Interpelacja nr 16658 do prezesa Rady Ministrów w sprawie podjęcia działań zmierzających do eliminacji zatorów płatniczych w relacjach między przedsiębiorcami

Szanowny Panie Premierze! Od wielu miesięcy zarówno ze strony ogólnopolskich organizacji przedsiębiorców, jak i w trakcie licznych spotkań w okręgu wyborczym zgłaszany jest postulat podjęcia realnych działań w celu eliminacji zatorów płatniczych w relacjach między przedsiębiorcami. Wprawdzie w ostatnich kilku latach można było zaobserwować skrócenie przeciętnego czasu rozpatrywania spraw gospodarczych w polskich sądach, niemniej oceny przedsiębiorców są w dłużej części uzasadnione. Jestem przekonany, że poprawa w tym zakresie będzie możliwa dzięki zmianom legislacyjnym, jak i zaktywizowaniu organu wymiaru sprawiedliwości i organów skarbowych w korzystaniu z możliwości aktualnych, jak i potencjalnie możliwych instrumentów prawnych.

Poszukując tych ostatnich, warto wzorować się na rozwiązaniach przyjętych i dobrze funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej. Działania, o które wnoszę, wymagają współpracy ministra gospodarki, ministra finansów oraz ministra sprawiedliwości, dlatego niniejszą interpelację kieruję na ręce Pana Premiera, powołując się jednocześnie na art. 16 i 20 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora.

W szczególności będę zobowiązany za odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy rząd pracuje aktualnie nad projektami zmian w prawie służących zmniejszeniu zatorów płatniczych między przedsiębiorcami?

2. Czy rozważane jest przejście z metody memoriałowej na kasową w opodatkowaniu przedsiębiorców, tak aby nie byli zmuszani do uiszczania podatku od potencjalnego dochodu wynikającego z faktur wystawionych, a niezapłaconych przez kontrahenta?

Z poważaniem

Poseł Arkadiusz Litwiński

Szczecin, dnia 22 czerwca 2010 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - na interpelację nr 16658 w sprawie podjęcia działań zmierzających do eliminacji zatorów płatniczych w relacjach między przedsiębiorcami

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 30 czerwca 2010 r. (znak: SPS-023-16658/10), przy którym przekazano interpelację posła Arkadiusza Litwińskiego w sprawie podjęcia działań zmierzających do eliminacji zatorów płatniczych w relacjach między przedsiębiorcami, w załączeniu uprzejmie przekazuję następujące informacje.

Ad 1. Kwestia opóźnionych płatności w relacjach między przedsiębiorcami uregulowana jest w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty (Dz. U. Nr 139, poz. 133, z późn. zm.). Ustawa ta daje wierzycielowi możliwość żądania od dłużnika odsetek ustawowych, zarówno w przypadku gdy termin zapłaty nie został określony w umowie, jak również w przypadku gdy określony został przez strony na okres dłuższy niż 30 dni. Celem tego rozwiązania było przyznanie wierzycielowi uprawnienia domagania się odsetek przed terminem wymagalności świadczenia pieniężnego w sytuacji, gdy termin ten był nadmiernie długi. W przypadku gdy dłużnik nie dokona zapłaty w terminie określonym w umowie lub wezwaniu do zapłaty, wierzyciel ma również prawo do naliczenia odsetek w wysokości odsetek za zwłokę określanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Przedmiotowa ustawa stanowi realizację obowiązku wdrożenia do polskiego systemu prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/35 WE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych.

Od maja 2009 r. trwają prace Grupy Roboczej ds. Konkurencyjności i Wzrostu Rady Unii Europejskiej nad zmianą powyższej dyrektywy, której celem jest uzupełnienie jej głównych elementów dodatkowymi narzędziami umożliwiającymi ograniczenie liczby przypadków opóźnień w płatnościach. Przedłożony projekt przewiduje m.in. zniesienie pomijania przez państwa członkowskie roszczeń o zapłatę odsetek o wartości poniżej 5 EUR, prawo wierzyciela do dochodzenia zwrotu kosztów odzyskania należności uregulowanej z opóźnieniem jako uzupełnienie odsetek ustawowych, zasadę regulowania przez władze publiczne należności w terminie 30 dni, zaostrzenie przepisów dotyczących nieuczciwych klauzul umownych. Państwa członkowskie zobowiązane będą ponadto do zapewnienia pełnej przejrzystości w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dyrektywy, a w szczególności do publikowania ustawowej stopy procentowej.

Działania te powinny w pewnym stopniu zniechęcić do dokonywania opóźnionych płatności w transakcjach handlowych oraz zwiększyć stabilność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. W konsekwencji korzyści odniosłyby w szczególności małe i średnie przedsiębiorstwa, dla których istnienie opóźnień w płatnościach stanowi istotną barierę w prowadzeniu działalności gospodarczej. Po wejściu w życie projektowanych zmian zostaną one wdrożone do polskiego porządku prawnego poprzez wprowadzenie odpowiednich zmian w ustawie o terminach zapłaty.

Oprócz ww. działań należy wspomnieć o korzystnych zmianach, które w ostatnim okresie weszły już w życie i które powinny przyczynić się do ukrócenia praktyk nieuczciwych kontrahentów. Przykładem jest nowa ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530), której celem jest zapewnienie szczelności sytemu informacji gospodarczej poprzez umożliwienie udostępniania informacji o zobowiązaniach różnych podmiotów z różnych tytułów prawnych, bez ograniczeń nałożonych poprzednią ustawą.

Nowa ustawa umożliwia przekazywanie informacji o zobowiązaniach przez wszystkich wierzycieli, w tym również przez tzw. wierzycieli wtórnych, którzy nabyli wierzytelności np. od banku. Podniesie to wiarygodność całego systemu informacji gospodarczej. Ustawa wprowadziła ponadto pełną wymianę danych pomiędzy biurami a instytucjami z państw Unii Europejskiej dysponującymi danymi na temat wiarygodności płatniczej, co ma umożliwić przepływ danych w drugą stronę, tzn. z rejestrów zagranicznych do polskich kredytodawców/przedsiębiorców. Umożliwi to polskim podmiotom łatwy i szybki dostęp do informacji na temat wiarygodności płatniczej osób, które nie posiadają historii kredytowej w krajowych bazach danych.

Dostrzegając problem zatorów płatniczych występujących między przedsiębiorcami w sektorze budownictwa, Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało z kolei projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego w zakresie umowy o roboty budowlane. Ustawa z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 40, poz. 222) weszła w życie z dniem 16 kwietnia 2010 r.

Na rynku świadczeń usług budowlanych często występują przypadki nieregulowania lub nieterminowego regulowania należności za wykonane świadczenia w zakresie robót budowlanych, w szczególno...