Na 44. posiedzeniu, które odbyło się 19 listopada 2009 r., Senat podjął uchwałę w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 2584). Projektowana ustawa stanowi wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2009 r. (sygn. akt K 28/08), stwierdzającego niezgodność art. 103 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy z art. 92 ust. 1 Konstytucji, w zakresie ustawowego uregulowania wzajemnych praw i obowiązków pracownika i pracodawcy związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych pracownika.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „ustawodawca w nieprawidłowy sposób skonstruował delegację ustawową. Przepis upoważniający nie zawierał ani szczegółowo wskazanego zakresu spraw przekazanych do uregulowania w rozporządzeniu, ani wytycznych co do treści aktu wykonawczego. Stwierdzenie, że w zakresie i na warunkach ustalonych przez ministra edukacji narodowej oraz ministra pracy i polityki socjalnej pracodawca ułatwia pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych jest niewystarczające do wydania zgodnego z konstytucją aktu wykonawczego. Jest to odesłanie o charakterze blankietowym, co powoduje, że właściwi ministrowie uzyskują swobodne prawo regulacji związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Dochodzi do oderwania rozporządzenia od ustawy. Rozporządzenie przestaje być aktem wykonawczym, a staje się aktem o charakterze samoistnym. Nie służy bowiem wykonaniu ustawy Kodeks pracy, ale uregulowaniu pewnej materii w sposób odrębny. Brak szczegółowego określenia przedmiotu rozporządzenia w kwestionowanym przepisie, a także wytycznych dotyczących treści tegoż aktu powoduje, że regulacja ta narusza konstytucję”.

Zakwestionowany przepis traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ww. wyroku w Dzienniku Ustaw, to znaczy, że ostatnim dniem jego obowiązywania jest 10 kwietnia 2010 r.

Mając na uwadze powyższy wyrok TK, Senat zaproponował uchylenie w ustawie – Kodeks pracy art. 103 oraz dodanie art. 103¹–103⁵. Propozycja ta zakłada uregulowanie w ustawie (a nie w rozporządzeniu) i tylko w ustawie istotnych elementów stosunku między pracodawcą a pracownikiem w zakresie ich praw i obowiązków związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych pracownika, co oznacza zbędność konstruowania upoważnienia ustawowego do wydania rozporządzenia.

Propozycja zmian ma na celu uregulowanie w kodeksie tylko najważniejszych spraw, związanych z prawami i obowiązkami stron, a wynikających z udzielenia płatnego urlopu szkoleniowego (zwolnienia) i ewentualnego przyznania innych świadczeń. Szczegółowe kwestie – zgodnie z potwierdzaną przez Konstytucję zasadą wolności, w tym wolności pracy (art. 30 i 65) – proponuje się pozostawić woli stron wyrażonej w umowie.

Wymóg uregulowania kwestii urlopów szkoleniowych wynika z konwencji nr 142 z 1975 r. dotyczącej roli poradnictwa i kształcenia zawodowego w rozwoju zasobów ludzkich. Konwencją tą Polska zobowiązała się do wdrożenia płatnych urlopów szkoleniowych. W Kodeksie pracy należało więc zobowiązać pracodawców do udzielenia pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe płatnego urlopu lub zwolnienia z całości lub części dnia pracy. W porównaniu z dotychczasowymi przepisami „urealniono” zwolnienia z całości lub części dnia pracy. Zamiast określać je w dniach, zaproponowano, by przysługiwały one „na czas trwania” zajęć oraz „na czas niezbędny, by punktualnie na nie przybyć”. Ponadto w projekcie proponuje się utrzymanie urlopów szkoleniowych na przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów oraz na przygotowanie pracy dyplomowej.

Pozostawiono też regulację dotyczącą zwrotu przez pracownika ponoszonych przez pracodawcę kosztów urlopów, zwolnień i świadczeń, w sytuacji gdy pracownik przerwie szkolenie lub rozwiąże po takim szkoleniu stosunek pracy. Zaproponowana zmiana jest w zasadzie powtórzeniem dotychczasowego § 6 ust. 4 rozporządzenia wydanego na pod...