwidacja działalności - formalności i konsekwencje podatkowe

Zarówno rozpoczęcie jak i likwidacja działalności wymaga odwiedzin w różnych urzędach i dopełnienia wielu formalności. O ile zagadnieniom rozpoczynania działalności poświęconych jest wiele ogólnodostępnych materiałów, o tyle zagadnienie likwidacji traktowane jest nieco po macoszemu. Niesłusznie - konsekwencje podatkowe likwidacji działalności są znaczne, i jeśli likwidacja nie zostanie poprzedzona odpowiednią analizą, może się zupełnie niepotrzebnie okazać zbyt kosztowna. Kosztowne może okazać się również niedopełnienie formalności, wymaganych przepisami. Dzisiaj rozpoczynamy cykl artykułów poświęconych likwidacji działalności gospodarczej.

Likwidacja działalności

W znaczeniu prawnym likwidacja polega na tym, że dotychczasowy przedsiębiorca (osoba fizyczna, prawna lub spółka prawa handlowego nie posiadająca osobowości prawnej) przestaje być samodzielnym uczestnikiem obrotu gospodarczego prowadzonego między przedsiębiorcami. W przypadku osób prawnych likwidacja, czyli zakończenie działalności, prowadzi też do utraty osobowości prawnej.

Sposoby i skutki zakończenia działalności gospodarczej są różne w zależności od tego, w jakiej formie była ona dotychczas prowadzona:

1) w przypadku działalności prowadzonej indywidualnie, o zakończeniu decyduje sam przedsiębiorca, składając wniosek o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej,

2) w przypadku spółki cywilnej, której działalność zazwyczaj zostaje zakończona w wyniku porozumienia wspólników lub postanowień, zawartych w umowie spółki, wniosek o wykreślenie z ewidencji poszczególnych wspólników powinien złożył każdy wspólnik z osobna, w swoim imieniu,

3) w przypadku spółek posiadających osobowość prawną likwidacja ich działalności jest wynikiem rozwiązania stosunku spółki; likwidacji dokonuje sią w odrębnym postępowaniu likwidacyjnym, które prowadzi do spieniężenia całego majątku spółki i zakończenia działalności przy zachowaniu wymogów prawnych określonych przepisami ustaw o rachunkowości, Krajowym Rejestrze Sądowym i ustawy Kodeks Spółek Handlowych.

Zakończenie działalności gospodarczej pociąga za sobą konieczność dokonania szeregu czynności. To, jakie one będą, zależy w głównej mierze od formy prawnej prowadzonej działalności, zasad według jakich ta działalnoć była opodatkowana, jak również od tego, czy zatrudniani byli pracownicy.

Przedsiębiorca chcąc zlikwidować firmę musi przebyć drogę po urzędach analogiczną do tej, jaką pokonał zakładając firmę (zob. porównanie - tabela na końcu tekstu). Przedsiębiorca powinien więc udać się do:

- urzędu gminy (miasta) lub sądu rejonowego,

- urzędu statystycznego,

- urzędu skarbowego,

- Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Oczywiście - dużą część formalności można załatwić korespondencyjnie - nie we wszystkich miejscach osobiste stawiennictwo będzie konieczne.

Poniżej przedstawiamy czynności związane z powiadomieniem odpowiednich organów administracji o likwidacji działalności.

I.1. Urząd gminy (miasta) - Ewidencja Działalności Gospodarczej

Mimo, iż od sierpnia 2004 obowiązuje Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, kwestie związane z wyrejestrowaniem działalności reguluje poprzednia ustawa - z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej. Artykuły 7-7i tej ustawy, które dotyczą między innymi formalności związanych z likwidacją działalności, przestaną obowiązywać dopiero 31 grudnia 2006 r.

Przedsiębiorca będący osobą fizyczną oraz wspólnicy spółek cywilnych, którzy są zarejestrowani w ewidencji działalności gospodarczej, muszą zawiadomić organ ewidencyjny o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w terminie 14 dni od dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Na podstawie wniosku, w drodze decyzji administracyjnej, wykreśla się przedsiębiorcę z ewidencji. Organ ewidencyjny jest obowiązany przekazać w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, informację o tym fakcie urzędowi statystycznemu oraz urzędowi skarbowemu właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania przedsiębiorcy.

Ponieważ nie ma ustalonego urzędowego formularza informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności, zawiadomienie to można sporządzać samodzielnie lub skorzystać z druków opracowanych i udostępnianych przez gminy (także na stronach internetowych gmin). Do zawiadomienia należy załączyć aktualne zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Złożenie wniosku o wykreślenie z ewidencji nie podlega żadnej opłacie.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej

I.2. Sąd rejonowy - Krajowy Rejestr Sądowy

Krajowy Rejestr Sądowy jest bazą danych składającą się z trzech osobnych rejestrów:

- rejestru przedsiębiorców,

- rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki społecznej,

- rejestru dłużników niewypłacalnych.

Do rejestru przedsiębiorców są wpisywane:

- spółki prawa handlowego (są to spółki: jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne),

- spółdzielnie,

- przedsiębiorstwa państwowe,

- jednostki badawczo-rozwojowe,

- przedsiębiorstwa zagraniczne,

- towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych,

- oddziały przedsiębiorców zagranicznych działających w Polsce,

- główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń,

inne osoby prawne, jeżeli prowadzą działalność gospodarczą, a podlegające wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki społecznej.

Spółka będąca osobą prawną zgłasza rozpoczęcie likwidacji do rejestru przedsiębiorców, ale jej wykreślenie następuje dopiero po zgłoszeniu zakończenia postępowania likwidacyjnego. W takim przypadku spółka prawa handlowego, po zakończeniu likwidacji, w terminie 7 dni składa wniosek w sądzie rejestrowym o wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców. Wnioski o wpis składa się na formularzach urzędowych, i są to:

- KRS-X1 Wniosek o wykreślenie podmiotu z rejestru przedsiębiorców FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA,

- KRS-X2 Wniosek o wykreślenie podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego,

- KRS-X3 Wniosek o wykreślenie podmiotu z rejestru przedsiębiorców OSOBA FIZYCZNA PROWADZĄCA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ.

Zatem do wyrejestrowania spółki z rejestru służy formularz KRS-X2, a jeżeli zakończenie działalności spółki związane jest z przekształceniem, podziałem lub połączeniem, konieczne będzie wypełnienie załącznika do tego formularza - druku "KRS-ZH ZMIANA - POŁĄCZENIE, PODZIAŁ spółki załącznik do wniosku o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców".

Złożenie wniosku o wykreślenie spółki z rejestru wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty sądowej oraz opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz sposobu i miejsca ich udostępniania (Dz. U. Nr 118, poz. 1247, z późn. zm.)

II. Urząd statystyczny - rejestr pomiotów gospodarki narodowej

Rejestr REGON jest na bieżąco aktualizowanym zbiorem informacji o podmiotach gospodarki narodowej prowadzonym w systemie informatycznym w postaci centralnej bazy danych oraz terenowych baz danych. Wpisowi do rejestru REGON podlegają wszystkie:

- osoby prawne,

- jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej,

- osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą (w tym prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne),

- jednostki lokalne wyżej wymienionych podmiotów.

W rejestrze są ujmowane między innymi informacje dotyczące daty powstania, rozpoczęcia, zawieszenia, czy zakończenia działalności. Numer REGON przyznany przedsiębiorcy jest numerem niepowtarzalnym. Należy zaznaczyć, że numer identyfikacyjny REGON podmiotu skreślonego z rejestru jest przechowywany w zbiorze historycznym i nie jest wykorzystywany do identyfikacji innego podmiotu (nie może być nadany innej firmie). jeżeli podmiot będzie chciał ponownie założyć firmę otrzyma numer poprzednio przez niego używany.

W przypadku zakończenia działalności gospodarczej, niezależnie od formy organizacyjno-prawnej w jakiej była wykonywana, należy o tym powiadomić odpowiedni oddział wojewódzki Głównego Urzędu Statystycznego (ten sam, który nadał przedsiębiorcy numer REGON). Wniosek o skreślenie przedsiębiorcy z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej składa się na formularzu RG-2 (bez jakichkolwiek opłat). Wniosek RG-2 zawiera: numer identyfikacyjny REGON, nazwę skreślanego podmiotu oraz datę skreślenia z rejestru. należy zgłosić chęć otrzymania zaświadczenia o wykreśleniu - będzie potrzebne przy składaniu formularza aktulizacyjnego NIP.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 1995 r. Nr 88 poz. 439, z późn. zm.).

III. Urząd skarbowy

Likwidacja firmy wiąże się z koniecznością dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego w odniesieniu do numeru identyfikacji podatkowej NIP. Ewidencji podatników, płatników podatków i składek ubezpieczeniowych dokonują urzędy skarbowe. Ustawa z dnia 15 października o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 269 z 22.12.2004 r. poz. 2681, z późn. zm.) stanowi, iż właściwymi urzędami skarbowymi są:

1) dla podatników podatku od towarów i usług, niekorzystających ze zwolnienia od tego podatku - naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach podatku od towarów i usług;

2) dla jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, korzystających ze zwolnienia od podatku od towarów i usług - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę jednostki lub miejsce wykonywania działalności;

3) dla pozostałych podatników:

a) będących podatnikami podatku dochodowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach tego podatku,

b) niebędących podatnikami podatku dochodowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podatnika, a jeżeli podatnik nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Polsce - naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego Warszawa Śródmieście;

4) dla płatników podatków oraz płatników składek ubezpieczeniowych, niebędących jednocześnie podatnikami, o których mowa w pkt 1-3 - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę płatnika; w pozostałych przypadkach właściwym naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego Warszawa Śródmieście.

Podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego na formularzu urzędowym do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Termin na dokonanie aktualizacji wynosi 30 dni od dnia zaprzestania wykonywania działalności (podatnicy podatku od towarów i usług - 14 dni).

Formularze

Osoby fizyczne likwidujące działalność gospodarczą powinny wypełnić formularz NIP-3, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemająca osobowości prawnej wypełniają formularz NIP-2 z zaznaczonym w bloku A kwadratem "zgłoszenie aktualizacyjne".

Do właściwego formularza należy załączyć oryginały (do wglądu) oraz kserokopie dokumentów potwierdzających fakt likwidacji działalności gospodarczej, a w szczególności: wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego (postanowienie sądu rejestrowego) lub zaświadczenie o wykreśleniu z Ewidencji działalności Gospodarczej (decyzja o wykreśleniu), wykreślenie z rejestru REGON, umowę o rozwiązaniu spółki.

Szczególne obowiązki związane z likwidacją działalności, dotyczące podatników VAT omówimy w przyszłym tygodniu.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 15 października o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

IV. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zaprzestając wykonywania działalności gospodarczej, należy dokonać stosownego jej wyrejestrowania także w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. przedsiębiorca, kończąc działalność przestaje być płatnikiem składek na ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do siebie i/lub swoich pracowników. W przypadku gdy przedsiębiorca był płatnikiem składek na własne ubezpieczenia, powinien dokonać wyrejestrowania siebie jako ubezpieczonego i jednocześnie płatnika. jeżeli natomiast działalność gospodarcza wykonywana była w formie spółki, obowiązek wyrejestrowania z Ubezpieczeń spoczywa na spółce. W razie niezgłoszenia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, ZUS będzie w dalszym ciągu naliczał składki na ubezpieczenie społeczne, według ostatnio złożonej deklaracji.

Wyrejestrowanie z Ubezpieczeń następuje przy pomocy formularza ZUS ZWUA, natomiast płatnik składek wyrejestrowuje się na formularzu ZUS ZWPA.

ZUS ZWUA

Każda osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do obowiązkowych lub dobrowolnych Ubezpieczeń Społecznych i/lub ubezpieczenia zdrowotnego podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń.

Obowiązkiem płatnika składek jest przekazanie do ZUS wyrejestrowania z Ubezpieczeń (formularz zgłoszeniowy: ZUS ZWUA).

Wyrejestrowanie ubezpieczonego składa się w ZUS:

1) elektronicznie - z wykorzystaniem aktualnej wersji programu "Płatnik" za pomocą teletransmisji danych - obowiązkowe dla płatników składek rozliczających składki za więcej niż 5 osób,

2) w formie papierowej:

- na formularzach dostępnych w każdej jednostce organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub

- na wydrukach z aktualnej wersji programu "Płatnik" za pośrednictwem poczty, osobiście lub przedstawiciela w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej według siedziby płatnika składek - dla płatników rozliczających składki za nie więcej niż 5 osób.

Terminy

W terminie 7 dni od daty zaistnienia przyczyny wyrejestrowania - dotyczy osób, w stosunku do których wygasł tytuł do obowiązkowego lub dobrowolnego ubezpieczenia społecznego i/lub ubezpieczenia zdrowotnego.

W terminie 30 dni od ustania stosunku pracy - pracownicy skierowani do pracy lub służby w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, stałych przedstawicielstwach przy ONZ i innych misjach specjalnych za granicą.

ZUS ZWPA

Płatnik składek, który zakończył prowadzoną przez siebie działalność lub nie ma już obowiązku opłacania składek z jakiegokolwiek tytułu i dokonać wszelkich rozliczeń związanych z prowadzeniem działalności lub pełnieniem roli płatnika z innego tytułu (tj. wyrejestrował już wszystkich ubezpieczonych z ubezpieczeń/ubezpieczenia oraz odpowiednio rozliczył i opłacił składki, do których rozliczenia i opłacenia był zobowiązany) - ma obowiązek wyrejestrowania płatnika składek, tj. przekazania do ZUS dokumentu ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

Wyrejestrowanie płatnika składek (ZUZ ZWPA) należy przekaza? do ZUS - w formie obowiązującej danego płatnika składek, tj.:

- w przypadku płatników rozliczających składki za więcej niż 5 ubezpieczonych - poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z aktualnego programu "Płatnik" lub - po uzyskaniu zgody dyrektora oddziału ZUS (w?a?ciwego według siedziby płatnika składek) - w formie papierowej, tj. w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru (na oryginalnym formularzu pobranym w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS), w formie wydruku z aktualnego programu "Płatnik" lub poprzez nośniki elektroniczne w formie dokumentu elektronicznego z aktualnego programu "Płatnik",

- w przypadku płatników rozliczających składki za nie więcej niż z 5 ubezpieczonych - w wybranej formie, tj.: poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z aktualnego programu "Płatnik" albo w formie papierowej, tj. w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru (na oryginalnym formularzu pobranym w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS) lub w formie wydruku z aktualnego programu "Płatnik".

W przypadku przekazywania dokumentu ZUS ZWPA w formie papierowej lub - za zgodą dyrektora oddziału ZUS (właściwego według siedziby płatnika składek) - poprzez nośniki elektroniczne w formie dokumentu elektronicznego z aktualnego programu "Płatnik" - dokument ten należy złożyć (bezpośrednio lub za pośrednictwem poczty) w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek.

Terminy

Wyrejestrowania płatnika składek dokonuje się w terminie 14 dni od zakończenia prowadzonej przez siebie działalności lub ustania obowiązku opłacania składek z jakiegokolwiek innego tytułu i dokonania wszelkich rozliczeń związanych z prowadzeniem działalności lub pełnieniem roli płatnika z innego tytułu.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r o systemie Ubezpieczeń Społecznych

W nadchodzącym tygodniu omówimy szczególne obowiązki podatników VAT związane
z likwidacją oraz kwestie opodatkowania podatkiem dochodowym remanentu
likwidacyjnego i przychodów związanych ze sprzedażą majątku wykorzystywanego
dla celów działalności gospodarczej.

Zbiorcze zestawienie - druki składane przy Zakładaniu i likwidacji działalności gospodarczej

Rozpoczęcie działalności

zakończenie działalności

Ewidencja działalności gospodarczej - odpowiedni wydział urzędu Miasta/Gminy

Wniosek o wpis do Ewidencji działalności Gospodarczej Wniosek o wykreślenie z Ewidencji działalności Gospodarczej

Sąd Rejestrowy

Wniosek o wpis do KRS Wniosek o wykreślenie podmiotu z KRS

Urząd Statystyczny

Wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON)

(zamiast w GUS można go również złożyć w organie ewidencyjnym razem z wnioskiem o wpis do ewidencji działalności gospodarczej)

Wniosek o skreślenie przedsiębiorcy z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej

Urząd Skarbowy

zgłoszenie identyfikacyjne/aktualizacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą - druk NIP-1 (zamiast w US można go również złożyć w organie ewidencyjnym razem z wnioskiem o wpis do ewidencji działalności gospodarczej) lub zgłoszenie identyfikacyjne/aktualizacyjne osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej będącej podatnikiem lub płatnikiem - druk NIP-2.

Informacja o wspólnikach spółki Cywilnej, Jawnej, Komandytowej lub o spółkach wchodzących w skład podatkowej grupy kapitałowej - druk NIP-D (wspólnicy spółek).

Zawiadomienie o prowadzeniu PKPiR, wniosek o opodatkowanie w formie karty podatkowej, wybór formy opodatkowania (w zależności od rodzaju opodatkowania).

zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług - druk VAT-R (podatnicy VAT)

zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej nie prowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej - druk NIP-3

zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - druk VAT-Z (podatnicy VAT).

Remanent likwidacyjny (podatnicy VAT)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

W zależności od formy prawnej:

ZUS ZPA

ZUS ZFA

W zależności od rodzaju danych dodatkowych:

ZUS ZBA

ZUS ZAA

W zależności od rodzaju ubezpieczeń:

ZUS ZUA

ZUS ZZA

ZUS ZWUA

ZUS ZWPA

Hasła tematyczne: likwidacja działalności, działalność gospodarcza

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »