Szukaj
Wykop ten artykuł Dołącz do nas na Facebooku
REKLAMA

Ważne informacje w serwisie:




Artykuły: Pracownicy: zatrudnianie, urlopy, zasiłki, świadczenia, ekwiwalenty

12.09.2008

Wygaśnięcie stosunku pracy z powodu śmierci pracownika

Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej. Dopiero w razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

Zgodnie z art. 631 KP stosunek pracy wygasa z dniem śmierci pracownika. W tej sytuacji nie ma możliwości kontynuowania istnienia stosunku pracy – prawo pracy, w związku z indywidualistycznym charakterem stosunku pracy, nie przewiduje jego sukcesji na spadkobierców pracownika.

Dzień śmierci

Ze sformułowania "z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa" wynika, że – w odniesieniu do uprawnień pracowniczych - stosunek pracy wygasa z upływem tego dnia, w którym pracownik zmarł. Nie ma przy tym znaczenia konkretna godzina zgonu pracownika.

Dniem śmierci pracownika jest dzień zgonu określony w akcie zgonu. Pracodawca który nie otrzymał odpisu aktu zgonu pracownika jest uprawniony do wystąpienia do urzędu stanu cywilnego z wnioskiem o wydanie zupełnego odpisu aktu zgonu. Powinien przy tym wskazać na istnienie interesu prawnego (art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego – t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688, z późn. zm.), który w tym przypadku związany jest z obowiązkiem prowadzenia akt osobowych pracownika.

W razie wygaśnięcia stosunku pracy wskutek śmierci pracownika, pracodawca ma obowiązek niezwłocznie sporządzić świadectwo pracy oraz włączyć je do akt osobowych zmarłego. Na wniosek członka rodziny zmarłego pracownika lub innej osoby będącej spadkobiercą tego pracownika, pracodawca jest obowiązany wydać świadectwo pracy.

Przepisy bezpośrednio nie zobowiązują pracodawcy do informowania członków rodziny zmarłego pracownika o ich prawach, ani też do przekazywania informacji o wygaśnięciu stosunku pracy, jednak wielu pracodawców praktykuje przekazywanie takiej informacji najbliższej rodzinie zmarłego. W pierwszej kolejności będzie to małżonek, w razie jego braku inna osoba najbliższa spośród osób uprawnionych do świadczeń po zmarłym.

Prawa majątkowe ze stosunku pracy

Śmierć pracownika powoduje konsekwencje w zakresie praw majątkowych wynikających ze stosunku pracy – następuje przejście tych praw majątkowych (np. prawo do niewypłaconego wynagrodzenia, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, niewypłacone świadczenia z tytułu podróży służbowej), w równych częściach na małżonka oraz inne osoby, które spełniają warunki do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Wynika z tego postanowienia, że wszystkie osoby uprawnione do świadczeń majątkowych ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku maja taki sam status, tzn. każdej z nich przypada równa część ogólnej kwoty należnych świadczeń (bez znaczenia jest np. stopień pokrewieństwa). Dopiero w przypadku braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

Inaczej wygląda kwestia odprawy pośmiertnej. Roszczenie o jej wypłatę nie należy do praw majątkowych pracownika, lecz uprawnionych członków jego rodziny. Zgodnie z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11.12.1996 r. (III APz 18/96 OSA z 1998 r., Nr 10, poz. 40) przepis art. 631 § 2 KP dotyczy wejścia w konkretne prawa po zmarłym pracowniku, a regulacja ta określa istotne uproszczenie "bo z pominięciem prawa spadkowego zasady realizacji świadczeń wynikających ze stosunku pracy, w którym pozostawał zmarły pracownik na rzecz jego najbliższej rodziny. Realizacja tych świadczeń będzie mogła następować na rzecz małżonka i innych członków rodziny, do których zmarły pracownik przyczyniał się za życia, bez wymogu uprzedniego formalnego oczekiwania przez sąd spadkowy o stwierdzeniu praw do spadku i podziale tego spadku".

Uprawnieni do nabycia praw majątkowych

Do renty rodzinnej, a tym samym do nabycia praw majątkowych po zmarłym pracowniku uprawnieni są następujący członkowie rodziny zmarłego:

- dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione;
- przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej;
- małżonek (wdowa i wdowiec);
- rodzice.

Warunkiem koniecznym jest jednak spełnianie przez te osoby wymogów stawianych w art. 68-87 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353, z późn. zm.).

Przyjmuje się, że małżonek pracownika uprawniony jest do świadczeń na podstawie art. 631 § 2 KP, bez względu na to, czy spełnia warunki do uzyskania po zmarłym renty rodzinnej (czyli m. in. nie musi pozostawać z nim we wspólności małżeńskiej). Istotne jest tylko to, by w chwili śmierci pracownika nadal istniał pomiędzy tymi osobami ważnie zawarty związek małżeński.

Wynagrodzenie pracownika wypłacone jego małżonkowi i innym osobom, które są uprawnione po jego śmierci do renty rodzinnej po nim nie może być przedmiotem potrąceń w rozumieniu art. 87 KP. Przykładowo, pracodawca nie może z niewypłaconych do dnia śmierci pracownika świadczeń potrącić udzielonej mu uprzednio zaliczki. Tego rodzaju potrącenie możliwe byłoby w stosunku do osób, które nabyły spadek po zmarłym pracowniku, zaś prawa majątkowe ze stosunku pracy nabywane są poza spadkobraniem. Osoby uprawnione do świadczeń majątkowych zwykle są także spadkobiercami zmarłego pracownika, ale formalne nabycie spadku (o ile nie odrzucą spadku) nastąpi z całą pewnością po upływie pewnego okresu czasu od dnia wymagalności prawa majątkowych po zmarłym.

Marek Rotkiewicz

Hasła tematyczne: kodeks pracy, pracownicy, Śmierć, wygaśnięcie stosunku pracy

 

Ostatnie artykuły z tego działu

Wszystkie artykuły z tego działu »

rozwiń wszystkie »Wasze komentarze

skomentuj

dodaj nowy komentarz

komentarz:
podpis:
 

Drodzy Użytkownicy podatki.biz. Choć czytamy uważnie Wasze komentarze, nie odpowiadamy na pytania w kwestiach szczegółowych. Zadając je, kierujecie je nie do nas, a do innych Użytkowników podatki.biz. Jeżeli chcecie wyjaśnić lub rozwiązać jakiś problem, zachęcamy do skorzystania z naszego forum dyskusyjnego - www.podatki.biz/forum

Zespół podatki.biz