Wspólne rozliczenie jest atrakcyjne dla wielu podatników ze względu na sposób obliczania podatku dochodowego od osób fizycznych. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują możliwość pomniejszenia podatku o pewną kwotę, uwidocznioną w pierwszym przedziale tabeli podatkowej (dla dochodów osiągniętych w 2009 r. jest to 556,02 zł). Dodatkowo stopa procentowa podatku rośnie wraz ze wzrostem dochodu. Mechanizm wspólnego rozliczenia polega w uproszczeniu na tym, że najpierw sumuje się dochody małżonków, następnie dzieli przez dwa, od połowy łącznych dochodów oblicza się podatek, a uzyskaną kwotę mnoży się przez dwa. Korzyść, jaką można osiągnąć przy wspólnym rozliczeniu, najlepiej przedstawić na konkretnym przykładzie.

Przykład

Pani Anna uzyskała dochód z pracy w 2009 r. w wysokości 90 000 zł. Jej mąż Jan nie uzyskał dochodu. Gdyby rozliczali się osobno, pani Anna zapłaciłaby podatek obliczony według tabeli podatkowej w wysokości 16 270 zł (w przykładzie pomijamy odliczenia i ulgi).

Mogą jednak rozliczyć się wspólnie. W tym przypadku podatek zostanie ustalony w następujący sposób:

a) kwota dochodu zostanie podzielona przez dwa,
b) dla kwoty będącej wynikiem dzielenia (45 000) zostanie obliczony podatek (7544 zł),
c) tak obliczony podatek zostanie pomnożony przez dwa – co w rezultacie będzie oznaczać konieczność zapłaty podatku w łącznej wysokości 15 088 zł.

Jak wynika z przykładu, łączne rozliczenie przyniosło ponad 1000 zł oszczędności.

O tyle mniej podatku zapłaci także rodzic rozliczający się z samotnie wychowywanym dzieckiem.

Oszczędności pojawią się również w przypadku, gdy oboje małżonkowie osiągnęli dochody, a różnica pomiędzy tymi dochodami jest spora (i opodatkowane są one w różnych przedziałach skali podatkowej lub podatek dochodowy od dochodów jednego z małżonków jest mniejszy od kwoty pomniejszającej podatek).

Przykład

Pani Anna osiągnęła dochód podobnie jak w pierwszym przykładzie. Jej mąż zarobił 40 000 zł.

W przypadku osobnego rozliczenia podatek pani Anny wyniesie 16 270 zł, a podatek męża 6644 zł.

Jeżeli jednak rozliczą się łącznie, podatek wyniesie dwukrotność podatku obliczonego dla kwoty 65 000 zł: (90 000 + 40 000)/2, czyli 2 x 11 144 = 22 288 zł (po zaokrągleniu).

Jak widać, wspólne rozliczenie przyniesie w tym wypadku ponad 600 zł oszczędności.

Warunki skorzystania ze wspólnego rozliczenia:

Małżonkowie, którzy chcą skorzystać z możliwości wspólnego rozliczenia, powinni spełniać (łącznie) następujące warunki:

a) powinni podlegać nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,
b) pomiędzy małżonkami musi istnieć przez cały rok wspólność majątkowa,
c) małżonkowie muszą pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,
d) we wspólnym zeznaniu rocznym złożą wniosek o opodatkowanie łączne (złożenie wniosku polega na zakreśleniu odpowiednich pól w formularzu i złożeniu podpisów).

Sytuacja, w której jeden z małżonków nie uzyskał żadnych dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych albo osiągnął dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku, nie stanowi przeszkody do wspólnego rozliczenia.

Przepisy podatkowe przewidują również możliwość wspólnego rozliczenia osób, które mają miejsce zamieszkania za granicą (w określonych krajach).

Dotyczy to:

1) małżonków, którzy mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej,
2) małżonków, z których jeden podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Rzeczypospolitej Polskiej, a drugi ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej

– jeżeli osiągnęli podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75% całkowitego przychodu osiągniętego przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i udokumentowali certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania ...