Interpelacja nr 7916 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie przepisów dotyczących ochrony pracowników korzystających z praw wynikających z rodzicielstwa

Szanowna Pani Minister! Zwracamy się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą przepisów znowelizowanego Kodeksu pracy, a dotyczących ochrony pracowników, głównie kobiet, korzystających z praw wynikających z rodzicielstwa.

W dniu 21 listopada 2008 r. uchwalona została ustawa o zmianie ustawy Kodeks pracy. Wśród zmian, jakie ta nowelizacja wnosiła do tegoż kodeksu były także przepisy, które miały w pełni zagwarantować powrót do pracy pracownicom korzystającym z urlopu macierzyńskiego. Wprowadzony został do niego zatem przepis w art. 183, który przewiduje: „Pracodawca dopuszcza pracownika po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.”

Jak już wspomniano, wprowadzenie tego przepisu miało zabezpieczyć osobie korzystającej z urlopu macierzyńskiego powrót do pracy po okresie przerwy spowodowanej opieką nad dzieckiem. Jednak już kilka dni po wejściu w życie tego przepisu, co nastąpiło 18 stycznia 2009 r., pojawiły się opinie zarówno prawników praktyków, jak i uniwersyteckich specjalistów od prawa pracy, iż wprowadzone regulacje paradoksalnie pogarszają sytuację prawną pracownic powracających z urlopów macierzyńskich i ułatwiają pracodawcom przenoszenie ich na inne stanowiska pracy i to bez konieczności składania tzw. wypowiedzenia zmieniającego. Teraz bowiem wyłącznie pracodawca ocenia, czy nowe obowiązki pracownika rodzica odpowiadają jego kwalifikacjom zawodowym. Zatem w praktyce ten przepis umożliwia pracodawcom jednostronną zmianę istotnego elementu umowy o pracę i pozostawia im bardzo dużą swobodę w wyborze nowego stanowiska pracy dla pracownika.

W opiniach na temat nowych uregulowań wskazuje się na podobieństwo sytuacji rodziców wracających do pracy po urlopie macierzyńskim do obowiązujących w przypadku powrotu po urlopie wychowawczym; jednak sytuacje te są w rzeczywistości bardzo różne. Urlopy wychowawcze mogą trwać nawet kilka lat (a w tym czasie dotychczasowe stanowiska pracy mogą zostać zlikwidowane, np. w wyniku zmian restrukturyzacyjnych), tymczasem urlop macierzyński jest znacznie krótszy. Dzięki przepisom, które miały chronić rodziców, pracodawcy w praktyce otrzymali, wedle tych opinii, prawo do zmiany ich warunków pracy po stosunkowo krótkiej nieobecności.

Wydaje się, że rozwiązaniem tego problemu może być nowelizacja przepisów Kodeksu pracy w celu lepszej ochrony uprawnień osób wracających po urlopie macierzyńskim do pracy. Można na przykład wprowadzić zapis, który stanowiłby, że nowe uregulowania nie dotyczą tych pracowników, których umowy o pracę określają konkretne stanowisko pracy (np. główny księgowy, kierownik itp.). Konieczne wydaje się również zapisanie w Kodeksie pracy, że pracodawca może przenieść kobietę powracającą z urlopu macierzyńskiego wyłącznie na stanowisko równorzędne.

W związku z tą sytuacją zapytujemy, czy minister pracy i polityki społecznej widzi potrzebę nowelizacji Kodeksu pracy w zakresie ochrony kobiet pracownic powracających z urlopów macierzyńskich.

Poseł Witold Kochan

oraz grupa posłów

Warszawa, dnia 10 lutego 2009 r.

Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej na interpelację nr 7916 w sprawie przepisó...